Poprzednia

ⓘ Potęgi




Potęgi
                                     

ⓘ Potęgi

Potęgi – rząd pośród chórów anielskich. Według chrześcijańskiej angelologii, w hierarchii anielskiej zajmuje miejsce szóste, licząc od tronu Boga, a swoistym zadaniem aniołów z tego chóru jest władza wykonywania rozporządzeń Bożych i walka ze złymi duchami.

                                     

1. Potęgi w Biblii

Podstawą biblijną zaliczenia Potęg Władz do rzędów duchów stworzonych są słowa Nowego Testamentu, przede wszystkim św. Pawła Apostoła, który wylicza niektóre z nich nauczając, iż Chrystus zasiada ponad wszelką Zwierzchnością i Władzą i Mocą i Panowaniem Ef 1, 21, zaś w innym miejscu stwierdza, że w Nim zostały stworzone: czy Trony, czy Panowania, czy Zwierzchności, czy Władze 1 Kol 1, 16 oraz św. Piotra Apostoła głoszącego o Chrystusie, iż poszedł do nieba, gdzie poddani Mu zostali Aniołowie i Władze, i Moce 1 P 3, 22.

Nazwa Potęgi, stosowana tradycyjnie w językach zachodnich, oddaje wersję Wulgaty, która greckie Εξουσίαι wyraża przez Potestates. We współczesnych przekładach polskich, dokonywanych z greki oraz w tradycji wschodniej, zwykle spotyka się nazwę Władze. Jedna i druga nazwa nie jest jednoznaczna, gdyż potęga jest też bliskoznaczna mocy, a władza zaś zwierzchności, a zatem obie mogą mylić z innymi chórami anielskimi: Moce i Zwierzchności, co czasem ma miejsce.

                                     

2. Potęgi według Tradycji chrześcijańskiej

Ojcowie i Doktorzy Kościoła oraz mistycy chrześcijańscy przez wieki wypowiadali się na temat hierarchii anielskiej, wśród której umieszczali rząd o nazwie tłumaczonej na polski jako Władze, lub Potęgi, odnośnie których akcentowali bądź ich rolę w zarządzaniu wykonywaniem planów Bożych, co wynika z tego, iż έξουσίαι oznacza władze wykonawcze, bądź ich zadanie walki ze złymi duchami, nad którymi w sposób szczególny mogą posiadaną władzę wykonywać.

Św. Tomasz z Akwinu, zwany Doktorem Anielskim, streścił w Sumie Teologicznej rozważania św. Grzegorza Wielkiego i Pseudo-Dionizego Areopagity, skupiając się na stopniowym realizowaniu rozporządzeń Boga przez poszczególne rzędy hierarchii anielskiej:

Św. Bernard z Clairvaux w dziele O rozważaniu. Księga Piąta omawiał oba zadania Potęg stwierdzając, iż "Wyższe od Mocy - jak myślimy - są Potęgi. One to powstrzymują siły ciemności i poskramiają ich zapędy szkodzenia ludziom; pozwalają szkodzić tylko wtedy, gdy szkoda obrócić się może w korzyść” IV. 8. Opisując, w jaki sposób poszczególne rzędy aniołów objawiają właściwości Boga, przekonywał: "W Potęgach zaś można widzieć, z jaką mocą Bóg troszczy się o wszystko, czym rządzi, powstrzymując i odsuwając nieprzyjazne siły” IV. 10. Podkreślał on stanowczo pierwszeństwo działania Wszechmogącego Pana, którego jakimś zaledwie odblaskiem są funkcje poszczególnych rzędów aniołów: "Potęgi znamionuje siła, lecz Ten, któremu ją zawdzięczamy, w zupełnie inny sposób i w innym stopniu jest silny, bowiem jest Siłą samą” V. 11.

Św. Hildegarda z Bingen, która jako jedyna stosowała inny podział na trzy hierarchie anielskie, nie 3-3-3, ale 2-5-2, umieszczała Potęgi na tradycyjnym miejscu szóstym od tronu Bożego. Na swoim rysunku kręgów anielskich św. Hildegarda ukazała ten rząd jako postacie jaśniejące. W oparciu o własne wizje akcentowała względną niepoznawalność tych aniołów:

W nawiązaniu do funkcji Potęg, ich wizerunki w sztuce odnosiły się zwykle do walki. W manuskrypcie etiopskim oraz na witrażu w katedrze w Chartres są one przedstawione z obnażonymi mieczami. Bizantyńska ikonografia przedstawiała je jako rycerzy w hełmach, pancerzach, z włóczniami w dłoniach. Włoski artysta Guariento di Arpo w XIV wieku przedstawił je z barwnymi skrzydłami, w strojnych szatach, depczące po cielskach szpetnych demonów trzymanych na łańcuchach. Niemal sto lat później Francesco Botticini, wedle tradycji wschodniej, ukazał Potęgi ze smukłymi włóczniami, dodając na piersi jaśniejącą gwiazdę.

