Poprzednia

ⓘ Epinetron




Epinetron
                                     

ⓘ Epinetron

Epinetron, inaczej onos – starogrecki wyrób ceramiczny, rodzaj pokrywy używanej przez prządki.

Półcylindryczna pokrywa z wypalanej gliny rzadziej z drewna, umieszczana dla osłony na udzie prządki podczas skręcania wełny w prowizoryczną nić. W ceramice starożytnej Grecji przedmiot nie będący w istocie naczyniem użytkowym, dziś jednak włączany do nich, gdyż był dekorowany podobnie jak one. Wykonywany w kształcie przepołowionego cylindra, zasklepionego na węższym końcu, na przeciwległym – otwartego, często otoczonego kryzą; górnej powierzchni nie zdobiono, lecz pokrywano plastycznym wzorem drobnych łusek. Jego funkcję i użycie opisał w swym leksykonie Hezychiusz Aleksandryjczyk, objaśnił go także Juliusz Polluks w Onomasticonie VII 32, X 125.

W ceramice starogreckiej występuje od połowy VI w. p.n.e., a upowszechnia się w V stuleciu jako obiekt dekorowany najpierw w technice czarnofigurowej, następnie w czerwonofigurowej. Oprócz funkcji użytkowo-domowej epinetrony zyskały wtórnie istotne znaczenie związane z praktykami kultowymi. Wychodzącym za mąż dziewczętom wręczano je jako dar ślubny – zdobione wówczas plastycznie głową lub popiersiem Afrodyty i malowanymi scenami tkających kobiet, zaślubin godów albo przedstawieniami amazonek. Składano je też na grobach młodych, niezamężnych kobiet, a także ofiarowywano w świątyniach jako dar dla Ateny zwłaszcza na ateńskim Akropolu.

Przypuszczalnie najbardziej znany jest epinetron znaleziony w Eretrii, od którego utworzono miano nowego rozpoznanego twórcy – Malarza z Eretrii. Eponimiczne naczynie zakończone w części szczytowej popiersiem kobiecym być może Afrodyty, zdobione jest scenami przedstawiającymi gody Alkestis, Peleusa i Tetydy oraz Harmonii, co wskazuje, że najpewniej było darem ślubnym.

W zbiorach warszawskiego Muzeum Narodowego znajduje się czarnofigurowy epinetron Grupy Golonosa z początku V wieku p.n.e. nr inw. 142454MNW z metopowym przedstawieniem siedzących par mężczyzn i kobiet zwijających wełnę.

                                     
  • lekanis, plemochoe, eksaleiptron inne ceramiczne obiekty użytkowe: epinetron pyksis, askos, lekanis, plemochoe, lekana pinaks, astragal Większość
  • Bellerofon zabijający Chimerę, attycki epinetron czerwonofigurowy z V w. p.n.e. Inne imiona Bellerofon, Bellerofontes Występowanie mitologia grecka Rodzina

Użytkownicy również szukali:

...
...
...