Poprzednia

ⓘ 2 Pułk Strzelców Konnych (II RP)




2 Pułk Strzelców Konnych (II RP)
                                     

ⓘ 2 Pułk Strzelców Konnych (II RP)

Za przodka 2 pułku strzelców konnych można uznać I dywizjon 1 pułku szwoleżerów wchodzącego w skład Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera. Dywizjon ten został sformowany w 1918 we Francji i 26 kwietnia 1919 przetransportowany do Chełma. W maju tego roku został wysłany na front polsko-rosyjski i następnie wziął udział w wielu walkach z Armią Czerwoną – głównie z konnicą gen. Siemiona Budionnego. W październiku 1920 dywizjon otrzymał nazwę 2 pułk strzelców konnych i został mu przydzielony garnizon w Hrubieszowie.

Początkowo w skład pułku wchodziła drużyna dowódcy, 2 szwadrony liniowe i pluton ciężkich karabinów maszynowych, z czasem ilość szwadronów zwiększyła się do trzech.

W 1923 pułk spełniał rolę jazdy dywizyjnej, a jego dowódca podlegał bezpośredni dowódcy Okręgu Korpusu Nr II. W zakresie szkolenia pułk w tym czasie podlegał inspektorowi jazdy nr I. W tym okresie w jego skład wchodziły trzy szwadrony strzelców konnych, oddział szkolny karabinów maszynowych, pułkowa szkoła podoficerska i kadra szwadronu zapasowego.

W 1924 została wprowadzona nowa organizacja pokojowa kawalerii. Pułk przestał spełniać funkcję jazdy dywizyjnej. Został włączony w skład XVII Brygady Kawalerii. W jego skład wchodziły cztery szwadrony liniowe, szwadron karabinów maszynowych, szwadron zapasowy i pluton łączności.

W kwietniu 1937 pułk został włączony w skład Wołyńskiej Brygady Kawalerii.

                                     

1. Działania wojenne w 1939

W ramach mobilizacji Wołyńska BK weszła w skład Armii "Łódź” i znajdowała się na jej lewym skrzydle, na styku z Armią "Kraków”, w rejonie Kłobucka. Zadaniem brygady było odpieranie ataków silnie skoncentrowanych tutaj niemieckich wojsk pancernych i opóźnianie ich marszu w głąb kraju. 2 pułk strzelców konnych znalazł się w odwodzie brygady.

1 września 1939 Wołyńska BK wzięła udział w bitwie pod Mokrą. 2 pułk strzelców konnych, który stanowił odwód, do walki wszedł ok. godz. 15:00, biorąc udział w kontrataku przeciwko atakującej polskie pozycje niemieckiej 4 Dywizji Pancernej. Dwa działka przeciwpancerne z pułku, pod dowództwem wachmistrza Jana Bonieckiego, oddelegowane na pierwszą linię już od samego początku bitwy brały udział w walce.

Po zakończeniu bitwy pod Mokrą, Brygada wycofała się z rejonu nadgranicznego. Podczas wycofywania się miało miejsce przeoczenie, w wyniku którego 2 pułk strzelców konnych został otoczony i odcięty od reszty sił Brygady. Dzięki słusznym decyzjom ppłk. Mularczyka, po kilkugodzinnych walkach pułk wyszedł z okrążenia i dołączył do reszty polskich sił.

W nocy z 3 na 4 września został zorganizowany "wypad na Kamieńsk” – żołnierze pułku zaatakowali zakwaterowanych i śpiących Niemców, zniszczyli kilkanaście czołgów i cystern, zabili ok. 100 żołnierzy wroga. Straty po stronie polskiej to 4 osoby, które po akcji nie odnalazły drogi powrotnej do reszty jednostki.

7 września pułk toczył ciężkie walki w rejonie Żeromina i Kruszewa. Tego samego dnia wraz z całą brygadą rozpoczął odwrót w kierunku Andrespola. W nocy z 9 na 10 września pułk osiągnął Puszczę Kampinoską, a następnie wyruszył w kierunku Modlina. Później wszedł w skład Grupy Operacyjnej gen. Władysława Andersa i wraz z nią rozpoczął marsz w kierunku południowej Lubelszczyzny. 20 września Grupa znalazła się na terenie Roztocza. 2 pułk strzelców konnych w dniach 21–23 września brał udział w walkach w południowej części powiatu zamojskiego.

23 września pułk rozlokował się we wsi Dominikanówka. Tutaj został zaskoczony przez niemiecką kolumnę pancerną i rozbity. W czasie działań wojennych poległo 85 żołnierzy i 4 oficerów jednostki.

