Poprzednia

ⓘ Analiza dyskursu




                                     

ⓘ Analiza dyskursu

Analiza dyskursu rozpatruje językoznawcze elementy dyskursu.

Ponieważ dyskurs zbudowany jest z języka, komunikowany językiem i odbierany jako język, w przeanalizowaniu jego struktury i znaczenia dopomogą nam narzędzia lingwistyczne. Możemy na przykład zbadać konotacje kluczowych zwrotów użytych w ramach jakiegoś dyskursu: w notce prasowej określenie "czarnoskóry tłum” będzie niosło ze sobą zupełnie inny podtekst niż "zgromadzenie Afro-Amerykanów”, choć oba wyrażenia są bardzo bliskie pod względem denotacji. Możemy także rozważyć intencje nadawcy w sensie pragmatycznym: Co dokładnie miał na myśli polityk, gdy powiedział, że "parlament przyjrzy się obywatelskiej propozycji nowej ustawy”? Analiza dyskursu posługuje się wieloma innymi podobnymi narzędziami.

Znajomość metod analizy dyskursu przyda się osobom tworzącym teksty np. piszącym książki lub układającym przemówienia. Taka dyskursywna samoświadomość będzie zarazem przykładem technologizacji dyskursu. Natomiast w naukach społecznych ważną rolę pełni krytyczna odmiana analizy dyskursu.

                                     

1. Narzędzia analizy dyskursu

James Paul Gee przedstawił 27 narzędzi analizy dyskursu pogrupowanych w cztery kategorie. Każde sformułowane jest jako pytanie, które zadajemy analizowanemu tekstowi.

W dwóch pierwszych kategoriach za przykłady posłużą nam głównie pojedyncze zdania. Pamiętajmy jednak, że dyskurs to także przede wszystkim dłuższe teksty i wypowiedzi, do których tamte narzędzia również można z powodzeniem przykładać. Co więcej, dyskurs w szerszym znaczeniu tego słowa stanowią też m.in. obrazy i filmy. Niektóre z narzędzi można by zastosować i do nich zob. przykład użycia narzędzia numer 19, jednak inne media będą wymagać także dodatkowych metod analizy.

Poniższa lista nie jest wyczerpująca.

Narzędzia teoretyczne

Poniższe narzędzia są teoretyczne w tym sensie, że odwołują się do teorii łączących na różne sposoby język z myśleniem, ludźmi oraz ich kulturą.