Św. Alojzy Gonzaga w XVI wieku, w pracy O Aniołach twierdził, iż "Aniołowie z chóru Władz, podobni do sędziów, przedstawiają powagę i władzę najwyższego Sędziego wszystkich” oraz rozszerzał ich zakres działania na żywioły, którymi według chrześcijańskiej angelologii zwykle zajmują się Moce i na wszelkie przeszkody w łatwiejszym osiągnięciu zbawienia przez ludzi. Podobnie nauczała w XX wieku Sł. Boża m. Paula Zofia Tajber, nawiązując do obu wersji nazwy tego rzędu, że jest im "powierzona władza pieczy nad ludzkością”, by ta władza zachowała ją od wszelkiego zła i "pielęgnowała w ludzkości moc, siejącą dobro dla potęgi panowania Boga w rodzaju ludzkim”.

Św. Teresa Benedykta od Krzyża Edyta Stein, w dziele Byt Skończony a Byt Wieczny, opierając się przede wszystkim na pracy Pseudo-Dionizego O hierarchii niebieskiej, rozważała funkcje poszczególnych rzędów anielskich, w oparciu o ich nazwy. Odnośnie Mocy i Potęg użyła niemieckich słów: Kräfte i Mächte. To pierwsze polska tłumaczka oddała przez Siły, a drugie przez Moce. Niemiecki przekład dzieła Pseudo-Dionizego oddaje Δυνάμεις Moce przez Mächte, a Εξουσίαι Potęgi przez Gewalten. W niemieckojęzycznej angelologii Moce są określane zarówno jako Mächte, jak i Kräfte. Z kolejności zastosowanej przez św. Teresę Benedyktę, oddającą kolejność u Pseudo-Dionizego oraz z obu tekstów wynika, iż pojęciem Kräfte określiła Moce, a Mächte – Potęgi, czyli Władze, rozważając ich wpływ na niższe rzędy duchów:

Henri-Marie Boudon 1624–1702, archidiakon z Évreux, jeden z głównych przedstawicieli francuskiej szkoły duchowości, zwracał uwagę na rolę Potęg w strategicznej walce duchowej z demonami terytorialnymi, atakującymi Kościół, diecezje, państwa i miasta:

                                     

3. Potęgi demoniczne

Według chrześcijańskiej angelologii, upadli aniołowie z poszczególnych chórów zachowali naturalne właściwości swoich rzędów i wykorzystują je do czynienia zła. Św. Paweł Apostoł dwukrotnie wymienia Potęgi w kontekście jednoznacznie złym pisząc, iż nie toczymy bowiem walki przeciw krwi i ciału, lecz przeciw Zwierzchnościom, przeciw Władzom w triumfie Kol 2, 15. Do tych słów nawiązuje Egzorcyzm Leona XIII w modlitwie wstępnej: "święty Michale Archaniele, broń nas w walce przeciwko książętom i władzom” łac. sanctae Michael Archangele defende nos in praelio adversus pirncipes et potestates. Wyrażenie potęgi nieprzyjacielskie używane jest też w chrześcijaństwie jako ogólne określenie sił zła, np. św. Alfons Maria Liguori nauczał: "Za pomocą modlitwy zwycięża się wszelkie zasadzki i potęgi nieprzyjacielskie, pisze św. Augustyn Serm. de orat., cap. 28”.

                                     

4. Potęgi jako aniołowie stróżowie

W chrześcijańskiej angelologii istnieje kontrowersja, czy aniołowie stróżowie pochodzą tylko z ostatniego chóru, tj. Aniołów, czy też ze wszystkich rzędów. Magdalena od Krzyża "Ancilla”, niemiecka mistyczka, opisywała rolę Potęg w opiece nad ludźmi, akcentując wyjątkowo ich zadanie wspierania w modlitwie i posłudze duchownej, czyniąc aluzje do obu nazw tego rzędu:

                                     

5. Ludzie zbawieni w chórze Potęg

Według chrześcijańskiej angelologii zbawieni, stosownie do swych darów i zasług, zajmą w niebie miejsca upadłych aniołów w poszczególnych chórach. Zdaniem św. Mechtyldy z Hackeborn toczenie zwycięskiej walki w życiu chrześcijańskim, analogicznej do tej, która jest szczególnym zadaniem aniołów z rzędu Potęg i przez nich wspieranej, skutkuje zasiadaniem pośród nich w niebie: