Poprzednia

ⓘ Kopalnia węgla brunatnego Handlová




Kopalnia węgla brunatnego Handlová
                                     

ⓘ Kopalnia węgla brunatnego Handlová

Kopalnia węgla brunatnego Handlová – najstarsza czynna głębinowa kopalnia węgla brunatnego w Handlovej w Słowacji, istniejąca od 1 lipca 1909 roku, obecnie w rękach spółki akcyjnej Hornonitrianske bane Prievidza.

                                     

1. Warunki geologiczne

Złoże węgla brunatnego eksploatowanego w Handlovej obejmuje wschodnią część Handlovsko-novackiego basenu sedymentacyjnego. Zachodnia część jest wydobywana przez kopalnię Cigel. Spąg pokładu stanowią wapienie, margle basenu veporicum oraz dolomity basenu fatrikum kriżniańska płaszczowina reglowa dolna przykryte triasowo-permskimi utworami basenu hronikum choczańska płaszczowina reglowa górna w postaci melafiru.

W północno-zachodniej części obszaru złoża Handlová występują również utwory paleogenu: iłowce, iły, margle, piaskowce. Najstarsze utwory neogenu tworzy tzw. schlier - ił piaszczysty. Na nim niezgodnie leżą utwory badenu, składające się z redeponowanych andezytów, tufitów oraz iłów.

Warstwy produktywne tworzą utwory piaszczysto-ilaste, pomiędzy nimi znajduje się jeden, miejscami dwa bilansowe pokłady węgla brunatnego. Miąższość pokładów waha się od 2.5 do 16 metrów. Kąt nachylenia pokładów wynosi przeciętnie od 2° do 10° w kierunku południowo-wschodnim, w miejscach uskoków dochodzi jednak nawet do 30-40°.

Węgiel brunatny w Handlovej składa się przeciętnie w 86.6% z macerałów z grupy huminitu, w skład których wchodzą:

  • tekstynit - 7.4%
  • korpohuminit - 3.2%
  • żelinit - 2.4%
  • ulminit - 37.2%
  • densynit - 34%
  • atrynit - 2.4%

Pozostałe składniki to liptynit – 11.3%, inertynit – 0.7%, iły – 1.4%, śladowo dwutlenek siarki.

Nadkład składa się głównie z badeńskich pelitów, na nich znajdują się utwory detrytyczno-wulkaniczne. Grubość nadkładu jest bardzo zróżnicowana: od 5 do 250 metrów. W jego skład wchodzą ponadto: iły, zlepieńce, brekcja andezytowa. Całość przykrywają utwory wulkaniczne Ptacznika: andezyty oraz skały piroklastyczne.

Górotwór jest poprzecinany licznymi uskokami tektonicznymi. Wielkość uskoku, ograniczającego łożysko od wschodu, przekracza 1000 metrów. W kopalni występują przez to trudne warunki geologiczne, obecny jest także metan.

Zagrożeniem jest także porowatość skał wulkanicznych tworzących nadkład, z uwagi na ich wysoką przepuszczalność wody.

                                     

2. Tło historyczne

Badania archeologiczne wykazały, że węgiel brunatny w Kotlinie Górnonitrzańskiej wydobywano i spalano już we wczesnym średniowieczu. Dalsze poszukiwania i późniejsze wydobycie węgla brunatnego w okolicach Handlovej wiążą się z koniecznością dostarczenia wydajnego paliwa zastępującego drewno dla rozwijającego się od początku XVIII wieku górnictwa i hutnictwa w Kotlinie Górnonitrzańskiej.

Zarówno w XVIII wzmianka o poszukiwaniach z 1751 roku, jak i XIX wieku zaobserwowano wychodnie węgla, co skłoniło hrabiego Jána Pálffyego do przeprowadzenia górniczych badań poszukiwawczych, eksploatacji węgla na małą skalę w sztolni Karol od 1854 roku, podpisania porozumienia z radą miasta zapewniającego Pálffyemu monopol na wydobycie węgla w Handlovej, a w efekcie sprowadziło się to do wykupienia gruntów pod przyszłą kopalnię od 1907 roku.

Po śmierci Jána Pálffyego w 1908 roku projektowaniem przyszłej kopalni zajął się inżynier Richard Hoffman z Budapesztu, przyszły pierwszy zarządca kopalni.

                                     

3. Historia kopalni

Kopalnia Handlová została formalnie utworzona 1 lipca 1909 roku przez firmę Západouhorská kamenouholná účastinna spoločnosť słow. Zachodniowęgierska Akcyjna Spółka Węglowa z siedzibą w Budapeszcie.

Pierwszą inwestycją było wydrążenie szybu głębokiego na 132.7 m, nazwanego Hlavná šachta oraz wydrążenie trzech szybów wentylacyjnych: Západná słow. Zachodnia, Južná słow. Południowa i Východná słow. Południowa, najdłuższa upadowa kopalni pionowy szyb kopalni.

W 1945 miał miejsce wybuch metanu, który spowodował śmierć 7 górników i 4 niemieckich żołnierzy. W tymże roku nastąpiła również nacjonalizacja przemysłu, która objęła również kopalnię Handlová. Pierwszym powojennym zarządcą kopalni były Uholné bane Prievidza. Od 1951 roku kopalnią dysponowały Handlovské uholné bane, przemianowane od 1955 roku na Velkobaňa Handlová.

W XX wieku przeprowadzono w kopalni liczne inwestycje, z których najważniejsze to: wydrążenie szybów: Centrálna, Južná 3 wydechowa wentylacyjna, Južná 4, Južná 5, Južná 6, Južná 7.

1 lipca 1965 roku kolejnym właścicielem zostało mianowane przedsiębiorstwo Uholné a lignitové bane, zrzeszające również zakłady w Hodonínie, które zmieniło nazwę na Baňa Handlová, koncernový podnik.

W 1980 roku odnotowano 119.491 km wyrobisk górniczych – najwięcej w historii kopalni.

Po 1 stycznia 1989 roku kolejny podmiot zarządzający kopalnią, Slovenské uholné bane, koncern Prievidza później funkcjonował pod nazwą Baňa Handlová, odštepný závod został podzielony na mniejsze samodzielne przedsiębiorstwa. Jednym z nich była firma Hornonitrianske bane Prievidza, która przejęła kopalnię w 1993 roku i jest jej obecnym właścicielem. W 1996 roku Hornonitrianske bane Prievidza zostały przekształcone w spółkę akcyjną i sprywatyzowane w 97% decyzją Funduszu Majątku Narodowego Republiki Słowackiej słow. Fond národného majetku Slovenskej republiky, FNM.

Kopalnia została zamknięta z przyczyn ekonomicznych 1 października 2003 roku. W 2006 roku częściowo wznowiono pracę kopalni. 17 czerwca 2009 roku zakończono wydobycie w rejonie szybu zachodniego.

10 sierpnia 2009 roku w nieczynnych wyrobiskach kopalni, 330 metrów pod ziemią, miała miejsce największa katastrofa górnicza w historii słowackiego górnictwa, w której zginęło 20 osób.



                                     

4. Wielkość wydobycia

Obszar górniczy kopalni wynosi około 47 km².

W 1914 roku wydobyto 175 542 ton węgla.

W 1959 roku wielkość wydobycia po raz pierwszy przekroczyła 1 milion ton węgla brunatnego.

Największe wydobycie w historii kopalni związane z postępami w mechanizacji robót odnotowano w 1977 roku, wyniosło ono 1 672 131 ton węgla.

Na początku XXI wieku wydobycie utrzymywało się na poziomie około 300 tysięcy ton rocznie. Wykres wielkości wydobycia węgla kamiennego w latach 2009–2015 w tysiącach ton:

Wartość opałowa węgla jest zróżnicowana: od 10 do 25 MJ.kg⁻¹.

Wydobyty węgiel w większości jest zużywany jako paliwo w pobliskiej ciepłowni Handlová oraz elektrowni Nováky.

Łącznie przez sto lat istnienia kopalni lata 1909-2009 wydobyto 79 395 000 ton węgla.

Realna żywotność kopalni po uwzględnieniu czynników techniczno-ekonomicznych została oszacowana w 2012 roku na 10 lat, teoretyczna – na 23 lata.

W pobliżu Handlovej funkcjonują jeszcze dwie kopalnie węgla brunatnego: Nováky w Novákach powstała w 1940 roku i Cigel we wsi Cigel powstała w 1962 roku.

                                     
  • miasta Prievidza. Ośrodek wydobycia węgla brunatnego w mieście znajduje się kopalnia węgla brunatnego Handlová Martin Škrtel piłkarz Liverpool F

Użytkownicy również szukali:

...
...
...