Poprzednia

ⓘ Trolejbusy w Lublinie




Trolejbusy w Lublinie
                                     

ⓘ Trolejbusy w Lublinie

Trolejbusy w Lublinie – jeden z trzech czynnych systemów trolejbusowych w Polsce. Przewoźnikiem na liniach trolejbusowych jest Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Lublin Sp. z o.o.

                                     

1.1. Historia Dwudziestolecie międzywojenne

Lublin jako miasto położone na wyżynie potrzebowało innego rodzaju transportu niż pojazdy z silnikami spalinowymi, które nie radziły sobie z pokonywaniem wzniesień. Pierwotnie planowano budowę linii tramwajowej, jednak w latach 20. XX wieku zaproponowano miastu wprowadzenie trolejbusów. Byłaby to pierwsza sieć trolejbusowa w Polsce. Ofertę jednak odrzucono, a pierwszym miastem w Polsce, w którym pojawiły się trolejbusy, stał się w 1930 Poznań.

Po uruchomieniu w 1927 lubelskiej elektrowni powrócono do planów budowy sieci tramwajowej, których realizację uniemożliwił jednak wybuch II wojny światowej. Po wojnie do planów tych powrócono, jednak ostatecznie – ze względu na koszty budowy torowisk – wybrano realizację trakcji trolejbusowej.

                                     

1.2. Historia PRL

Budowa sieci trolejbusowej w Lublinie rozpoczęła się w 1952, a uruchomienie pierwszej linii nr 15 nastąpiło 21 lipca 1953. Linia ta połączyła Dworzec Główny PKP z ul. Nowotki dziś Radziszewskiego i biegła ulicami: Pocztową, Kunickiego, pl. Bychawski, 1 Maja, Buczka przez stary most na Bystrzycy, pl. Łokietka, Krakowskie Przedmieście i Al. Racławickie.

Jeszcze w 1953 wydłużono sieć trakcyjną przez ul. Kunickiego do pętli na Dziesiątej przy ul. Mickiewicza, a w 1954 wydłużono trakcję przez Al. Racławickie do koszar rejon dzisiejszego Ronda Honorowych Krwiodawców. Trolejbusy były holowane z zajezdni przy ul. Garbarskiej. Na początku używano wycofanych z Warszawy trolejbusów produkcji radzieckiej, a w latach 60. zakupiono trolejbusy produkcji czechosłowackiej. W 1958 wydłużono trakcję od pl. Łokietka na północ przez ul. Lubartowską do pętli na rogatce lubartowskiej. Na początku lat 60. nadal wydłużano sieć, m.in. do Abramowic, Sławina i przez ul. Lipową, al. Świerczewskiego, Młyńską, Dworcową. Oddano do użytku nową zajezdnię "Helenów” przy al. Kraśnickiej. Liczba linii zwiększała się: w roku 1964 było ich 10, a pięć lat później – 15. Pod koniec lat 60. sieć wydłużono na Majdanek, do Fabryki Samochodów przy Mełgiewskiej oraz na zachodnie osiedla mieszkaniowe LSM.

W późniejszym okresie liczba linii trolejbusowych zmniejszała się na korzyść linii autobusowych, głównie z powodu problemów z dostawami nowych pojazdów. Wprowadzenie nowoczesnych silników spalinowych pociągnęło za sobą decyzję o likwidacji sieci trolejbusowych w wielu miastach w Polsce. W Lublinie w 1972 roku zlikwidowano sieć do Sławina przez al. Warszawską, w kolejnych latach zdemontowano sieć na ul. Pocztowej i 1 Maja od pl. Bychawskiego do pl. Dworcowego. W kolejnych latach trolejbusy w Polsce jeździły już tylko w Gdyni i Lublinie i groziła im likwidacja. Kryzys paliwowy lat 70. XX wieku spowodował jednak wycofanie się z planów likwidacji transportu trolejbusowego w tych miastach, a w innych rozpoczęto nawet budowę nowych sieci. W Lublinie – mimo rozwoju nowych dzielnic – trakcji nie wydłużano.

Od 1975 po mieście jeździły nowoczesne pojazdy ZiU-9 produkcji ZSRR. W latach 80. i 90. zakupywano nowe fabrycznie trolejbusy Jelcz PR110E lub odzyskane ze zlikwidowanych sieci w Dębicy, Warszawie i Słupsku. Część pojazdów budowano w warsztatach MPK.

                                     

1.3. Historia Od 1989

W 1990 roku po raz pierwszy od wielu lat wydłużono sieć przez al. Kraśnicką na Węglin oraz przez nowo wybudowaną ul. Wolską. Kolejnym powodem zmniejszenia udziału trolejbusów w systemie komunikacyjnym miasta stało się w 1994 zamknięcie dla ruchu kołowego części Krakowskiego Przedmieścia. Kursującym tamtędy autobusom zmieniono trasy, a linie trolejbusowe – z braku innej możliwości – zlikwidowano. W późniejszych latach ze względu na kryzys taborowy ponownie planowano likwidację trakcji. Jednak zbudowano nowoczesny niskopodłogowy trolejbus Jelcz M121E.

W 2000 przedłużono trakcję trolejbusową od pętli na ul. Lubartowskiej do ulicy Chodźki. Sieć modernizowano. W 2006 rozpoczęto budowę sieci na ul. Głębokiej od ulicy Filaretów do Wileńskiej, Wileńskiej, Bohaterów Monte Cassino, Armii Krajowej i Orkana. Przy budowie trasy zastosowano najnowocześniejsze rozwiązania techniczne: elastyczną sieć na wysięgnikach, szybkoprzejezdne łuki i zwrotnice. Nową trasę oddano do użytku 17 grudnia 2007, kierując tędy trolejbusy linii 153. W kwietniu 2008 dobudowano lewoskręt dla trolejbusów z alei Piłsudskiego w ulicę Narutowicza. Dzięki temu od 5 maja trolejbusy linii 153 w kierunku Węglina jeżdżą zmienioną trasą, a ponadto znów wykorzystywany jest liniowo odcinek trakcji w ulicach Narutowicza, Głęboka i Filaretów w kierunku LSM, nieużywany od 2004, czyli od likwidacji linii 157. Zakupiono też trzy nowoczesne trolejbusy niskopodłogowe Solaris Trollino 12M. Rok później dostarczono kolejny trolejbus Solaris Trollino 12AC, którego zakup podobnie jak budowę nowego odcinka trakcji dofinansowała Unia Europejska. Przez kolejne lata w warsztatach MPK zbudowano trolejbus MAZ 203 oraz 3 Jelcze M121E. Przetarg na dostawę 15 trolejbusów wygrała spółka Solaris Bus & Coach, oferując model Solaris Trollino 12. MPK dostało dofinansowanie na następne 15 trolejbusów Trollino 12. Od 14 lipca 2011 liniowo jeżdżą wszystkie nowe Trollino 12. Następne 15 zostały dostarczone w lutym 10 szt. oraz w marcu 5 szt. roku 2012. Od 18 kwietnia 2012 wszystkie 30 Trollina 12S można spotkać w ruchu liniowym.

W tamtym czasie zaczęto realizować program rozwoju sieci trolejbusowej. Zbudowano nowe odcinki sieci trakcyjnej oraz zakupiono dwadzieścia trolejbusów 12-metrowych z dodatkowym napędem spalinowym, 38 trolejbusów 12-metrowych z dodatkowym napędem bateryjnym, a także dwanaście przegubowych trolejbusów z dodatkowym napędem bateryjnym. Pierwszy obejmujący dostawę dwudziestu 12-metrowych trolejbusów wygrał Solaris z modelem Solaris Trollino 12MB, wszystkie pojazdy zostały dostarczone w 2013 roku. Drugi przetarg na 38 trolejbusów także 12-metrowych zdobyło konsorcjum firm Ursus oraz Bogdan z modelem Bogdan/Ursus T701.16. Ostatnie zamówienie dotyczyło dwunastu trolejbusów przegubowych 18-metrowych. Wygrało je przedsiębiorstwo Solaris z pojazdem Solaris Trollino 18, które zostały dostarczone od maja do września 2014. Projekt modernizacji i rozbudowy sieci oraz zakup taboru trwał do roku 2015.



                                     

2. Linie

Obecnie po Lublinie kursuje 11 linii trolejbusowych oraz 2 linie okresowe cmentarna oraz turystyczna. W roku 2008 uruchomiono turystyczną linię trolejbusową obsługiwaną historycznym taborem.

