Poprzednia

ⓘ Dalekie obserwacje




Dalekie obserwacje
                                     

ⓘ Dalekie obserwacje

Dalekie obserwacje są specyficznym rodzajem fotografii krajobrazowej, obejmującym celowe fotografowanie bardzo oddalonych obiektów bezpośrednio z powierzchni terenu lub z obiektów trwale związanych z powierzchnią ziemi.

Obiekty fotografowane, które mieszczą się w ramach definicji to:

  • obiekty naturalne, czyli pojedyncze szczyty górskie, pasma górskie, wzgórza, skały bądź inne naturalne formy ukształtowania terenu,
  • obiekty antropogeniczne, związane z przekształcaniem powierzchni terenu np. hałdy pokopalniane lub obiekty industrialne.

Dalekimi obserwacjami nie są:

  • zdjęcia obiektów latających np. samolotów, balonów,
  • wszelkie zdjęcia Słońca, Księżyca, planet i gwiazd oraz inne zdjęcia z dziedziny astrofotografii.
  • fotografie obłoków kondensacyjnych z chłodni kominowych elektrowni, smug kondensacyjnych samolotów,
  • fotografie wykonane z powietrza,
  • zdjęcia przedstawiające zjawiska atmosferyczne znajdujące się w dużej odległości od obserwatora np. wysokie komórki burzowe, obłoki srebrzyste,
                                     

1. Aspekt odległości obserwatora od obserwowanego obiektu

Istotną rzeczą przy zrozumieniu tego zagadnienia jest też kwestia minimalnej odległości obserwacyjnej, która może być uznana za daleką. Najistotniejszą rolę w wyznaczeniu tej granicy pełni proporcja pomiędzy odległością i pozycją obserwatora, a rozmiarem i wysokością względną obserwowanego obiektu. Nie istnieje uniwersalny, precyzyjny klucz podziałowy, który jednoznacznie stwierdzałby przypisane zdjęcia do dalekich obserwacji, jednak istnieją pewne ogólnie przyjęte ramy uwzględniające dystans i rodzaj obserwowanego obiektu. Minimalna odległość dalekiej obserwacji dla dużych obiektów naturalnych np. gór, szczytów górskich to około 60 km, przy czym jest to wartość uśredniona. W przypadku niewysokich wzgórz wartość można obniżyć do około 40 km, a w przypadku gór wysokich np. Tatr należy wartość tę powiększyć do ponad 80 km. Dla przykładu obserwacja Tatr z odległości 70 km nie powinna być uznana za daleką z uwagi na łatwość dostrzeżenia tak dużego pasma górskiego nawet przy średnio sprzyjających warunkach atmosferycznych. Dla obserwacji relatywnie mniejszych obiektów industrialnych dystans ten należy umieścić w przedziale 20–50 km, w zależności od wielkości obserwowanego obiektu.

                                     

2. Historia

Dalekie obserwacje były bez wątpienia wykonywane gołym okiem lub za pomocą sprzętów optycznych od dawna. Znane są zapiski o celowych obserwacjach dalekich pasm górskich i świateł miast na Dolnym Śląsku, w Wielkopolsce i w Czechach z Karkonoszy na początku XIX wieku, było to jednak w czasach przed upowszechnieniem się fotografii. Dziedzina ta przyjęła obecną formę i zyskała na popularności wraz z pojawieniem się fotografii cyfrowej ułatwiającej rejestrację, obróbkę, archiwizację dokonanych obserwacji, a także identyfikację obserwowanych obiektów. W nowoczesnej formie dalekie obserwacje narodziły się na Górnym Śląsku około 2006 r. Inicjatorami wyróżnienia tego typu zdjęć z ogólnego pojęcia fotografii krajobrazowej była grupa entuzjastów celowo fotografująca Tatry i Beskidy z miast Górnośląskiego Zagłębia Węglowego oraz terenów przyległych, określająca się mianem dalekich obserwatorów. Ten nowy typ fotografii szybko zyskał popularność w innych regionach Polski południowej, w Czechach i na Słowacji. Ważnym kamieniem milowym w dokumentowaniu polskich dalekich obserwacjach było stworzenie strony dalekieobserwacje.eu w 2008 roku. Strona pozwoliła zrzeszyć zainteresowanych fotografów i prezentować ich dokonania, a w niedługim czasie uzyskała zasięg światowy, prezentując zdjęcia z takich krajów, jak Francja, Hiszpania, Węgry, USA, Gruzja, Nepal czy Argentyna. Od 2013 r. na intensywny rozwój dalekich obserwacji mają również duży wpływ blogi lokalnych fotografów zajmujących się tą tematyką. Poza granicami Polski od 2014 r. funkcjonuje portal beyondhorizons.eu, prezentujący zdjęcia dalekoobserwacyjne wykonane głównie w rejonie zachodniej części basenu Morza Śródziemnego. Zdjęcia dalekich obserwatorów z terenu Słowacji od września 2017 r. prezentuje serwis naobzore.net.

