Poprzednia

ⓘ Dobrowolna bezdzietność




                                     

ⓘ Dobrowolna bezdzietność

Dobrowolna bezdzietność, bezdzietność z wyboru – decyzja o nieposiadaniu potomstwa podyktowana wpływem różnych czynników, głównie społeczno-ekonomicznych. Zjawisko to nie wiąże się z przyczynami biologiczymi, gdyż te naturalnie wykluczają możliwość podjęcia swobodnego wyboru o posiadaniu lub nieposiadaniu potomstwa. Bezdzietność z wyboru może stanowić trwałą rezygnację z rodzicielstwa lub czasową, polegającą na odsuwaniu go na później.

                                     

1. Aspekty intencjonalnej bezdzietności

Częste przyczyny intencjonalnej bezdzietności to:

  • postawa antyprokreacyjna i osobiste przekonania, jak np. antynatalizm, który przypisuje negatywną wartość narodzinom siłą rzeczy prowadzących do zwiększenia cierpienia na świecie,
  • obawy zdrowotne, wstręt lub silny lęk kobiety przed ciążą i porodem zob. tokofobia oraz związanych z tym dolegliwościami psychosomatycznymi,
  • pragnienie swobody, kojarzenie posiadania dziecka z ograniczeniami dotyczącymi dotychczasowego stylu życia i poziomu aktywności,
  • troska o przeludnienie, problemy ekologiczne, inne problemy i zagrożenia, z jakimi zmaga się współczesny świat,
  • brak jednoznacznych powodów, dla których chciałoby się mieć dzieci.
  • przeorientowanie się na cele edukacyjne i zawodowe,
  • wahanie się co do woli posiadania dzieci, brak pragnienia zostania rodzicem, brak tzw. "instynktu macierzyńskiego” i "instynktu ojcowskiego”,
  • traumatyczne przeżycia z własnego dzieciństwa,
  • niechęć do dzieci wśród deklarujących decyzję o trwałej bezdzietności,
  • obawa o pogorszenie jakości życia osobistego i relacji z małżonkiem/partnerem oraz utratę intymności,
  • brak możliwości połączenia pracy zawodowej z rodzicielstwem,
  • obawa przed samotnym wypełnianiem obowiązków związanych z opieką nad dzieckiem, niechęć do tradycyjnych ról kobiecych i męskich oraz samotnego realizowania wzorców płci,
  • niesprzyjająca sytuacja materialna lub brak stabilizacji ekonomicznej,
  • obawa odziedziczenia choroby genetycznej przez potecjalne dziecko,
  • brak odpowiedniego partnera lub znalezienie go, we własnym mniemaniu, w zbyt późnym wieku,
                                     

1.1. Aspekty intencjonalnej bezdzietności Konsekwencje

Według badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii pary bezpotomne poświęcają sobie więcej czasu i okazują więcej miłości, charakteryzują się wyższym stopniem zażyłości, a także bardziej dbają o własny rozwój intelektualny. Jednocześnie w Polsce współczynnik rozwodów wśród par bezdzietnych jest wyższy niż tych z dzieckiem/dziećmi, natomiast kobiety bezdzietne mają lepsze wykształcenie, lecz częściej niż matki są samotne. Deklarują one również, że spotykają się z dyskryminacją w pracy i przestrzeni publicznej oraz stygmatyzacją społeczną.

                                     

2. Intencjonalna bezdzietność w Polsce i na świecie

Zdaniem demografów, w krajach wysokorozwiniętych ok. 20-25% potencjalnych matek nie będzie miało dzieci; w badaniach demograficznych nie ma jednak możliwości rozróżnienia osób bezdzietnych z wyboru od tych, które nie mają dziecka z przyczyn niezależnych od siebie. Krajowe analizy intencjonalnej bezdzietności nie są ekstensywne. Amerykańskie i zachodnioeuropejskie badania nad tym zjawiskiem prowadzone są od lat 70. XX w. Niektóre z badań na niewielkich grupach bezdzietnych Polek wykazują, iż większość z nich nie została matkami ze względu na splot okoliczności życiowych tym samym niewielki procent z nich wskazuje na bezdzietność z wyboru. Natomiast w badaniu przeprowadzonym przez Szkołę Główną Handlową w Warszawie w 2012 r. 18% respondentek przyznało, że nie chce mieć dzieci, a 13% z nich nie może ich mieć z przyczyn biologicznych. Różne źródła podają, iż każde następne pokolenie Polek urodzonych w latach powojennych rodzi mniej dzieci.

W Stanach Zjednoczonych trend ten miał swój rozkwit w latach 90. Według Narodowego Centrum Statystyk Zdrowotnych The National Center of Health Statistics procent Amerykanek w wieku rozrodczym, które deklarowały się jako bezdzietne z wyboru wzrósł od 2.4% w 1982 do 4.3% w 1990 i 6.6% w 1995 r. W 2002 r., 18% Amerykanek w wieku 40–44 z różnych powodów nigdy nie miało dziecka. Ciekawostkę językową może stanowić fakt, iż po angielsku słowo childless oznacza osobę po prostu bezdzietną, bez względu na przyczyny, zaś termin child-free childfree ukształtowany na początku XX w. określa bezdzietnego najczęściej z wyboru.

Mimo iż pragnienie posiadania potomstwa wciąż jest jednym z podstawowych powodów zawierania związku małżeńskiego, w krajach zachodnich nadal przybywa par świadomie odkładających rodzicielstwo.