Poprzednia

ⓘ Andreas Schlüter




Andreas Schlüter
                                     

ⓘ Andreas Schlüter

Andreas Schlüter – niemiecki rzeźbiarz i architekt, przedstawiciel nurtu klasycyzującego w sztuce baroku.

                                     

1. Życiorys

Pierwsze nauki miał pobierać u gdańskiego rzeźbiarza Davida Christopha Sapobiusa zm. 1710. Początkowo działał w Polsce, na dworze warszawskim króla Jan III Sobieskiego, współpracując z wybitnym architektem niderlandzkiego pochodzenia Tylmanem z Gameren 1632–1706. W okresie okupacji niemieckiej w Polsce "w drodze uznania szczególnych zasług dla kultury niemieckiej na ziemiach polskich” warszawski plac Krasińskich nazwano w latach 1941–1945 imieniem Andreasa Schlütera niem. Andreas-Schlüter-Platz.

W 1694 Schlüter przeprowadził się do Brandenburgii na dwór księcia Fryderyka Wilhelma, późniejszego króla Prus. 25 czerwca 1694 został wykładowcą rzeźby w nowo powstałej berlińskiej Akademie der Künste. W 1695 odbył dwie podróże studialne do Holandii i Francji, a rok później wyjechał do Włoch, gdzie zapoznał się z dziełami Michała Anioła, Berniniego i Borrominiego.

2 listopada 1699 został kierownikiem budowy zamku berlińskiego, a w 1704 objął stanowisko Oberbaudirektor – nadzorował prace nad przebudową zamku królewskiego w Berlinie i sporządził plany pałaców w Charlottenburgu i Poczdamie. Zwolniony ze stanowiska kierownika budowy zamku pod koniec 1706 w związku z aferą budowlaną przy wznoszeniu stumetrowej wieży, która musiała zostać rozebrana z powodu błędów konstrukcyjnych. W 1707, po obsunięciu się ziemi przy pałacu Freienwalde niem. Schloß Freienwalde stracił również stanowisko Oberbaudirektora. Po utracie pracy Schlüter przeszedł kryzys twórczy i załamanie nerwowe. Dopiero w 1710 powrócił do architektury, projektując na zlecenia prywatne.

1 maja 1713 wstąpił do służby cara Rosji Piotra I Wielkiego i rozpoczął prace m.in. nad Pałacem Letnim. Współpracował z Johannem Friedrichem Braunsteinem i Georgiem Johannem Mattarnovi, którzy kończyli lub rozwijali projekty Schlütera. Zmarł pod koniec maja 1714 w Petersburgu.

Jest patronem tramwaju Pesa Swing 120NaG SWING Gdańskich Autobusów i Tramwajów o numerze bocznym 1033.

                                     

2. Wybrane dzieła

Światową sławę zyskała Bursztynowa Komnata, znajdująca się pierwotnie w Charlottenburgu, po śmierci artysty przeniesiona do Petersburga, podczas II wojny światowej zrabowana i zaginiona, a niedawno zrekonstruowana.

Ważnym dziełem jest dekoracja rzeźbiarska Zeughausu Starego Arsenału w Berlinie, składająca się m.in. z 22 zworników przedstawiających głowy ludzi umierających na polu bitwy.

Najważniejszy budynek jego projektu, zamek w Berlinie został zburzony w 1950 po częściowym zniszczeniu podczas II wojny światowej, a obecnie jest w odbudowie.

Jego pomnik konny Fryderyka Wilhelma, obecnie na dziedzińcu pałacu w Charlottenburgu, odlany w jednym kawałku metodą Johanna Jacobiego, to pierwszy tego typu obiekt na terenie Niemiec.

                                     

2.1. Wybrane dzieła W Polsce

  • 1693 – portret biskupa Jana Małachowskiego z jego nagrobka w katedrze wawelskiej w Krakowie
  • 1686 – epitafium kanonika Adama Konarskiego zm. 1683 w katedrze we Fromborku
  • 1677–1699 – dekoracje tympanonów pałacu Jana Dobrogosta Krasińskiego w Warszawie, przedstawiające zwycięstwo wodza rzymskiego Marka Waleriusza Messali Korwina nad Gallami
  • ok. 1690 – drewniany ołtarz główny w kościele Bernardynów na Czerniakowie w Warszawie
  • 1692–1693 – nagrobki członków rodziny Sobieskich w farze w Żółkwi zachowane dwa z trzech
  • 1688–1690 – krucyfiks w kościele św. Antoniego i św. Piotra w Węgrowie
  • po 1681 – rzeźby o tematyce mitologicznej na elewacjach i we wnętrzach pałacu królewskiego w Wilanowie w Warszawie wspólnie ze sztukatorem Szwanerem
                                     

2.2. Wybrane dzieła W Niemczech

  • 1705–1713 – zespół sarkofagów królewskich w berlińskiej katedrze
  • 1700 – nagrobek nadwornego złotnika Daniela Männlicha w kościele św. Mikołaja w Berlinie
  • 1689–1706 – pomnik konny Wielkiego Elektora brandenburskiego księcia Fryderyka Wilhelma na dziedzińcu pałacu w Charlottenburgu
  • 1711–1712 – willa Kamecke w Berlinie zburzona
  • 1699–1707 – Zamek w Berlinie, zniszczony w czasie II wojny światowej i ostatecznie wyburzony przez władze komunistyczne w 1950, choć jego stan pozwalał na odbudowę; zachował się ryzalit wejściowy, przeniesiony w inne miejsce
  • 1698–1699 – dekoracja Zeughausu Starego Arsenału w Berlinie
                                     

2.3. Wybrane dzieła Dzieła przypisywane Schlüterowi

  • ok. 1690 – ołtarz główny w kościele św. Antoniego i św. Piotra w Węgrowie
  • pałac Peterhof
  • 1678–1681 – dekoracja rzeźbiarska fasady Kaplicy Królewskiej w Gdańsku
  • 1680 – rzeźby na fasadzie kamienicy przy Długim Targu 20 w Gdańsku
  • grota Pałacu Letniego Piotra I w Sankt Petersburgu
  • krucyfiks w ołtarzu św. Krzyża kościoła franciszkanów w Warszawie
  • pałacyk Monplaisir