Poprzednia

ⓘ Referendum w Azerbejdżanie w 2016 roku




Referendum w Azerbejdżanie w 2016 roku
                                     

ⓘ Referendum w Azerbejdżanie w 2016 roku

Referendum konstytucyjne w Azerbejdżanie odbyło się 26 września 2016. Dotyczyło ono zatwierdzenia 29 poprawek do Konstytucji. Chodzi w nich m.in. o wzmocnienie władzy prezydenta oraz możliwość ograniczania niektórych praw obywatelskich.

                                     

1. Tło referendum

18 lipca 2016 prezydent Ilham Əliyev ogłosił dekret nowelizujący Konstytucję. 25 lipca Sąd Konstytucyjny stwierdził, że poprawki są zgodne z prawem i mogą zostać poddane pod referendum. 26 lipca prezydent ogłosił referendum, wyznaczając jego termin na 26 września.

                                     

2. Treść poprawek

Poddane pod głosowanie poprawki do Konstytucji Azerbejdżanu dotyczą m.in.:

  • ograniczenia prawa własności do ziemi w sytuacjach, gdy kłóci się ono ze "sprawiedliwością społeczną i efektywnym wykorzystaniem ziemi”;
  • wprowadzenia stanowisk wiceprezydenta oraz pierwszego wiceprezydenta, który przejmowałby obowiązki głowy państwa w przypadku opróżnienia urzędu lub niemożności pełnienia funkcji przez prezydenta oba stanowiska mają być obsadzane przez prezydenta;
  • uzależnienia wolności zgromadzeń od zgodności z "ładem publicznym i moralnością”;
  • wydłużenia kadencji prezydenta z 5 do 7 lat;
  • możliwości odbierania obywatelstwa azerbejdżańskiego.
  • obniżenia do 18 lat wieku umożliwiającego kandydowanie na prezydenta lub posła bądź objęcie funkcji ministra ;
  • upoważnienia prezydenta do skrócenia w określonych okolicznościach kadencji parlamentu, a także rozpisania wcześniejszych wyborów prezydenckich;
                                     

3. Debata i kampania referendalna

W ocenie politologa Ilqara Vəlizadə zaakceptowanie poprawek w referendum oznaczać będzie, że "ciężar władzy wykonawczej przejdzie na instytucję prezydenta”. Jest to kolejny krok w kierunku umocnienia urzędu prezydenta po referendum w 2009, które zniosło limit dwóch kadencji, otwierając Əliyevowi drogę do dożywotniej prezydentury, przy założeniu, że wygrywałby kolejne wybory.

Liderzy partii opozycyjnych skrytykowali zmiany w Konstytucji, podkreślając, że oznaczają one wzmocnienie władzy prezydenta kosztem parlamentu i rady ministrów. Niektórzy politycy opozycji wskazywali jednak, że zmiany są uzasadnione ze względu na napiętą sytuację geopolityczną w regionie i ryzyko wojny z Armenią.

Politycy opozycji przekonywali, że obniżenie wieku wyborczego ma umożliwić namaszczenie na następcę syna prezydenta, 19-letniego Heydəra Əliyeva juniora.

Organizacje praw człowieka wskazywały na represje wobec opozycji w kampanii referendalnej. Centralną Komisję Wyborczą odmówiła rejestracji inicjatywy Muzułmańskiej Partii Demokratycznej, zamierzającej prowadzić kampanię przeciw poprawkom. Aresztowano lidera i dwójkę działaczy opozycyjnej grupy Re Al Republikańska Alternatywa i skonfiskowano 100 tysięcy ich ulotek. 6 września zamknięto opozycyjną gazetę "Azadlıq”, zbliżoną do Ludowego Frontu Azerbejdżanu.



                                     

4. Opinia Komisji Weneckiej

Na początku września pięcioro azerbejdżańskich działaczy praw człowieka zwróciło się do sekretarza generalnego Rady Europy z prośbą o ocenę proponowanych zmian w Konstytucji przez Komisję Wenecką. W ich opinii zmiany te byłyby "antydemokratyczne”.

20 września Komisja Wenecka opublikowała wstępną opinię na temat projektu zmian w Konstytucji. Krytycznie odniosła się do procedury przyjmowania poprawek, wskazując na brak udziału parlamentu w procesie zmieniania Konstytucji oraz brak czasu na publiczną debatę na temat zmian. Komisja pochwaliła wprowadzenie do Konstytucji zasady proporcjonalności, korzystnej z punktu widzenia praw obywatelskich. Zarazem wskazała, że inne zmiany budzą uzasadnione obawy dotyczące ograniczeń prawa do zgromadzeń, wolności słowa i wolności zrzeszania się.

Komisja Wenecka uznała, że proponowane poprawki wzmocnią już i tak nieproporcjonalnie silną pozycję prezydenta i osłabią demokratyczną kontrolę władzy. Komisja określiła reformę jako "sprzeczną z europejskim dziedzictwem konstytucjonalizmu”.

W odpowiedzi na opinię Komisji Weneckiej przedstawiciel administracji prezydenta Sahin Əliyev oświadczył, że poprawki nie dają prezydentowi dodatkowej władzy, a jedynie mają poprawić jakość i sprawność rządzenia. Podkreślił, że w opinii znalazły się błędy i nieścisłości, i że proponowane zmiany nie wykraczają poza rozwiązania stosowane w krajach demokratycznych, takich jak Francja czy Stany Zjednoczone.

                                     

5. Wyniki

Aby referendum było ważne, musi w nim wziąć udział co najmniej 25% uprawnionych do głosowania. Do zatwierdzenia poprawek wymagana jest większość ponad 50% głosów. Zgodnie z postanowieniem Centralnej Komisji Wyborczej o każdej poprawce wyborcy decydowali oddzielnie.

Zgodnie z wynikami exit pollu przeprowadzonego na ponad 12 000 wyborcach frekwencja w referendum wyniosła 66.8%. Ok. 80% głosujących miało opowiedzieć się za wydłużeniem kadencji prezydenta.

Według oficjalnych wyników głosujący zatwierdzili wszystkie 29 poprawek do Konstytucji. Za kluczową poprawką dotyczącą wydłużenia kadencji prezydenta opowiedziało się 91.03% wyborców. Poparcie dla poszczególnych poprawek wahało się od 83.2% do 93.01%.