Poprzednia

ⓘ Księga Wyjścia




Księga Wyjścia
                                     

ⓘ Księga Wyjścia

Księga Wyjścia – "imiona" – od pierwszych słów księgi, gr. Εξοδος Exodos z Septuaginty) – druga księga Pisma Świętego.

Księga Wyjścia należy do Pięcioksięgu i tym samym do Starego Testamentu. Jest bardziej spójna i przejrzysta niż poprzedzająca ją Księga Rodzaju.

                                     

1. Struktura

Oryginalny tekst hebrajski zawiera 1 209 wersetów, 16 173 słowa oraz 33 539 liter.

Treść księgi można podzielić na dwie części. Pierwsza – rozdziały 1-18 – to opis ucisku Izraelitów w Egipcie i ich wyjścia aż do przymierza z Bogiem na górze Synaj, a druga – rozdziały 19-40 – to opis przepisów religijnych przekazanych Mojżeszowi przez Boga. Proponowany jest też podział pod kątem geograficznym Egipt: rozdziały 1-18, Synaj: rozdziały 19-40, chronologicznym, merytorycznym.

Według tradycji spisał ją Mojżesz. Zgodnie z przyjętą we współczesnej biblistyce teorią źródeł uważa się, że fragmenty Księgi powstawały w różnych epokach historycznych. Kanoniczną wersję zredagowano po wygnaniu babilońskim, co oznacza, że część jej treści przechowywano w tradycji ustnej jako opowiadania lub jako część liturgii Paschy, Pięćdziesiątnicy i Święta Namiotów. Opowiadania, które weszły do redakcji należą do tradycji jahwistycznej, elohistycznej, kapłańskiej i deuteronomistycznej. Nieraz są one przemieszane, np. pierwsze trzy tradycje tworzą fragmenty historii o przejściu przez morze. Ponadto w Księdze Wyjścia znajduje się pieśń zwycięstwa po przejściu przez morze, której styl i język wskazują na archaiczny charakter i jest ona jednym z najstarszych fragmentów Biblii. Zgodnie z niektórymi poglądami pieśń ta powstała około 1150 r. p.n.e., przekazując mit o zagładzie Egipcjan w wodach, jako jeden z przejawów pojawiającego się w wierzeniach Izraelitów konfliktu Jahwe i morskiego smoka. Po około dwustu latach redaktor z tradycji jahwistycznej, chcąc wyjaśnić, skąd Egipcjanie znaleźli się pośród wód, miał dodać historię o osuszeniu przez Boga drogi przez morze, a potem redaktor z tradycji kapłańskiej dodał działanie Mojżesza. Niektórzy również współcześnie twierdzą, że niektóre fragmenty dotyczące religii i kultu, w tym Dekalog i Kodeks Przymierza, mogą pochodzić od Mojżesza.

Według biblistów najważniejszą część Księgi Wyjścia, czy nawet całego Starego Testamentu, stanowią rozdziały, w których Jahwe zaczyna przedstawiać Izraelitom Prawo, poczynając od Dekalogu czyli 10 przykazań.

                                     

1.1. Struktura Wydarzenia i przepisy

Zgodnie z redakcją Biblii Tysiąclecia, treść księgi można podzielić szczegółowo na następujące części:

  • Pierwszy opis powołania Mojżesza Wj 2.23-25Wj 3Wj 4
  • Mojżesz w ziemi Madian Wj 2.11-22
  • Pieśń dziękczynna Wj 15.1-21
  • Drugi opis powołania Mojżesza Wj 6.2-28Wj 7.1-13
  • Izrael w Egipcie
  • Urodzenie Mojżesza Wj 2.1-10
  • Rozrost i ucisk Izraela Wj 1.1-22
  • Uwolnienie Izraelitów z Egiptu
  • Plagi egipskie Wj 7.14-29Wj 8Wj 9Wj 10
  • Noc paschalna i wyjście z Egiptu w tym 10. plaga – śmierć pierworodnych Wj 11Wj 12Wj 13.1-16
  • Pierwsze spotkanie Mojżesza z faraonem 5Wj 6.1
  • Cudowne przejście przez morze Wj 13.17-22Wj 14
  • Pierwsze postoje na pustyni Wj 15.22-27
  • Zwycięstwo nad Amalekitami Wj 17.8-16 bitwa pod Refidim
  • Spotkanie Mojżesza z Jetrą Wj 18
  • Droga z Egiptu pod Synaj
  • Przepiórki i manna Wj 16
  • Wyprowadzenie wody ze skały Wj 17.1-7
  • Dekalog Wj 20.1-21
  • Objawienie się Boga Izraelowi Wj 19 Mojżesz na górze Synaj
  • Zawarcie przymierza
  • Zawarcie przymierza na Synaju. Pierwsze prawa
  • Zawarcie przymierza Wj 24.1-11
  • Rok szabatowy Wj 23.10-13
  • Prawo moralne Wj 22.17-30Wj 23.1-9
  • Zachęta do zachowania przepisów Prawa Wj 23.20-33
  • Tablice przykazań Wj 24.12-18
  • Prawo karne Wj 21.12-32
  • Prawo rzeczowe Wj 21.33-37Wj 22.1-14
  • Prawo rodzinne Wj 21.1-11
  • Prawo o ołtarzu Wj 20.22-26
  • Prawo rodzinne Wj 22.15-16
  • Święta Wj 23.14-19
  • Księga Przymierza
  • Stół chlebów pokładnych i naczynia Wj 25.23-30
  • Wykonawcy robót Wj 31.1-11
  • Świecznik menora Wj 25.31-40
  • Ołtarz całopalenia Wj 27.1-8
  • Sporządzanie oleju i kadzidła Wj 30.22-38
  • Konsekracja Aarona i jego synów Wj 29.1-37
  • Przepisy o zorganizowaniu kultu
  • Szaty kapłańskie Wj 28.1-5
  • Kadź z brązu (mykwa Wj 30.17-21
  • Odmienny ubiór kapłanów Wj 28.40-42
  • Efod Wj 28.6-14
  • Oliwa do świecznika Wj 27.20-21
  • Przybytek Wj 26
  • Pektorał Wj 28.15-30
  • Diadem na tiarze Wj 28.36-39
  • Dary na budowę przybytku Wj 25.1-9
  • Ofiara ustawiczna Wj 29.38-46
  • Suknia arcykapłańska Wj 28.31-35
  • Szabat Wj 31.12-18
  • Dziedziniec Wj 27.9-19
  • Przybytek i jego sprzęty. Arka Przymierza Wj 25.10-22
  • Pogłówne Wj 30.11-16
  • Inne przepisy o przybytku. Ołtarz kadzenia Wj 30.1-10
  • Odstępstwo Izraela i odnowienie przymierza
  • Odnowienie przymierza Wj 34
  • Kult złotego cielca Wj 32Wj 33.1-11
  • Modlitwa Mojżesza Wj 33.12-23
  • Pouczenie Izraelitów o przepisach kultu Wj 35Wj 36.1-7
  • Wykonanie szat kapłańskich Wj 39Wj 40
  • Budowa przybytku i jego sprzętów Wj 36.8-38Wj 37Wj 38
  • Wykonanie przepisów o zorganizowaniu kultu

