Poprzednia

ⓘ Move to the Left




Move to the Left
                                     

ⓘ Move to the Left

Move to the Left – kierunek polityki zwrotu w stronę socjalizmu obrany przez prezydenta Ugandy Miltona Obote w okresie 1968–1971.

Obote definiował zwrot w lewo następująco:

Polityka nie została ostatecznie w pełni wprowadzona w życie – w 1971 roku generał Idi Amin obalił prezydenta Obote i przejął wszystkie funkcje w państwie, stając się dyktatorem Ugandy.

                                     

1. Historia

Uganda proklamowała niepodległość 9 października 1962 roku w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów ang. The Commonwealth. W 1963 roku przekształciła się w republikę federalną. Jej pierwszym prezydentem został kabaka Bugandy Mutesa II a premierem rządu Milton Obote z Narodowego Kongresu Ugandy ang. Uganda Peoples Congress, UPC. Obote opowiadał się za zjednoczeniem państwa, centralizacją władzy i wprowadzeniem gospodarki planowej. W opozycji do tego stała monarchistyczna partia Kabaka Yekka pol. "Tylko Kabaka”. W 1966 roku Obote obalił prezydenta Mutesę przy pomocy wojska dowodzonego przez Idi Amina 1925–2003, samemu obejmując stanowisko prezydenta. Rok później, we wrześniu 1967 roku, Obote doprowadził do zmian konstytucyjnych, likwidując ustrój federalny – autonomia królestw została zawieszona a władza została scentralizowana w rękach prezydenta.

W listopadzie 1968 roku ogłosił zwrot w lewo ang. Move to the Left podczas przemówienia dla studentów w Busoga College, którego sam był absolwentem. W 1969 roku Obote przedstawił Common Mans Charter pol. "Kartę Zwykłego Człowieka” – główny dokument swojej strategii zwrotu w lewo ang. Move to the Left a Narodowy Kongres Ugandy ang. Uganda Peoples Congress, UPC przyjął jego postulaty. Strategia zakładała redystrybucję bogactwa w Ugandzie przy pomocy państwa poprzez nacjonalizację przemysłu i redystrybucję zysków na rzecz wywłaszczonych Ugandyjczyków, by rozprawić się z nierównościami społecznymi narosłymi w okresie kolonializmu.

Strategia była krytykowana jako niespójna – zamiast przekazywać władzę w ręce ludu, prowadziła do centralizacji władzy w rękach Obote. Ministrowie rządu Obote podchodzili do niej z dystansem – w Kampali krążyło wówczas powiedzenie, że "ministrowie nosili serca po lewej a portfele po prawej stronie”. Urzędnicy, ziemiaństwo i przywódcy religijni przeżywali okres niepewności. Środki masowego przekazu nie były na tyle rozwinięte, by idea rewolucji społecznej przebiła się do społeczeństwa, które w większości utożsamiało socjalizm z komunizmem. Dawne ośrodki władzy w zlikwidowanych królestwach nie miały żadnej motywacji by propagować nowe idee. Zagranica zareagowała z największym oburzeniem na nacjonalizację przemysłu, a media zagraniczne potępiły wywłaszczenie.

Popularność Obote spadała wraz z kolejnym krokami prezydenta ku gospodarce socjalistycznej. W lipcu 1971 roki, kiedy Obote przebywał na konferencji szefów państw brytyjskiej Wspólnoty Narodów ang. The Commonwealth w Singapurze, generał Idi Amin, przy wsparciu Wielkiej Brytanii i Izraela, obalił rząd i przejął wszystkie funkcje w państwie, stając się dyktatorem Ugandy. Obote znalazł schronienie u prezydenta Tanzanii Juliusa Nyerere w Dar es Salaam.

                                     

2. Dokumenty programowe

Główne założenia strategii zwrotu w lewo zostały ustanowione w pięciu dokumentach przedstawionych poniżej w porządku chronologicznym:

  • Dokument # 2 Proposals for National Service pol. "Propozycje Służby Narodowej” – dokument nawoływał do powołania do życia Ministerstwa Służby Narodowej, szeregu ośrodków obozów kształcenia na szczeblu narodowym, regionalnym i lokalnym oraz farm państwowych. Wszyscy absolwenci, a także ci którzy przerwali szkołę, mieli mieć obowiązek służby przez 2–4 lata. Dokument został przedłożony Narodowej Radzie Narodowego Kongresu Ugandy ang. Uganda Peoples Congress, UPC jako pierwszy – 3 października 1969 roku.
  • Dokument # 5 The Move to the Left Strategy: Proposals for the New Methods of Election of Representatives of the People to Parliament także Three plus One pol. "Trzy plus Jeden” – propozycja wprowadzająca jeden podstawowy okręg wyborczy – w regionie kandydata do parlamentu i trzy okręgi narodowe – w innych regionach.
  • Dokument # 4 Nakivubo Pronouncement pol. "Oświadczenie z Nakivubo” także May Day Pronouncements pol. "Oświadczenia Dnia Majowego” – przemówienie prezydenta Obote z okazji Święta Pracy 1 maja z realizacją zapowiedzi artykułu 38 Karty Zwykłego Człowieka o nacjonalizacji przedsiębiorstw prywatnych – przejęciu przez rząd 60% udziałów w 84 przedsiębiorstwach przemysłowych w Ugandzie, m.in. w firmach wydobywających ropę naftową, firmach transportowych, kopalniach w Kilembe, zakładach przemysłowych, plantacjach, firmach kredytowych i ubezpieczeniowych. Inwestorzy zagraniczni mieli otrzymać rekompensatę z zysków spodziewanych w kolejnych 15 latach.
  • Dokument # 1 Common Mans Charter pol. "Karta Zwykłego Człowieka” – główny dokument strategiczny przedłożony przez Obote swojej partii Narodowemu Kongresowi Ugandy ang. Uganda Peoples Congress, UPC, urzędnikom państwowym, dziennikarzom i dyplomatom na spotkaniu 8 października 1969 roku. Karta została przedstawiona jako dokument partii UPC, jednak wiele wskazuje na to, że jego autorem był sam Obote. Karta miała charakter narodowy przeciwko zagranicznym wpływom kolonialnym i fragmentaryzacji plemiennej, propagowała unitarną, demokratyczną i republikańską formę rządów a w sferze gospodarczej kierunek socjalistyczny z naciskiem na państwo opiekuńcze. Karta została spisana w języku angielskim, a następnie przetłumaczona na języki miejscowe.
  • Dokument # 3 His Excellency the Presidents Communication from the Chair of the National Assembly on 20th April 1970 lub w skrócie Communication from the Chair pol. "Komunikat Przewodniczącego” – oświadczenie złożone przez prezydenta Obote przed Zgromadzeniem Narodowym 20 kwietnia 1970 roku