Za kampanię wrześniową 1939 pułk został odznaczony orderem Virtuti Militari.

                                     

2. Hrubieszowscy strzelcy konni

Dowódcy pułku
  • ppłk / płk kaw. Romuald Niementowski I 1928 – 29 VIII 1939 → II zastępca komendanta głównego SG
  • ppłk kaw. Józef Jerzy Mularczyk 29 VIII – IX 1939
  • płk Bohdan Aleksander Rudolpf
  • ppłk kaw. Antoni Długoborski II 1921 – I 1928 → rejonowy inspektor koni w Płocku
Zastępcy dowódcy pułku od 1938 roku – I zastępca dowódcy
  • mjr kaw. Aleksander Gulkowski 23 V 1927 – XI 1928
  • mjr kaw. Władysław Bereza 1937 – VII 1939 → Inspektor Południowej Grupy Szwadronów KOP †1940 Charków
  • mjr kaw. Włodzimierz Łączyński VII – IX 1939
  • mjr kaw. Bronisław Kazimierz Lechowski XI 1928 – 31 III 1930 → zastępca dowódcy 9 psk
  • ppłk kaw. Jerzy Pytlewski 26 XI 1923 – 23 VI 1926
  • mjr kaw. Stanisław Gąssowski 23 X 1931 – 30 IV 1934 → praktyka u rejonowego inspektora koni w Płocku
  • mjr dypl. kaw. Stanisław I Chmielowski 18 VI 1930 – 23 X 1931 → główny inspektor wyszkolenia wojskowego CWKaw
  • ppłk SG dr Stanisław Rostworowski 11 X 1926 – 23 V 1927 → p.o. dowódcy 27 puł
  • mjr dypl. kaw. Witold Eugeniusz Sawicki od 1 V 1934
Kwatermistrzowie od 1938 roku – II zastępca dowódcy
  • rtm. Bohdan Bogumił Dobrzański do IX 1939
  • mjr kaw. Henryk Dobrzański IV 1934 – XII 1935 → dowódca szwadronu zapasowego 2 psk
  • mjr kaw. Stanisław Wołoszyn-Broczyński XII 1935 – 1938 → zastępca szefa Wydziału II Biura Personalnego MSWojsk.
  • rtm. / mjr kaw. Stanisław Gąssowski 20 II 1928 – 23 X 1931 → zastępca dowódcy pułku
  • mjr kaw. Jarosław Michał Kaczyński 23 X 1931 – 13 IV 1934 → zastępca dowódcy 24 puł
  • mjr kaw. Paweł Gałecki 1924 23 XII 1927 → rejonowy inspektor koni we Włodzimierzu Wołyńskim
Oficerowie pułku
  • rtm. Stanisław Bukraba
  • rtm. Kazimierz Żuromski
  • mjr Zygmunt August Wrześniowski
                                     

2.1. Hrubieszowscy strzelcy konni Obsada personalna w 1939 roku

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku:

  • komendant rejonu PW Konnego – rtm. Tomasz Wdziękoński *
  • dowódca szwadronu gospodarczego – p.o. ppor. Józef Kotwica * *
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Stanisław Glasser
  • dowódca 2 szwadronu – rtm. Bohdan Dobrzański
  • dowódca szwadronu km – por. Tadeusz Izydor Gierasieński
  • dowódca 3 szwadronu – rtm. Tomasz Wdziękoński *
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Konstanty Suchodolski
  • odkomenderowany – rtm. Tadeusz Czesław Kohaut
  • dowódca plutonu – ppor. Wiktor Lorenz
  • dowódca plutonu – por. adm. kaw. Teodor Karwowski
  • adiutant – rtm. Roman Adam Sulimir
  • na kursie – por Alfons Józef Braun
  • dowódca pułku – płk Romuald Niementowski
  • dowódca plutonu – ppor. Mieczysław Ciesiul
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Kostarski
  • oficer mobilizacyjny – rtm. adm. kaw Michał Radzimiński
  • dowódca 4 szwadronu – p.o. ppor. Ludwik Bronisław Szafarski
  • dowódca szwadronu zapasowego – mjr Janusz Kapuściński
  • dowódca plutonu łączności – por. Kazimierz Józef Manikowski
  • na kursie – por. Ryszard Ignacy Kwiatkowski
  • na kursie – rtm. Leon Jurkowski
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. Józef Kotwica *
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Jan Antoni Łyzoń
  • dowódca plutonu – ppor. Ryszard Szydłowski
  • II zastępca dowódcy kwatermistrz – mjr Władysław II Walczyński
  • lekarz weterynarii – por. Bolesław Kędzierski
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – rtm. adm. kaw. Żelisław Zawadzki
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Józef Gajewski
  • lekarz medycyny – kpt. dr Marian Lisowski
  • zastępca dowódcy – vacat
  • I zastępca dowódcy – ppłk Władysław Feliks Bereza
  • oficer żywnościowy – vacat
  • oficer administracyjno-materiałowy – rtm. adm. kaw. Piotr Wielgosz

