Poprzednia

ⓘ Nowela




                                               

Atala (opowiadanie)

Atala, czyli Miłość dwojga dzikich na pustyni – opowiadanie francuskiego pisarza François-René de Chateaubrianda opublikowane w 1801 roku, zainspirowane jego podróżą po Stanach Zjednoczonych. Utwór miał wielki wpływ na wczesny romantyzm.

                                               

Babunia

Babunia – powieść Boženy Němcovej, ukończona w roku 1853. Autorka napisała powieść po śmierci syna Hynka. Opisuje w niej idealizowany obraz dzieciństwa w Dolinie Babuni koło Raciborzyc. Centralną postacią jest tytułowa Babunia, która na prośbę córki Teresy przenosi się z Olesznic w Górach Orlickich do raciborzyckiej doliny, aby pomagać w wychowaniu wnuków. Mieszka wraz z rodziną córki w domu zwanym Stary Bielnik Staré Bělidlo. Poszczególne rozdziały opisują losy mieszkańców doliny, zwłaszcza rodzin młynarza, strzelca, Kuby i Kristli oraz szalonej Wikty. Spośród wnuków tytułowej bohaterki n ...

                                               

Białe noce (opowiadanie)

Białe noce zostały napisane przez Dostojewskiego w październiku i listopadzie 1848 i po raz pierwszy opublikowane w czasopiśmie "Otieczestwiennyje zapiski" nr 12/1848 z dedykacją dla poety A. N. Pleszczejewa, przyjaciela z młodości Dostojewskiego. Opowiadanie nosi podtytuł Powieść sentymentalna. Ze wspomnień marzyciela. Jako motto dla utworu autor wybrał słowa Iwana Turgieniewa z wiersza Kwiatek 1843: .Albo został on stworzony, żeby pobyć choć chwilę obok serca twojego?. Utwór składa się z sześciu rozdziałów.

                                               

Czarodziej (opowieść)

Czarodziej – rosyjskojęzyczna opowieść Vladimira Nabokova, napisana w 1939 r. w Paryżu, opublikowana po raz pierwszy po śmierci autora w 1986 r. Utwór stanowi pierwowzór powieści Lolita – również porusza temat pedofilii i opiera się na podobnym schemacie fabularnym co późniejsza powieść.

                                               

Dersu Uzała (książka)

Dersu Uzała – książka wydana w 1923 roku której autorem jest Władimir Arsienjew. Stanowi kontynuację wydanej w 1921 roku książki Po Kraju Ussuryjskim. Opisuje w niej ponad półroczną podróż przez Kraj Ussuryjski: dorzecze Ussuri, pasmo Sichote Aliń i wybrzeże Morza Japońskiego. Wyprawa miała miejsce w 1907 i kilku dniach 1908 roku. Arsienjew dokładnie opisał faunę, florę i geologię obszaru. Przedstawia w niej także tytułowego Dersu Uzałę – myśliwego z plemienia Nanajów. Książka po raz pierwszy ukazała się w Polsce w 1938 roku nakładem Towarzystwa Wydawniczego "Rój”, a jako autora tłumaczeni ...

                                               

Sanctuary

Sanctuary – kanadyjski serial science-fiction Sanctuary – amerykański zespół muzyczny Sanctuary – singel grupy Iron Maiden Sanctuary – manga autorstwa Ryōichiego Ikegamiego Sanctuary – miasto w Stanach Zjednoczonych. w stanie Teksas Sanctuary Records – wytwórnia płytowa

Nowela
                                     

ⓘ Nowela

Nowela – krótki utwór literacki, pisany prozą, charakteryzujący się wyraźnie zarysowaną i sprawnie skrojoną akcją główną, mocno udramatyzowaną, która zmierza do punktu kulminacyjnego. Fabuła noweli jest zazwyczaj jednowątkowa, pozbawiona epizodów, rozbudowanych opisów przyrody oraz szczegółowej charakterystyki postaci. Jest to jedna z odmian epiki. Jej treść dotyczy pewnego zdarzenia, opartego na wyrazistym motywie, z pozoru nieistotnym, ale często nabierającym znaczeń symbolicznych. Niemiecki pisarz Paul Hey se określił ów motyw mianem "sokoła”. Stworzył on teorię sokoła, opartą na wnikliwej analizie noweli Giovanniego Boccaccia pt. "Sokół”.

W noweli akcja toczy się w określonym czasie i miejscu, a osobą opowiadającą jej przebieg, zazwyczaj w sposób "obiektywny”, jest narrator. Ukazywane przez niego wydarzenia mają swoje przyczyny i skutki.

                                     

1. Geneza

Początków noweli należy upatrywać w tradycji ustnej. Gatunek ten narodził się w Jonii położonej w Azji Mniejszej, jednak rozwinęli go i upowszechnili Grecy, którzy przejmowali wiele wątków z tradycji kultury wschodniej, ubierając je później w greckie realia. Utwory te opowiadały głównie o przygodach i przeżyciach miłosnych. Najsłynniejszy zbiór nowel w starożytnej Grecji to Silesiaka Arystypa z Miletu, który nie zachował się do czasów obecnych, jednak liczne wzmianki o nim świadczą o popularności dzieła w świecie antycznym.

Klasyczny model noweli nowożytnej ukształtował się we Włoszech w okresie renesansu, a jego najdoskonalszym przedstawicielem był Giovanni Boccaccio – autor Dekameronu. Do klasyki nowelistyki europejskiej zaliczają się także Nowele przykładne Miguela de Cervantesa.

                                     

2. Typologia nowel

Pozytywizm jest okresem rozwoju nowelistyki polskiej. Pisarze chętnie wykorzystywali formę noweli, tworząc ponadczasowe arcydzieła gatunku. Typologia nowel:

  • Nowele paraboliczne.
  • Portrety i biografie
  • Nowele konkretu codzienności
  • Społeczne i środowiskowe

Okres drugiej połowy XIX wieku określany jest jako "złoty okres nowelistyki polskiej".

Niektóre polskie utwory nowelistyczne

  • Marii Konopnickiej: Dym, Nasza szkapa, Miłosierdzie gminy, Mendel Gdański
  • Bolesława Prusa: Kamizelka, Katarynka, Z legend dawnego Egiptu
  • Henryka Sienkiewicza: Latarnik, Janko Muzykant, Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela, Szkice węglem, Sachem
  • Stefana Żeromskiego: Doktor Piotr, Siłaczka, Zmierzch