Pierwsza linia trolejbusowa nosiła numer 15 początkowo numery zawierały się w przedziale pomiędzy 15–26. W 1969 uruchomiono linię 27, która kursowała z Dworca Głównego PKP przez Krakowskie Przedmieście na ul. Unicką, a w latach 1969–1972 kursowała z al. Warszawskiej na Unicką linia 28. W późniejszym okresie liniom trolejbusowym przydzielano numery od 50 50–60, wreszcie w związku z dalszym zwiększeniem liczby linii autobusowych w 1984 liniom trolejbusowym nadano numery od 150 do 162 w szczytowym rozwoju linii. 1 października 2014 linią trolejbusową została linia 56, na którą skierowano wyłącznie trolejbusy hybrydowe z uwagi na brak trakcji zasilającej na części trasy przejazdu. Podobnie uczyniono 1 grudnia 2014 z linią nr 20, na której spory odcinek trasy znajdował się pod trolejbusową siecią trakcyjną, natomiast na pozostałym odcinku trolejbusy kursowały na napędzie alternatywnym. Od 1 marca 2015 trolejbusy z dodatkowym napędem w całości obsługiwały linię nr 9. 1 września 2015 linia ta otrzymała numer 159.

Od 18 stycznia 2016 r. trolejbusami obsługiwana jest linia nr 19. 1 marca 2016 r. dokonano korekty przebiegu tras; powstały linie 157 i 161 d. 28. Linia 150 uległa likwidacji. 5 sierpnia 2019 r. trolejbusy skierowano na linię 10. W październiku 2019 planuje się zmianę numeru linii nr 10 na 150 oraz 19 na 162.

                                     

2.1. Linie Wykaz linii

Linia cmentarna Linia turystyczna obsługiwana zabytkowym trolejbusem Linia zjazdowa Niektóre z kursujących dawniej linii ostatnia znana trasa
                                     

3. Planowane nowe linie

W Lublinie istnieje trakcja o długości 60 km po rozbudowie przed rozbudową istniało 28 km trakcji. Projekt ten jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. Do 2015 roku fragmenty niektórych linii autobusowych zostały zelektryfikowane m.in. 20 i 9. Jednak pomimo braku w perspektywie finansowej sieci trakcyjnej w centrum Lublina np. Krakowskie Przedmieście – 3 Maja – Aleja Solidarności/Bolesława Prusa – Chodźki, Narutowicza – plac Wolności – Bernardyńska możliwe jest ponowne uruchomienie szybkiego połączenia trolejbusowego łączącego zachodnie dzielnice z północnymi np. linie 154 i 161, gdyż w najbliższych latach zostaną dostarczone niskopodłogowe trolejbusy z dodatkowym zasilaniem bateryjnym umożliwiających przejazd bez sieci trakcyjnej.

                                     

4. Tabor

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne ma 110 trolejbusów, wśród których znajdują się pojazdy marki Jelcz PR110 i 120MT, lub przebudowane na bazie jelczańskich konstrukcji, a także 54 nowoczesne trolejbusy Solaris Trollino 12 i jeden złożony w Lublinie trolejbus MAZ 203. Przedsiębiorstwo ma także sprawny radziecki trolejbus ZiU-9, ostatni spośród wycofanej z użytkowania w ostatnich latach dość pokaźnej liczby tych pojazdów wprowadzanych w Lublinie od roku 1975. Został on wyremontowany w 2003 r., w sezonie obsługuje turystyczną linię "T”.

Od początków istnienia sieci trolejbusowej w Lublinie wielokrotnie dawały się we znaki problemy taborowe. W czasie istnienia firmy oprócz zakupu trolejbusów w ZSRR, a później w słupskiej firmie KPNA, stan taboru powiększano także sprowadzając pojazdy z likwidowanych sieci w Słupsku, Dębicy i Warszawie oraz konstruując samodzielnie kilka trolejbusów w warsztatach zakładowych. Na początku lat 90. XX w. na ulicach Lublina pasażerów przewoziły trzy trolejbusy przegubowe Ikarus 280E zbudowane na bazie autobusów Ikarus 280. Od 1993 roku na trolejbusy przebudowano 4 posiadane autobusy Fiat 418AC; eksploatowano je do 1999 roku.

