Poprzednia

ⓘ Czarownica powołana




Czarownica powołana
                                     

ⓘ Czarownica powołana

Czarownica powołana abo krotka nauka y przestroga z strony czarownic – anonimowa rozprawa z 1639, napisana najprawdopodobniej przez Wojciecha Regulusa, profesora Akademii Lubrańskiego w Poznaniu. Było to pierwsze w Polsce oficjalne dzieło występujące przeciwko pławieniu czarownic, czym odbiegało radykalnie od ówcześnie przyjętych stanowisk.

Autor, apelując do sędziów w procesach czarownic o rozsądek, krytykuje w swoim dziele nie tylko pławienie, ale też praktykę tzw. powoływania czarownic, czyli ich dalszego wskazywania przez skazaną już za czary z grona najbliższych znajomych lęk przed torturami mógł być wówczas powodem wytykania kolejnych przypadkowych osób. Wierzy w istnienie sił diabelskich oraz ich pomocnic, tj. czarownic, jednak kpi z ogólnie przyjętych reguł egzaminowania kobiet podejrzanych o czary, wskazując też przypadki nadużyć w tym zakresie. Zachęca również do poszukiwania racjonalnych dowodów na działania czarownic i wykrywanie ich praktyk.

Na autorstwo Regulusa, obawiającego się szykan ze strony stosownych urzędów, wskazuje m.in. to, że jego oficyna wydała podobny traktat - "Cautio criminalis oder rechtliches Bedenken wegen der Hexenprozesse", stworzony przez jezuickiego pisarza Friedricha von Spee. Negował on używanie tortur w procesach o czary. W 1659 z ponownym postulatem zaniechania pławienia wystąpił Kazimierz Florian Czartoryski - przyszły prymas Polski, co świadczyło o słabej recepcji dzieła Regulusa.