Dalsze wydarzenia i przepisy opisują Księga Kapłańska i Księga Liczb.

                                     

2. Krytyka

Dane archeologiczne nie potwierdzają takiego pochodzenia Izraela, jakie znamy z wersji biblijnej. Badania krytyczno-literackie pozwalają stwierdzić, że narracja biblijna między innymi Księgi Wyjścia nie jest dziełem naocznego świadka. Sama postać Mojżesza jest teologiczną interpretacją różnych tradycji, stąd trudno ocenić, co jest legendą, co teologiczną wizją, a co w końcu historycznym faktem. Niektórzy argumentują, że zawartość Księgi Wyjścia jest w gruncie rzeczy powieleniem mezopotamskich mitów z pewnymi innowacjami teologicznymi i jej elementy historyczne są całkowicie fikcyjne. Inną kontrowersją jest przypisywanie Egiptowi Mizraim niewolnictwa, choć niektóre badania wykazują iż budującymi m.in. piramidy byli Egipcjanie pracujący za zboże i piwo.

Z drugiej strony, niektórzy bibliści argumentują, że podawane w Księdze Wyjścia dane nie mają charakteru faktograficznego, a symboliczny. Zdaniem Waldemara Chrostowskiego liczba Izraelitów, która miała opuścić Egipt i wędrować przez pustynię jest wyolbrzymiona do nierealistycznego rozmiaru w celu wskazania, że ich przetrwanie w warunkach pustyni nie byłoby możliwe bez cudownego wsparcia Bożej opatrzności. Jest to podejście podkreślające, że historia opisana w Pięcioksięgu ma charakter teologii historii, a nie historii we współczesnym znaczeniu.



                                     

3. Archeologia

Podczas ponad stu lat badań archeologicznych nie odkryto niczego, co mogłoby wspierać historyczność narracyjnych elementów Księgi Wyjścia, takich jak pobyt przez cztery wieki w Egipcie, ucieczka ponad miliona Izraelitów z delty Nilu czy też trzymiesięczna wędrówka przez pustynię do Synaju. Egipskie zapiski nie zawierają wzmianek o czymkolwiek opisanym w Księdze Wyjścia, obszar południowego półwyspu Synaj nie zawiera żadnych śladów masowej migracji opisanej w Eksodusie, a praktycznie wszystkich miejsc wymienionych w Księdze – włącznie z Goszen obszar w Egipcie, który rzekomo zamieszkiwali Izraelici, "miast na składy” – Pitom i Ramses, miejsca przekroczenia Morza Czerwonego lub też raczej – jak twierdzą współcześni badacze Biblii – Morza Trzcin, a nawet samej Góry Synaj – nie udało się zidentyfikować. Badacze, którzy utrzymują, że Księga Wyjścia stanowi historyczną prawdę, przyznają, że dowody mogą co najwyżej sugerować możliwość.

                                     

4. Starożytni pisarze

Treść kilku wątków zawartych w Księdze Wyjścia można znaleźć u autorów greckich. Diodor Sycylijski wspomina o tym, że w Egipcie zapanowała epidemia, jej przyczyn upatrywano w ingerencji bogów i z tego powodu doszło do wygnania obcych. Diodor wyjaśnia, że na czele tego exodusu stał człowiek zwany Mojżeszem, który mądrością i odwagą znacznie przewyższał innych. ustalił ceremonie religijne i formy kultu należnego bóstwu. Nadał prawa i unormował życie publiczne. Ludność podzielił na dwanaście fyl. Nie wzniósł w ogóle żadnego posągu bóstwa …. Zabronił obywatelom sprzedawania własnych działek. Także Józef Flawiusz przytacza świadectwa Manethona, Lizymacha, Apiona, którzy w swojej wersji relacjonowali dzieje Żydów, w tym wyjście z Egiptu pod wodzą Mojżesza.

Użytkownicy również szukali:

księga wyjścia pdf, księga wyjścia rozdział 2,

...
...
...