Poprzednia

ⓘ 5 groszy wzór 1923




5 groszy wzór 1923
                                     

ⓘ 5 groszy wzór 1923

5 groszy wzór 1923 – moneta pięciogroszowa, bita w mosiądzu i brązie, wprowadzona do obiegu 1 lipca 1924 r., wycofana w dniu reformy walutowej 30 października 1950 r.

W niektórych opracowaniach z początku XXI w. jako data wprowadzenia do obiegu pięciogroszówki podawany jest 31 maja 1924 r., czyli dzień wejścia w życie rozporządzenia o ustaleniu wzorów monet Dz.U. z 1924 r. nr 45, poz. 476.

Ostatnią datą roczną z jaką była bita to 1939.

                                     

1. Awers

W centralnym punkcie umieszczono godło – stylizowanego orła w koronie, powyżej rok bicia, dookoła napis "RZECZPOSPOLITA POLSKA” oraz inicjały WJ projektanta. Na monetach z 1923 nie ma znaku mennicy, na późniejszych umieszczono go pod łapą orła. Był to herb Kościesza – znak Mennicy Państwowej w Warszawie.

                                     

2. Nakład

Monetę bito z datą 1923 w mosiądzu, a w pozostałych latach w brązie, na krążku o średnicy 20 mm, masie 3 gramów, z rantem gładkim, według projektu Wojciecha Jastrzębowskiego, w mennicy w Warszawie. Nakłady monety w poszczególnych latach przedstawiały się następująco:

                                     

3. Opis

Z formalnego punktu widzenia pięciogroszówka nigdy nie została wycofana z obiegu żadnym aktem prawnym w okresie Generalnego Gubernatorstwa. Dekret PKWN z 24 sierpnia 1944 r. pozostawiał monety groszowe w obiegu aż do reformy walutowej z 30 października 1950 r. Po tej dacie dopuszczone zostały do obiegu wyłącznie monety emitowane przez Narodowy Bank Polski.

Moneta 5 groszy 1923 brąz jeszcze w latach osiemdziesiątych XX w. była uznawana przez niektóre katalogi jako moneta obiegowa, wybita w nakładzie 350 sztuk. Z biegiem czasu z rozdziału o monetach obiegowych trafiła do monet próbnych. Jednak niektórzy autorzy stawiają tezę, że nie jest ani monetą obiegową, ani monetą próbną. W ich opinii ciemnobrązowe egzemplarze 5 groszy 1923 sprzedawane na rynku to tylko efekt spatynowania monet mosiężnych lub wynik pracy fałszerzy.

Najrzadszy rocznik 1934 jest często fałszowany, zazwyczaj poprzez wklejenie ostatniej cyfry roku na monetach z późniejszych lat.



                                     

4. Wersje próbne

Istnieją próbne wersje tej monety bez napisu "PRÓBA” z lat: 1923 brąz, 1923 nikiel, 1923 srebro, 1923 mosiądz, z napisem na rancie "MENNICA PAŃSTWOWA”, 1925 aluminium, 1925 miedzionikiel.

Dla roczników 1930, 1931, 1932 istnieją monety bite stemplem lustrzanym.

Katalogi informują także o istnieniu dwóch okolicznościowych wersji próbnych:

  • W nakładzie 45 sztuk w brązie i nieznanej liczbie w mosiądzu, z napisem na awersie zamiast rysunku orła: "II ZJAZD NUMIZMATYKÓW I MEDALOGRAFÓW POLSKICH W POZNANIU 3 VI 1929”
  • W nakładzie 500 sztuk, w mosiądzu z rokiem 1923 na awersie, z datą na rewersie 12/IV 24 i monogramami SW upamiętniającą wizytę w mennicy prezydenta Stanisława Wojciechowskiego

Niektóre katalogi wspominają również o istnieniu monety próbnej z odmiennym rysunkiem orła 1923 mosiądz, brąz, 1925 mosiądz.