Poprzednia

ⓘ Karol Grzesik (1890–1940)




Karol Grzesik (1890–1940)
                                     

ⓘ Karol Grzesik (1890–1940)

Karol Grzesik, ps. "Hauke” – polski polityk działający na Górnym Śląsku, poseł na Sejm RP II i III kadencji, marszałek Sejmu Śląskiego IV kadencji, prezydent Chorzowa. Kapitan rezerwy artylerii Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

                                     

1. Życiorys

Urodził się jako syn Franciszka i Albiny z domu Kocur. Ukończył gimnazjum prywatne w Gliwicach w 1907, od 1908 uczył się w Gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu. Zdał maturę w 1914 roku eksternistycznie w Schwedt. Odbył dwa semestry studiów teologicznych i dwa studiów prawa 1918 na uniwersytetach we Wrocławiu i Krakowie.

Podczas I wojny światowej w stopniu podporucznika służył w 54 pułku artylerii polowej w szeregach Armii Cesarstwa Niemieckiego. Wstąpił do Związku Młodzieży Polskiej "Zet” i od stycznia 1919 roku do Polskiej Organizacji Wojskowej, a po utworzeniu Dowództwa Głównego POW Górnego Śląska w lipcu 1919 roku został szefem referatu artylerii, potem instruktorem IV Okręgu Gliwickiego.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w I powstaniu śląskim od września do października 1919 był więziony w Katowicach i Raciborzu oraz w II powstaniu śląskim jako komendant II sotni w Gliwicach w stopniu kapitana. Od grudnia 1920 adiutant i przedstawiciel Polski w Komendzie Głównej Policji Plebiscytowej Abstimmungspolizei Oberschlesien w Opolu. Od kwietnia do czerwca 1921 był szefem Głównego Inspektoratu Dowództwa Obrony Plebiscytowej i dowództwa Grupy Operacyjnej "Wschód” w III powstaniu śląskim. 2 czerwca 1921 ogłosił się naczelnym wodzem powstania, za co został aresztowany na rozkaz Wojciecha Korfantego i postawiony przed sądem polowym potem sprawa została umorzona. Był współpracownikiem Związku Byłych Powstańców i Związku Powstańców Śląskich był prezesem tej drugiej organizacji od 1923 do 1925. Został awansowany do stopnia kapitana artylerii ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 był oficerem rezerwowym 6 pułku artylerii polowej w Krakowie. W 1934 jako kapitan rezerwy był przydzielony do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V jako oficer po ukończeniu 40. roku życia i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Królewska Huta.

Od 1926 był naczelnikiem gminy Wielkie Hajduki. Od 1927 należał do Związku Naprawy Rzeczypospolitej, w 1928 współorganizował Narodowo-Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy górnośląski odpowiednik BBWR. Pełnił mandat posła na Sejm RP II 1928-1930 i III 1930-1935 kadencji. W obu przypadkach był wybierany w okręgu nr 28 w Królewskiej Hucie od 1934 Chorzów z listy BBWR. Od 1935 do 1939 był marszałkiem Sejmu Śląskiego IV kadencji reprezentujący Narodowo-Chrześcijańskie Zjednoczenie Pracy. Od 1936 był prezydentem Chorzowa.

W 1930 organizator Generalnej Federacji Pracy i prezes jej wydziału na Górnym Śląsku, od 1937 przywódca Zjednoczonych Związków Zawodowych w Polsce, od 1938 jeden z dwóch wiceprezesów Zjednoczenia Polskich Związków Zawodowych. W 1936 był członkiem założycielem Towarzystwa Popierania Wyższych Studiów Nauk Społeczno–Gospodarczych. Od 1937 do 1939 prezes górnośląskiego okręgu OZN. Członek rad nadzorczych wielu przedsiębiorstw, m.in. Wspólnoty Interesów Górniczo-Hutniczych.

Przed wybuchem II wojny światowej został umieszczony przez Niemców w Sonderfahndungsbuch Polen – specjalnej księdze gończej. Wyjechał do Lublina, następnie do Lwowa. Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 na terenach wschodnich II Rzeczypospolitej został aresztowany przez sowietów. W 1940 został zamordowany przez NKWD. Jego nazwisko figuruje na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej, opublikowanej w 1994 został wymieniony na liście wywózkowej 56-3/76, oznaczony numerem 661.

Karol Grzesik był kawalerem. Jego siostrzenicą była śpiewaczka Krystyna Szostek-Radkowa.

                                     

2. Odznaczenia

  • Order św. Sawy Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców
  • Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia
  • Krzyż Żelazny II klasy Cesarstwo Niemieckie
  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi
  • Krzyż Niepodległości z Mieczami 1931
  • Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 7558
  • Krzyż Walecznych