Poprzednia

ⓘ Schody




Schody
                                     

ⓘ Schody

Schody – element budynku lub ukształtowania terenu, który umożliwia komunikację między różnymi poziomami.

Schody znane są od najstarszych czasów. W starożytności i średniowieczu miały zastosowanie czysto praktyczne. Jedynie stopnie zewnętrzne, wykonane z kamienia, pomimo prostej konstrukcji stanowiły element architektoniczny zdobiący, podkreślający rangę obiektu Dopiero w okresie renesansu zaczęto stosować bardziej dekoracyjne formy schodów. Oprócz schodów reprezentacyjnych w pałacach, bibliotekach, teatrach, domach mieszkalnych stosowano także ciasne, słabo oświetlone, niewygodne schody dla służby. Wymiary schodów regulują przepisy budowlane zawarte w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw budownictwa rozporządzenie ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z nimi minimalne, wymagania zależą od przeznaczenia budynków przeznaczenia schodów – wejścia do piwnic, na poddasze mogą zawierać mniej wygodne schody.

Schody nie są jedynym elementem komunikacji pionowej. Stosowane są także pochylnie, rampy, windy i schody ruchome.

                                     

1. Niektóre rozwiązania architektoniczne schodów

  • schody z IV w. p.n.e. prowadzące do pałacu w Persepolis
  • manierystyczne schody w przedsionku Biblioteca Laurenziana Michał Anioł
  • rokokowe Schody Hiszpańskie w Rzymie prowadzące z Placu Hiszpańskiego do kościoła Trinita dei Monti o 137 stopniach zbudowane w okresie od 1721 r. do 1725 r. według projektu scenograficznego Francesco De Sanctisa.
  • barokowe schody Scala Regia Schody Królewskie w Watykanie zaprojektowane przez Berniniego Gian Lorenzo
  • klasycystyczne schody w pałacu Caserta pod Neapolem zaprojektowane przez Luigiego Vanvitellii
  • XIX-wieczne monumentalne schody w Odessie, wykorzystane jako scenografia filmu Pancernik Potiomkin
                                     

2. Części konstrukcyjne schodów

  • Podesty spoczniki – poziome elementy rozdzielające biegi schodowe, pozwalają na ewentualny odpoczynek, zmianę kierunku biegów, wejście do mieszkania itp. Wyróżniamy spoczniki piętrowe na poziomie kondygnacji i międzypiętrowe.
  • Bieg, bieg schodowy – to nazwa szeregu stopni, połączonych ze sobą
  • Stopień – część pozioma to podnóżek, stopnica lub posunięcie. Część pionowa to przednóżek, podstopnica albo podniesienie.
  • Balustrada z poręczą lub pochwyt poręcz mocowana bezpośrednio do ściany – elementy zapewniające bezpieczne korzystanie ze schodów, umieszczona jest wzdłuż biegów.
  • Dusza – wolna przestrzeń pomiędzy dwoma biegami.
                                     

3. Klasyfikacja schodów

W zależności od miejsca położenia
  • zewnętrzne na zewnątrz budynku
  • wewnętrzne wewnątrz budynku
  • terenowe jako oddzielna budowla
Według przeznaczenia użytkowego
  • piwniczne
  • ewakuacyjne
  • główne reprezentacyjne
  • techniczne dojścia do urządzeń
  • służbowe np.kuchenne
W zależności od kształtu w rzucie poziomym
  • dwubiegowe z biegiem podwójnym górnym i dolnym
  • zabiegowe
  • trójbiegowe
  • dwubiegowe jednokierunkowe
  • dwubiegowe zwykłe z kierunkiem powrotnym
  • dwubiegowe łamane
  • kręte i spiralne
  • wachlarzowe
  • jednobiegowe proste
W zależności od kąta nachylenia
  • schody łagodne o nachyleniu do 30 stopni
  • schody rzymskie kacze których kąt zwykle powyżej 45 stopni wymaga zastosowania trepów naprzemiennych lub podcinanych
  • schody normalne o kącie nachylenia 30-36 stopni
  • schody strome których kąt nachylenia przekracza 36 stopni
W zależności od ognioodporności
  • nieogniotrwałe
  • ogniotrwałe o określonej klasie ognioodporności
W zależności od materiału
  • kamienne
  • z materiałów mieszanych
  • drewniane
  • ceglane
  • żelbetowe
  • stalowe
  • betonowe

W zależności od konstrukcji:

  • Spiralne prętowe lub płytowe
  • Policzkowe oparte na belkach policzkowych
  • Wspornikowe o biegach wspornikowych
  • Samonośne
  • Płytowe wolno podparte
  • Wspornikowe o stopniach wspornikowych
  • Płytowe o brzegach wspornikowych

W zależności od rodzaju pracy:

  • Pracujące jako układy płytowe
  • Pracujące jako układy przestrzenne, których elementy mają złożony stan naprężeń
  • Pracujące jako układy płaskie
  • Pracujące jako układy prętowe


                                     

4. Wymiary schodów

Wymiary musimy tak dobrać, żeby schody były wygodne we wchodzeniu jak i schodzeniu. Wysokość przednóżka i szerokość podnóżka są do siebie wzajemnie zależne. Obliczenia prowadzimy ze wzoru:

2h + s = 60-65 cm gdzie: h – wysokość stopnia, s – szerokość stopnia. 63 cm to długość krótkiego kroku ludzkiego, który został przyjęty na podstawie badań i doświadczeń średnia.