W 2007 roku zakupiono do Lublina trzy nowoczesne niskopodłogowe trolejbusy Solaris Trollino 12M. Na służbę liniową wyjechały 22 grudnia. Były to pierwsze nowoczesne trolejbusy w Lublinie, a zakupiono je w ramach budowy nowej trakcji na Czubach. Od 5 czerwca 2008 po Lublinie kursuje kolejny trolejbus tej marki zakupiony w ramach budowy nowego odcinka trakcji trolejbusowej.

W 2009 roku w lubelskich warsztatach MPK rozpoczęła się budowa trolejbusu na nadwoziu białoruskiego autobusu MAZ 203. Trolejbus w październiku 2009 wyjechał na ulice Lublina i rozpoczął etap homologacji. 24 kwietnia 2010 rozpoczął służbę liniową. W 2011 r. na miasto wyjechały kolejne 3 nowe trolejbusy złożone w warsztatach MPK na bazie Jelcza M121.

Od kwietnia 2011 r. do chwili obecnej zakupiono 30 kolejnych nowoczesnych trolejbusów marki Solaris Trollino 12S wyprodukowanych przez czeski koncern Skoda Electric na bazie Solarisa Trollino 12AC z Bolechowa koło Poznania oraz 20 klimatyzowanych trolejbusów Solaris Trollino 12MB z dodatkowym napędem spalinowym, który nie wymaga czerpania energii przez pewien czas z trakcji nad jezdnią. Pojazdy są niskopodłogowe oraz są fabrycznie pomalowane w barwy miejskie Lublina.

Oprócz trolejbusów z napędem spalinowym rozstrzygnięto przetarg na dostawę 38 sztuk nowych, niskopodłogowych trolejbusów 12-metrowych z dodatkowym zasilaniem bateryjnym umożliwiającym jazdę poza siecią trakcyjną na krótkich odcinkach. Zwycięzcą przetargu okazało się polsko – ukraińskie konsorcjum firm Ursus i Bogdan, którego ukraińska strona dostarczy nadwozie do Lublina, natomiast polska firma Ursus zajmie się montażem instalacji i wyposażeniem wnętrza pojazdów. Od 19 grudnia 2013 kursuje pierwsze 5 trolejbusów.

ZTM Lublin rozstrzygnął również przetarg na dostawę 12 sztuk 18-metrowych trolejbusów z dodatkowym napędem bateryjnym, pojazdy będą niskopodłogowe i klimatyzowane. Lublin jako jedyna z trzech istniejących sieci trolejbusowych w kraju, będzie posiadał trolejbusy przegubowe. Dostawa pierwszych 6 sztuk pojazdów nastąpiła w maju 2014 r., a kolejnych 6 jesienią tegoż roku.

Do maja 2015 r. cały tabor trolejbusowy w Lublinie obsługiwała zbudowana w latach sześćdziesiątych zajezdnia przy al. Kraśnickiej na Helenowie. Od połowy lat osiemdziesiątych XX wieku, kiedy dokonano podziału taboru między zajezdnię Helenów i ukończoną w 1986 zajezdnię przy ul. Grygowej na Majdanie Tatarskim ta pierwsza stała się właściwą zajezdnią trolejbusową – w odróżnieniu od drugiej, w której obsługiwane są tylko autobusy. Wcześniejsze zajezdnie trolejbusowe mieściły się przy ul. Garbarskiej, Lipowej oraz Młyńskiej teren obecnego dworca południowego PKS.

Lubelskie trolejbusy w maju 2015 wprowadziły się do nowej zajezdni trolejbusowej przy ulicy Antoniny Grygowej obok zajezdni autobusowej na Majdanie Tatarskim. Stara zajezdnia trolejbusowa na Helenowie została zlikwidowana, a teren sprzedało miasto inwestorowi który może w jej miejscu wybudować biurowce. 9 maja przeniesiono część Solarisów Urbino 12MB z agregatem oraz Ursusów, pozostałe pojazdy przeniesiono do 18 maja i tego dnia wszystkie trolejbusy wyjechały już z nowej zajezdni.

Od listopada 2009 r. lubelskie trolejbusy mają czterocyfrowe numery taborowe, rozpoczynające się cyfrą "3”. Jeden z lubelskich trolejbusów miał numer 1223.