                                     

3. Sprzęt obserwacyjny

Dalekie obserwacje wykonywane są powszechnie przy pomocy aparatów cyfrowych. Najczęściej stosowane są lustrzanki i bezlusterkowce w połączeniu z teleobiektywem w przedziałach ogniskowych od 100 do 600 mm, w zależności od wielkości matrycy w aparacie. Górny i dolny zakres podanych ogniskowych może być jednak niepraktyczny w zależności od tego, jaki aparat fotograficzny posiadamy. Nieco rzadziej stosuje się kompaktowe aparaty fotograficzne typu superzoom, oferujące duże zbliżenie przy mniejszych rozmiarach i znacznej redukcji wagi względem lustrzanek z teleobiektywem. Dalekie obserwacje mogą być wykonywane także za pomocą teleskopów podłączonych do aparatów po zastosowaniu odpowiedniej przejściówki, a nawet telefonów z aparatem cyfrowym w połączeniu z lornetką bądź monokularem. Na wyposażeniu dalekiego obserwatora powinien znajdować się również stabilny i możliwie lekki statyw. Jest on niezbędny przy wykonywaniu zdjęć przy słabszym oświetleniu, umożliwia również precyzyjne wycelowanie w kierunku obserwowanego obiektu, gdy waga zestawu, którym robione są zdjęcia jest zbyt duża. Wskazane jest również wyposażenie się w wężyk spustowy lub pilot do aparatu fotograficznego, by w czasie niekorzystnych warunków atmosferycznych nie powodować dodatkowych drgań aparatu przez naciskanie spustu migawki.



                                     

4. Możliwości obserwacyjne

Zasięg obserwacji zależny jest od kilku czynników, które sumarycznie składają się na możliwość zaobserwowania obiektu z dużej odległości:

  • wilgotność powietrza,
  • zanieczyszczenie powietrza obecność ośrodka miejskiego lub skupiska zakładów przemysłowych emitujących zanieczyszczenia na linii fotografowania może znacznie utrudnić dokonanie obserwacji,
  • pora dnia nisko położone lub schowane za widnokręgiem Słońce zapewnia najlepsze podświetlenie obiektu i kontrast nieba względem powierzchni Ziemi,
  • albedo obiektu obecność pokrywy śnieżnej na szczytach górskich znacząco zwiększa ilość światła odbitego w kierunku obserwatora,
  • występowanie niestandardowej refrakcji atmosferycznej większe niż normalnie ugięcie promieni światła w troposferze lub mirażu inwersyjnego może znacząco zwiększyć zasięg obserwacji, daleko poza widnokrąg geometryczny, o ile obiekt wystaje ponad najgęstszą masę powietrza znajdującą się najbliżej powierzchni terenu, dzieje się tak w czasie inwersji termicznej.
  • wielkość obiektu,
  • konfiguracji geograficznej niewielkie wzniesienie pomiędzy dwoma wysokimi górami może zasłonić pole obserwacji,
  • wiatr i temperatura,
  • pora roku,
                                     

5. Dalekie obserwacje na terenie Polski

Blisko 90% obserwacji krajowych wykonywanych jest w południowej Polsce, szczególnie z województw: podkarpackiego, małopolskiego, śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego. Mniejszy potencjał dalekoobserwacyjny mają również województwa lubuskie, świętokrzyskie, wielkopolskie, łódzkie, lubelskie, zachodniopomorskie i pomorskie. Wyżej opisany stan rzeczy wynika z ukształtowania terenu. Dalekie obserwacje wymagają dogodnego punktu obserwacyjnego, którym najczęściej jest wysoko położony punkt terenowy lub wieża widokowa. Musi również istnieć punkt obserwowany, którym najczęściej jest pasmo górskie, pojedynczy szczyt lub duży obiekt industrialny. Ta specyfika ogranicza wykonywanie dalekich obserwacji z równin, w szczególności pokrytych lasem, predestynując regiony na południu kraju – można z nich dostrzec obiekty oddalone o ponad 200 km od obserwatora.