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku

Dowództwo
  • szef szwadronu – st. wachm. Antoni Radzik
  • kapelan – ks. kpl. Józef Śliwa †2 X 1942 Dachau
  • dowódca szwadronu gospodarczego – ppor. rez. Stefan Grabski †1940 Charków
  • oficer żywnościowy – ppor. rez. kaw. Stanisław Piotrowski
  • oficer oświatowy – ppor. rez. Jan Dobraczyński
  • płatnik – ppor. Feliks Pietruczyniak
  • dowódca 3 szwadronu – por. Tadeusz Gierasieński
  • dowódca 2 szwadronu – por. Kazimierz Rogatko
  • oficer broni i gazowy – ppor. Władysław Jankowski
  • dowódca 1 szwadronu – rtm. Stanisław Glasser
  • oficer ordynansowy – ppor. rez. Jerzy Bańkowski
  • kwatermistrz – rtm. Bohdan Bogumił Dobrzański †1940 Charków
  • lekarz weterynarii – por. lek. wet. dr Bolesław Ignacy Kędzierski
  • dowódca szwadronu ckm – rtm. Tadeusz Kohaut do 2 IX 1939, niewola niemiecka
  • zastępca dowódcy – mjr kaw. Włodzimierz Łączyński † 27 IX 1944 Oflag VI B Dössel
  • dowódca 4 szwadronu – por. Antoni Czernysiewicz od 25 sierpnia, † 3 IX 1939
  • dowódca – ppłk kaw. Józef Jerzy Mularczyk
  • dowódca I plutonu – ppor. Tadeusz Kostarski od 2 IX 1939 dowódca szwadronu ckm
  • dowódca I plutonu – ppor. Wiktor Lorenz †1940 Charków
  • lekarz medycyny – kpt. lek. dr Marian Lisowski
  • adiutant – rtm. Roman Adam Sulimir †1940 Charków
  • dowódca I plutonu – ppor. Ludwik Bronisław Szawarski †1940 Charków
pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. Józef Kotwica † 30 VIII 1944
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – por. Józef Ostoja–Gajewski
  • zastępca dowódcy plutonu – st. wachm. Jan Boniecki
  • dowódca plutonu łączności – por. Józef Kazimierz Manikowski


                                     

3. Symbole pułku

Sztandar

Do 1925 roku pułk używał starego sztandaru, pochodzącego jeszcze z armii gen. Hallera. Wręczył go pułkowi Prezydent Republiki Francuskiej Raymond Poincaré w czerwcu 1918 roku.

24 grudnia 1924 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził wzór lewej strony płachty sztandaru 2 psk. Sztandar ufundowało społeczeństwo ziemi hrubieszowskiej, a wręczono go pułkowi 14 lipca 1925 roku.

Odznaka pamiątkowa

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 9, poz. 135 z 28 lutego 1922 roku. Posiada kształt proporczyka w barwach pułku – oliwkowo-amarantowy z chabrowym paskiem, na który nałożona jest odznaka Armii Polskiej we Francji. Dwuczęściowa – oficerska wykonana w tombaku srebrzonym. Wymiary: 51x24 mm. Projekt: Waldemar Tarnowski. Wykonanie: Stanisław Reising – Warszawa

Barwy

Proporczyk szmaragdowo-amarantowy z chabrowym paskiem

Czapka rogatywka – otok amarantowy

Szasery ciemnogranatowe, lampasy amarantowe, wypustka amarantowa

proporczyk dowództwa w 1939

proporczyk 1 szwadronu w 1939

proporczyk 2 szwadronu w 1939

proporczyk 3 szwadronu w 1939

proporczyk 4 szwadronu w 1939

proporczyk 5 szwadronu ckm w 1939

proporczyk plutonu łączności w 1939

Żurawiejka Na podstawie słów bezstronnych górą nasz Pułk Strzelców Konnych Lance do boju, szable w dłoń. Dumna mina, pusta głowa – to są strzelcy z Hrubieszowa Lance do boju, szable w dłoń.