Poprzednia

ⓘ Johann Oestreich




Johann Oestreich
                                     

ⓘ Johann Oestreich

Johann Oestreich był synem zamożnego kupca i burmistrza Braniewa Franza Oestreicha i Magdaleny von Kärpen. Johann Oestreich nauki pobierał najpierw w kolegium jezuickim w Braniewie, a następnie studiował prawo i filozofię na Uniwersytecie w Królewcu. Chodził na wykłady z logiki i metafizyki prowadzone przez samego Immanuela Kanta, z którym miał szczęście zawrzeć bliższą znajomość, bywając w jego domu. Po studiach 1770 powrócił do rodzinnego miasta i rozpoczął pracę w domu handlowym swojego ojca Handelshaus Oestreich. W celu pozyskania wiedzy, kontaktów i doświadczenia w handlu na przełomie roku 1772 i 1773 odbył wyprawę po miastach handlowych Europy Północnej. Podczas podróży nawiązał liczne bardzo w późniejszym czasie przydatne kontakty. Kilka lat później, po śmierci ojca, został właścicielem przedsiębiorstwa. W 1779 ożenił się z córką kupca z Tylży, Dorotheą Dubinski, którą przeżył o 40 lat. Przeżył również całą szóstkę swoich dzieci miał 4 synów i dwie córki, która narodziła się z ich związku. W 1782 został współwłaścicielem firmy ojca, firma nosiła odtąd nazwę Franz Östreich & Sohn. 11 maja 1785 umiera ojciec Franz Oestreich, odtąd Johann zarządza niepodzielnie firmą. W tym samym jeszcze roku, 1785, otworzył w Braniewie na Hosangsgasse później Nowy Rynek fabrykę adamaszku, ażeby z jeszcze większym zyskiem eksportować towar. Jednak w 1790 zmuszony jest ją zamknąć z powodu braku wykwalifikowanej siły roboczej.

W ciągu następnych 48 lat stał się człowiekiem niezwykle majętnym, czerpiąc dochody przede wszystkim z handlu przędzą lnianą i z założonych przez siebie zakładów włókienniczych. Od roku 1800 brytyjski żaglowiec o nazwie "Braunsberg” kursuje wyłącznie pomiędzy Braniewem a Hull transportując len. Świadczy to o rozmachu, z jakim Johann Oestreich rozwinął w Braniewie przemysł tekstylny. Nazywano go królewskim kupcem, bo też cieszył się względami monarchów, od Fryderyka Wielkiego otrzymał zaszczytny tytuł Kommerzienrath, również Fryderyk Wilhelm III nie szczędził mu łask, odznaczając go wielokrotnie. Rodzina królewska, przejeżdżająca często przez Braniewo, w drodze z Berlina do Królewca, czyniła Oestreichowi niebywały zaszczyt zatrzymując się w jego domu. W skład ogromnego majątku Johanna Oestreicha wchodziła okazała kamienica w mieście, stanowiąca nie tylko reprezentacyjne mieszkanie, ale mieszcząca także kantory Domu Handlowego; oprócz tego rezydencja podmiejska – Julienhöhe, fabryka adamaszku, spichlerze, składy handlowe, dwa statki Fama i Vigilante, które pływały z przędzą głównie do portów europejskich, ale także do Ameryki Północnej, a nawet huta żelaza w powiecie świętomiejskim. Imperium Oestreicha zatrudniało setki ludzi, bywało, że przy samym sortowaniu i pakowaniu przędzy pracowało 250 osób. Nawet dziś, po 200 latach, nie ma w Braniewie firmy ani pracodawcy, który prowadziłby interesy na tak wielką skalę i zatrudniał tyle pracowników.

Johann Oestreich był nie tylko przemysłowcem, był też wszechstronnie wykształconym humanistą, miłośnikiem sztuki, znającym łacinę, czytającym literaturę niemiecką, angielską i francuską. Ponadto wspierał edukację w Braniewie. Przez okres 17 lat w latach 1811–1828 pozostawał dyrektorem administracyjnym Gimnazjum Akademikum od 1818 w Królewskie Liceum Hosianum w Braniewie. Pamiątką po Oestreichu, jako znawcy sztuki, jest XVIII-wieczny ołtarz, w Lubominie k. Ornety, który nabył on, podobnie jak i wiele innych cennych sprzętów, podczas, zorganizowanej przez władze pruskie, licytacji wyposażenia braniewskiego kościoła jezuickiego i ocalił przekazując do kościoła w Lubominie.

Johann Oestreich zmarł 21 października 1833 roku. Został pochowany na cmentarzu św. Jana Johannisfriedhof w Braniewie. Okazały nagrobek w kształcie o wysokości dorosłego człowieka i kształcie piramidy ze ściętym wierzchołkiem nie przetrwał do naszych czasów – uległ bezpowrotnemu zniszczeniu wraz z likwidacją cmentarza w latach 70. XX wieku.

                                     

1. Biografia

  • Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands. Im Namen des Historischen Vereins für Ermland e. V. Sitz Münster i. W. herausgegeben vom Vorstand des Vereins, Beiheft 7, 1987: Siegfried Fornaçon Braunsberger: Segelschiffe und ihre Reeder von 1760 bis 1863, Johann Östreich und Heinrich Barth str. 40–56.
  • Das Ostpreußenblatt / Landsmannschaft Ostpreußen e.V. / 23. Dezember 2000 Kaufmann, Reeder, Patriot: Über Leben und Werk des Braunsbergers Johann Östreich Dagmar Jestrzemski über Leben und Werk des Braunsbergers Johann Östreich