Poprzednia

ⓘ Cmentarz Centralny w Kiszyniowie




Cmentarz Centralny w Kiszyniowie
                                     

ⓘ Cmentarz Centralny w Kiszyniowie

Cmentarz Centralny – wielowyznaniowy cmentarz w Kiszyniowie, najbardziej prestiżowa nekropolia w stolicy Mołdawii, historyczne miejsce pochówku przedstawicieli lokalnych elit politycznych, artystycznych i kupieckich.

Nekropolia jest popularnie nazywana Cmentarzem Ormiańskim, chociaż w rzeczywistości ma charakter wielowyznaniowy i wielonarodowościowy. Nieformalna nazwa nawiązuje do prowadzącej w kierunku cmentarza ul. Ormiańskiej, która z kolei bierze swoją nazwę od nieistniejącej już rezydencji arcybiskupa Kościoła ormiańskiego.

                                     

1. Historia

Dokładny czas powstania cmentarza nie jest znany. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1811 r., natomiast w 1822 r. w jego granicach rozpoczęto budowę prawosławnej cerkwi Wszystkich Świętych, ukończonej w 1827 r. Z 1823 r. pochodzi najstarszy zachowany na terenie nekropolii nagrobek, natomiast w 1859 r. teren cmentarza otoczono murem.

Cmentarz w XIX w. był tradycyjnym miejscem pochówku najzamożniejszych Mołdawian, miejscowych posiadaczy ziemskich, inteligencji i kupców, a także oficerów armii Imperium Rosyjskiego i rosyjskich urzędników. Mimo jego prestiżowego statusu na początku XX w. był opisywany jako poważnie zaniedbany, wskazywano liczne przypadki niszczenia grobów w celu dokonania kolejnych pochówków. Pierwotnie graniczył z nieistniejącymi już nekropoliami staroobrzędowców jej teren zajmuje od II poł. XX w. cmentarz wojenny z II wojny światowej oraz kompleks pomnikowy "Wieczność” i protestantów obecnie na jej miejscu znajduje się budynek kina Gaudeamus. Zniszczona została również część samego Cmentarza Centralnego.

W 2010 r. cmentarz został oficjalnie zamknięty. Od tej pory możliwe są na nim jedynie pochówki osób szczególnie zasłużonych, odznaczonych mołdawskimi orderami Stefana Wielkiego i Republiki lub równymi im orderami radzieckimi. Mer Kiszyniowa może również w indywidualnych przypadkach wyrazić zgodę na pochówek innej zasłużonej osoby. Możliwe są również pochówki najbliższych krewnych osób, których groby już znajdują się na nekropolii. W rzeczywistości przepisy te nie są respektowane, ponadto częste są przypadki niszczenia historycznych nagrobków, by zrobić miejsce dla kolejnych pochówków. Cmentarz nie jest wpisany do rejestru zabytków, ochroną konserwatorską objęta jest jedynie cerkiew Wszystkich Świętych, a jego ogólny stan opisywany jest jako zły.

                                     

2. Pochowani na cmentarzu

  • Aleksy – syn Jerzego Czarnego
  • Alexei Mateevici – duchowny prawosławny, poeta mołdawski
  • Leonida Lari – mołdawska i rumuńska poetka, działaczka polityczna
  • Jelena Łazo – mołdawska szlachcianka, matka Siergieja Łazo; oraz jego brat Stiepan
  • Konstantin Sibirski – profesor matematyki
  • Iwan Zaikin – rosyjski sportowiec
  • Mihail Berezovschi – mołdawski duchowny prawosławny, kompozytor muzyki cerkiewnej
  • Kiriłł Sapieżko – radziecki profesor medycyny
  • Alexandru Plămădeală – mołdawski malarz i rzeźbiarz
  • Karl Ferdinand Schmidt – mer Kiszyniowa nagrobek nie zachował się
  • deputowani do Rady Kraju: Anton Crihan, Nicolae Alexandri, Sergiu Niță, Iacov Sucevan, Vasile Lascu, Vasile Cancu, Nicolae Mogilanschi
  • Grigore Vieru – mołdawski pisarz
  • Natalia Gheorghiu – mołdawska lekarka
  • przedstawiciele arystokratycznej rodziny Krupienskich, jednej z najzamożniejszych i najbardziej wpływowych rodzin w XIX-wiecznej Besarabii
  • Konstantin Konstantinow – radziecki aktor
  • uczestnicy I wojny światowej
  • Maria Bieșu – radziecka i mołdawska śpiewaczka operowa
  • Mihai Dolgan – radziecki piosenkarz
  • Mihail Çakir – gagauski duchowny prawosławny, badacz kultury Gagauzów
  • Władimir Bojarincew – radziecki wojskowy, Bohater Związku Radzieckiego
  • Lazăr Dubinovschi – mołdawski rzeźbiarz
  • Natalia Dadiani – arystokratka rosyjska, twórczyni gimnazjum żeńskiego w Kiszyniowie
  • Toma Ciorbă – mołdawski lekarz i działacz społeczny
  • Ion i Doina Aldea-Teodorovici – małżeństwo mołdawskich piosenkarzy
  • Vladimir Hertza – mer Kiszyniowa, mołdawski działacz polityczny