Poprzednia

ⓘ Republikańskie Społeczne Zjednoczenie „Harcerstwo”




                                     

ⓘ Republikańskie Społeczne Zjednoczenie "Harcerstwo”

Republikańskie Społeczne Zjednoczenie "Harcerstwo” – organizacja harcerska kontynuująca tradycje przedwojennego harcerstwa i działająca na terenie dzisiejszej Białorusi, zwłaszcza w skupiskach mniejszości polskojęzycznej – a szczególnie w Grodnie i na Grodzieńszczyźnie. Organizacja należy do międzynarodowej organizacji skautingowej, skupia młodzież polskiego pochodzenia, pragnącą zachować polskie korzenie, tradycję i kulturę i działa pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

                                     

1. Historia

Harcerstwo na Białorusi zaczęło się odradzać w 1989 roku, m.in. dzięki instruktorom z Polski, wśród których znajdował się phm. Jacek Myszkowski. Powstające wówczas drużyny szczególnie na Grodzieńszczyźnie działały jako ruch młodzieżowy przy Związku Polaków na Białorusi. Wśród pierwszych drużyn były m.in.:

  • 3 Lidzka Drużyna Harcerska im. Melchiora Wańkowicza.
  • Lidzka Drużyna Harcerską im. Witolda Pileckiego,
  • 1 Grodzieńska Drużyna Harcerska,

Osobą odpowiedzialną za harcerstwo z ramienia ZPB był Wiesław Kiewlak, który na Zjeździe Założycielskim 7 września 1997 roku został wybrany na przewodniczącego Związku Harcerstwa Polskiego na Białorusi. Statut nowo utworzonej organizacji harcerskiej uchwalono na tymże zjeździe.

8 grudnia 1997 roku Ministerstwo Sprawiedliwości Białorusi zarejestrowało ZHPnB. W jego skład wchodziły wówczas 24 drużyny harcerskie i 7 gromad zuchowych w Grodnie, Lidzie, Wołkowysku, Rosi, Sopoćkiniach, Szczuczynie, Słonimiu, Smorgoniach, Mińsku, Mohylewie, Baranowiczach. W roku 1998 harcerstwo na Białorusi zrzeszało 600 osób w 26 drużynach harcerskich i 9 zuchowych.

W grudniu 1998 roku w Brześciu przy Klubie Polskim powstała 1 Brzeska Drużyna Harcerska im. R. Snarskiego, a w 2002 roku przy szkole nr 9 – druga drużyna harcerska im. K. Krahelskiej.

W związku z decyzją władz Białorusi o konieczności ponownej rejestracji wszystkich stowarzyszeń społecznych ZHPnB musiał zmienić swój statut oraz nazwę, co stało się w 1999 roku. W sierpniu 2000 roku organizacja została zarejestrowana ponownie jako Republikańskie Społeczne Zjednoczenie "Harcerstwo” z siedzibą w Domu Polskim w Grodnie.

Pod koniec 2005 roku RSZH na Białorusi liczyło 56 drużyn harcerzy oraz 32 drużyny zuchów 15–30 osób w każdej. Harcerze uczestniczyli w zajęciach szkoleniowych, kursach dla drużynowych, dyskusjach, imprezach, obchodach rocznicowych, pracach porządkowych związanych z odnawianiem polskich cmentarzy i pomników, w wykonywaniu różnorodnych prac dla ZPB, parafii katolickich oraz w jesiennych festiwalach piosenki harcerskiej, obozach harcerskich na Białorusi i w Polsce.

Działalność RSZH napotyka na trudności stwarzane przez władze białoruskie wyrażające się m.in. w zakazach organizowania obozów harcerskich, festiwali piosenek harcerskich.

Mimo że jest RSZH organizacją niezależną od ZPB w l. 2005/2006 padło ofiarą konfliktu w łonie Związku między Andżeliką Borys a forsowanym przez władze białoruskie Józefem Łucznikiem.