Z kolei w Polsce północnej obserwacje zwykle nie przekraczają dystansu 50–60 km. Najdogodniejszymi miejscami do ich wykonywania jest obszar wyspy Wolin, z której przy sprzyjającej pogodzie można zobaczyć wyspy Rugię i Greifswalder Oie oraz rejon Zatoki Gdańskiej i Puckiej. Duże znaczenie na tym terenie mają również latarnie morskie, które w sezonie letnim pełnią rolę turystyczną.

                                     

5.1. Dalekie obserwacje na terenie Polski Najdalsze obserwacje powyżej 200 km wykonane z terenu Polski lub z jej granicy

Stan na 7 stycznia 2020:

Dzięki dalekim obserwatorom udowodniono, że z terenu Polski możliwe jest dostrzeżenie niewielkich fragmentów Rumunii i Węgier, a także Alp austriackich. Dowiedziono również, że z Sudetów Wschodnich można zobaczyć również spory obszar terytorium Słowacji, a z Karkonoszy widoczne są szczyty górskie w pasmach Rudaw i Szumawy.

                                     

5.2. Dalekie obserwacje na terenie Polski Najbardziej oddalony obszar obserwacyjny Ukrainy wykonany z terenu Polski

Aktualny rekord to szczyt Tempa ukr. Темпа 1634 m n.p.m. w głównym grzbiecie Świdowca widziany z Wielkiej Rawki, z odległości 141.6 km.

                                     

6. Obserwacyjny rekord świata

Aktualnym rekordem świata w dziedzinie dalekich obserwacji stan na 8 lipca 2017 jest obserwacja Pic Gaspard Alpy, masyw Écrins z Pic de Finestrelles Pireneje na dystansie 443 km. Fotografię wykonał Marc Bret 16 lipca 2016 roku.

                                     
  • Hola i Tatry z Wyhorlatu, Karpaty Wschodnie z Wyhorlatu na Dalekie Obserwacje Dalekie Obserwacje z Wyhorlatu: artykuł 1, artykuł 2, artykuł 3 na Na obzore
  • polskie szczyty, takie jak Tarnica, Halicz, Wielka Rawka. Przy dobrych warunkach dostrzec można również Tatry. Dalekie obserwacje ze szczytu Równej .
  • Ustrzyki Górne opis i fotogaleria Dalekie Obserwacje z Wielkiej Rawki: artykuł 1, artykuł 2, artykuł 3, artykuł 4, artykuł 5 na Dalekie Obserwacje
  • Max Waldmeier wykonując obserwacje w świetle białym w latach pięćdziesiątych XX wieku. Potwierdziły to późniejsze obserwacje w zakresie rentgenowskim
  • promieniowania. Obserwacje dalekich kwazarów są już jednak utrudnione przez ekstynkcję głównie absorpcję międzygalaktyczną. Obserwacje jeszcze dalszych
  • określane jako fale terahercowe THF W zakresie tych fal prowadzone są obserwacje radioastronomiczne za pomocą teleskopów: James Clerk Maxwell Telescope
  • obserwacyjna dział astronomii zajmujący się obserwacjami nieba jako podstawowym źródłem danych. Obserwacje astronomiczne prowadzone są za pomocą instrumentów
  • AN SPS - 49 Air Search Radar amerykański okrętowy radar obserwacji przestrzeni powietrznej dalekiego zasięgu z anteną paraboliczną stanowiący wyposażenie
  • zastosowaniu w przyszłych zamkniętych systemach podtrzymywania życia, obserwacje powierzchni Wietnamu z orbity i eksperymenty materiałoznawcze. Celem jednego
  • 29 miesięcy, jednak w 2006 została przedłużona. Teleskop przeprowadził obserwacje setek milionów galaktyk w zakresie UV, służące analizie ewolucji galaktyk
  • psychospołeczny, 1985 Tom 5: Nieznane obiekty latające: Opis zjawiska: Obserwacje dalekie 1988 Tom 6: Nieznane obiekty latające: Opis zjawiska: Bliskie spotkania
  • obiekty między innymi Quaoar i Sedna. Astronomowie prowadzili rutynowe obserwacje przy użyciu 48 - calowego Teleskopu Samuela Oschina w Obserwatorium Palomar
  • podczas obserwacji z Cerro Tololo odkrycie zostało ogłoszone w następnym roku wraz z 11 innymi księżycami tej planety. Badacze wypatrywali dalekich obiektów