W praktyce budowlanej najczęściej spotykane wielkości to:

  • szerokość stopni s = 25-32 cm ;
  • wysokość stopni h = 14-19 cm ;

Dokładne długości, wysokości i szerokości stopni, podstopni i spoczników zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, §68 ust 1.

Schody rzymskie kacze w świetle przepisów są niedopuszczalne.

                                     

5. Poręcze schodów

Są zamontowane ze względu na bezpieczeństwo ruchu po schodach. Balustrady wykonane mogą być jako ścianki z żelbetu, kamienia, drewna, metalu lub szkła.

                                     

6. Schody drewniane

Wykonywane są przeważnie z drewna sosnowego, a stopnie z drewna dębowego. Schody wykonuje się nie więcej niż do dwóch kondygnacji.

Podział schodów drewnianych
  • Schody ze stopniami nakładanymi albo siodłowymi
  • Schody dywanowe.
  • Schody ze stopniami wsuwanymi w gniazda wyżłobionych policzków.
  • Schody ze stopniami osadzonymi w policzkach – składają się z policzków, podnóżków i przednóżków.
  • Schody gięte.
  • Schody kręte.
  • Schody półkowe.
  • Schody spiralne.
  • Schody wachlarzowe.
  • Schody drabiniaste – składają się z belek policzkowych albo policzków, podnóżków. Stosowane są w magazynach, budynkach gospodarczych itp.
                                     

7. Schody kamienne

Wykonuje się ze stopniami obustronnie podpartymi na belkach stalowych lub na murach. Stopnie wykonane są z kamieni twardych np. z granitu, bazaltu, sjenitu, marmuru czy piaskowca.

                                     

8. Schody betonowe i żelbetowe

Schody betonowe mogą być płytowe, policzkowe lub wspornikowe. Schody wspornikowe – ogólny zarys konstrukcji

Ten rodzaj schodów znany jest szerzej jako schody półkowe. Schody wspornikowe pozbawione są konstrukcji podtrzymującej, a także poręczy poręcz to wersja opcjonalna. Dzięki temu wyglądają jak stopnie zawieszone w powietrzu, zajmując niewielką przestrzeń. Konstrukcja schodów schowana jest w ścianie, dlatego ich montaż lepiej uwzględnić już na etapie projektu pomieszczenia, w którym mają się znaleźć.

Schody wspornikowe o stopniach wspornikowych:

Schemat statyczny stopni przyjmuje postać wspornika. Pojedyncze stopnie pracują niezależnie od siebie. Wyróżniamy konstrukcję

monolityczne jak i prefabrykowane. Oś obojętna jest równoległa do podniebienia stopni natomiast odkształcenia prostopadłe. Zbrojenie nośne jest rozłożone równomiernie wzdłuż górnej krawędzi prostopadle do zamocowania.

Schody wspornikowe o biegu wspornikowym:

Schemat statyczny przyjmuje postać wspornika. Bieg pracuje jako jeden element, a jego ugięcie jest prostopadłe do podniebienia. Oś obojętna przebiega równolegle do podniebienia, natomiast ramię sił wewnętrznych przyjmowane jest jak dla płyty pełnej. Wyróżnia się schody o tej konstrukcji monolityczne jak i prefabrykowane. Najczęściej podporę stanowi wieniec żelbetowy o szerokości ściany.

Schody policzkowe:

Wyróżnia się 3 rodzaje schodów policzkowych: z obu stron oparte na belkach, z obu stron oparte na ścianach, oparte z jednej strony na ścianie, a z drugiej na belce. Ich zaletą jest przenoszenie dużych obciążeń. Schody te przyjmują schemat statyczny biegów lub stopni swobodnie podpartych. Mogą składać się z belek stopni bądź płyt biegów. W obu przypadkach biegi pracują wzdłuż krótszego brzegu. Zwykle na jeden stopień bądź bieg przypadają 3 pręty zbrojeniowe.

Schody płytowe:

Schemat statyczny konstrukcji to rama swobodnie podparta w końcach. Jest to najczęściej stosowany rodzaj tego typu konstrukcji. Część nośna pracuje jak płyta jednokierunkowo zbrojona. Najprostszym sposobem podparcia konstrukcji jest oparcie jej na przeciwległych ścianach klatki schodowej, bądź z jednej strony na belce lub płycie spocznikowej, a z drugiej na ścianie.