Poprzednia

ⓘ 20 groszy 1923




20 groszy 1923
                                     

ⓘ 20 groszy 1923

20 groszy 1923 – moneta dwudziestogroszowa, bita w niklu i w cynku. Odmiana niklowa została wprowadzona do obiegu 1 lipca 1924 r., odmiana w cynku rozporządzeniem Generalnego Gubernatora z dnia 23 kwietnia 1940 r. Moneta została wycofana z dniem reformy walutowej z 30 października 1950 r.

W niektórych opracowaniach z początku XXI w. jako data wprowadzenia do obiegu dwudziestogroszówki podawany jest 31 maja 1924 r., czyli dzień wejścia w życie rozporządzenia o ustaleniu wzorów monet Dz.U. z 1924 r. nr 45, poz. 476.

                                     

1. Awers

W centralnym punkcie umieszczono godło – stylizowanego orła w koronie, powyżej rok "1923", dookoła napis "RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz inicjały WJ projektanta, a w przypadku odmiany w cynku pod łapą orła znak mennicy w Warszawie.

                                     

2. Nakład

W II Rzeczypospolitej monetę z datą roczną 1923 bito w latach 1924–1925 w niklu, na krążku o średnicy 20 mm, masie 3 gramów, z rantem gładkim, według projektu Wojciecha Jastrzębowskiego, w trzech mennicach:

  • holenderskiej SRijks Munt w Utrechcie,
  • austriackiej Hauptmünzamt w Wiedniu.
  • szwajcarskiej Huguenin Frs w Le Locle,

W okresie Generalnego Gubernatorstwa monetę bito w mennicy w Warszawie w cynku, według takich samych parametrów. Całkowity nakład monety to 140 000 sztuk w niklu oraz 40 025 000 sztuk w cynku.

                                     

3. Opis

Z formalnego punktu widzenia moneta niklowa nigdy nie została wycofana z obiegu żadnym aktem prawnym, była więc środkiem płatniczym w całym okresie Generalnego Gubernatorstwa. Dekret PKWN z 24 sierpnia 1944 r. pozostawiał w obiegu wszystkie monety groszowe, aż do reformy walutowej z 30 października 1950 r. Po tym dniu, w obiegu znajdować się mogły wyłącznie monety emitowane przez Narodowy Bank Polski.

Na podstawie zarządzenia prezesa Narodowego Banku Polskiego nr 5 z dnia 4 czerwca 1957 r., moneta w cenie nominału była wymieniana w kasach NBP jeszcze w latach sześćdziesiątych XX w.

Od pewnego czasu wśród kolekcjonerów trwają próby znalezienia powtarzalnych różnic pomiędzy monetami bitymi w niklu, w celu powiązania ich z właściwą mennicą. W zależności od autora udało się zidentyfikować od trzech do czterech wariantów awersu lub rewersu. Niektórzy w swoich pracach, na podstawie analizy porównawczej i statystycznej, przypisują rozpoznane stemple odpowiedniej mennicy w Le Locle, Utrechcie bądź Wiedniu.

W tablicy 21. książki "Mennica Warszawska 1765–1965 ” Władysława Terleckiego umieszczono niepotwierdzoną w innych źródłach informację o wybiciu w Warszawie monety 20 groszy:

  • w roku 1936 – 2 625 000 sztuk,
  • w roku 1938 – 10 000 sztuk.

We wspomnianej pracy liczby te zostały uwzględnione w ogólnej liczbie monet wybitych w mennicy w Warszawie, jednak w samej treści książki brak jest jakiejkolwiek wzmianki o wybiciu monet 20 groszy w Mennicy Państwowej.

Odmianę w cynku, z datą roczną 1923 na monecie, bito w latach 1941, 1943 i 1944:



                                     

4. Wersje próbne

W katalogach podana jest informacja o wybiciu próbnych wersji:

  • z datą 1923 w mosiądzu 30 sztuk,
  • z datą 1924 w niklu 10 sztuk.
  • z datą 1923 w niklu znak mennicy w Warszawie, bez napisu "PRÓBA”,

Istnieje wersja monety bita stemplem lustrzanym 1923, z mennicy w Wiedniu, oraz próbna moneta lustrzana z datą 1924 przypisywana mennicy w Warszawie.

Z datą 1938 wybito wersję próbna w brązie, w nieznanym nakładzie. Ponadto z datą 1938 wybito z nowym wzorem awersu takim jak dla monety obiegowej 50 groszy 1938, w stali niklowanej, 100 sztuk, bez napisu "PRÓBA” oraz 100 sztuk, z wypukłym napisem "PRÓBA”.

Użytkownicy również szukali:

20 groszy 1923 cynk, 20 groszy 1923 odmiany, 20 groszy 1923 wj,

...
...
...