W efekcie działań władz białoruskich harcerstwo w wielu miejscowościach zanikło. RSZH odebrano większość z 16 ośrodków przy Domach Polskich, wybudowanych dla Związku Polaków. W 2006 roku RSZH posiadało 2 Domy Harcerza w Rosi i Porzeczu, które zostały zarejestrowane jako domy prywatne.

Republikańskie Społeczne Zjednoczenie "Harcerstwo” współpracuje ze Związkiem Harcerstwa Polskiego, np. 12 grudnia 2012 roku naczelniczka ZHP hm. Małgorzata Sinica i skarbnik ZHP hm. Paweł Chmielewski oraz przewodnicząca RSZH pwd. Maryna Jucho podpisali dwustronne porozumienie o współpracy w zakresie programu, metodyki i pracy z kadrą.

RSZH korzysta także ze wsparcia polskich instytucji rządowych i samorządowych. Według niektórych informacji Zjednoczenie, jako organizacja stroniąca od polityki, korzysta także ze wsparcia władz Białorusi.

RSZH przez długie lata wspierał Jan Bońkowski, kapucyn, proboszcz w Międzyrzeczu biał. tar) na Grodzieńszczyźnie, który prowadził tamtejszą drużynę harcerską. Pod koniec 2009 roku o. Bońkowski został wydalony z kraju przez władze białoruskie.

Liczebność organizacji w różnych latach i wg relacji poszczególnych autorów wahała się od kilkuset zuchów, harcerek i harcerzy, przez 1 tys., 1.5 tys. do 2 tys. W latach 2006–2016 nastąpił spadek do ok. 400 członków. Według opinii białoruskich i polskich choć wynikających z różnych przesłanek na sytuację RSZH negatywny wpływ mają złe relacje państwowe polsko-białoruskie i konflikty w białoruskim środowisku polonijnym, owocujące m.in. rozbiciem tamtejszego ruchu harcerskiego.

                                     

2. Przewodniczący

  • Wiesław Kiewlak 1997–2000, przewodniczący Związku Harcerstwa Polskiego na Białorusi, od 1999 roku Republikańskiego Społecznego Zjednoczenia "Harcerstwo”
  • Antoni Chomczukow 2000–2011
  • Maryna Jucho od 2011
                                     

3. Umundurowanie, oznaki, symbolika

W zakresie umundurowania i oznak RSZH odwołuje się do polskich tradycji harcerskich, w tym do krzyża harcerskiego. Symbolem RSZH jest także harcerska lilijka położona na zieloną mapę Białorusi po jej zachodniej stronie, heraldycznej prawej. Tekst Prawa i rota Przyrzeczenia RSZH zamiast słów o służbie Polsce zawierają sformułowanie o służbie swojej ojczyźnie.

                                     

4. Alternatywne organizacje harcerskie na Białorusi

  • Harcerstwo Polskie przy ZPB – utworzone z inicjatywy Mieczysława Jaśkiewicza nieuznawanego przez władze białoruskie prezesa ZPB w 2014 roku, podczas organizowanych przez ZPB pod Wołkowyskiem obozów dla młodzieży szkolnej. Przewodniczącą została Anna Żytkiewicz, która uzyskała od ZHR wstępną deklarację o współpracy i podjęła rozmowy z ZHP. Pomocy organizacyjnej przy powstaniu struktury udzielił harcmistrz Antoni Chomczukow, były przewodniczący RSZH, a w jej tworzeniu brali udział harcerze z istniejących dotychczas drużyn harcerskich m.in. z Drużyny Harcerskiej "Szare Wilki” im. K. Kalinowskiego w Smorgoniach.
  • Harcerska Organizacja HORT Харцерская организация "Хорт", Молодежно-спортивное учреждение "Харцерская организация "Хорт" – zarejestrowana 10 marca 2009 roku w Borysowie; przewodniczący – Władimir Wiktorowicz Powietkin; organizacja powiązana z istniejącą od 1993 roku szkołą sztuk walki "Hort”, prowadzoną przez Powietkina.