Poprzednia

ⓘ Jan Palach




Jan Palach
                                     

ⓘ Jan Palach

Jan Palach – student historii i ekonomii politycznej na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Karola w Pradze, który w proteście przeciwko agresji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację i powszechnej apatii czeskiego społeczeństwa 16 stycznia 1969 o godz. 16 dokonał aktu samospalenia przed Muzeum Narodowym na placu Wacława w Pradze.

                                     

1. Śmierć i upamiętnienie

Zmarł 3 dni później o 3:15 w wyniku odniesionych poparzeń 85% ciała w specjalistycznej klinice oparzeniowej przy ulicy Legère’a. Rzeźbiarz Olbram Zoubek zdjął potajemnie jego maskę pośmiertną, której odlew zaniesiono następnego dnia na plac Wacława. 25 stycznia 1969 wielotysięczna procesja pogrzebowa na cmentarz Olszański przerodziła się w wielki protest przeciwko okupacji. Jej uczestnicy byli potem prześladowani przez tajną policję Státní bezpečnost StB, która fotografowała i nagrywała jej przebieg.

W październiku 1973 szczątki Palacha ekshumowano, skremowano i przeniesiono na cmentarz w rodzinnym mieście Všetaty.

Po aksamitnej rewolucji w miejscu, w którym upadł przy Muzeum Narodowym, Palach został upamiętniony wmurowanym brązowym krzyżem. W 1990 jego szczątki powróciły na cmentarz Olszański, a rok później on sam został pośmiertnie odznaczony najwyższym czeskim odznaczeniem, orderem Tomáša Garrigue’a Masaryka. Nazwiskiem Palacha została nazwana odkryta 22 sierpnia 1969 asteroida, 1834 Palach. Nazwę tę nadał jej odkrywca, przebywający na emigracji czeski astronom Luboš Kohoutek.

                                     

2. Pierwsza pochodnia

Po proteście Palacha do końca kwietnia jeszcze 26 osób próbowało aktów samospalenia; 7 z nich zmarło.

Z zostawionego listu Mój czyn ma sens, ale nikt nie powinien go naśladować. Studenci powinni zachować życie, aby spełnić jego cele, by mogli żywi wesprzeć walkę.

Dzień po samospaleniu grupa studentów – wśród nich Jan Zajíc – rozpoczęła pod pomnikiem św. Wacława przerwany w dniu pogrzebu protest głodowy, domagając się realizacji postulatów zmarłego. Nazajutrz po zgonie Jana na placu Wacława zgromadziła się manifestacja, która przeszła na Uniwersytet, gdzie zegary na Wydziale Filozofii zostały zatrzymane na godzinie 3.15. Na czele szli studenci z transparentem Pozostaniemy wierni.

20 stycznia 1969 podpalił się Josef Hlavatý zmarł 25 stycznia. 22 stycznia podpalił się Miroslav Malinka, a Blanka Nachazelová popełniła samobójstwo, trując się gazem. Dokładnie miesiąc po pogrzebie kolejny student, 18-letni Jan Zajíc dokonał śmiertelnego samospalenia w pasażu przy placu Wacława – w pozostawionym liście określił się jako pochodnia numer 2. 4 kwietnia 40-letni Evžen Plocek podpalił się na rynku południowomorawskiego miasta Jihlava zmarł 5 dni później.

Pół roku przed czynem Palacha, 8 września 1968, w czasie ogólnopolskich dożynek na warszawskim Stadionie Dziesięciolecia podobną formę protestu przeciw inwazji wybrał Polak, Ryszard Siwiec. Palach nie mógł jednak o tym wiedzieć, ponieważ protest Siwca został zatajony przez polskie władze. Dopiero w cztery miesiące po śmierci Czecha wiadomość o proteście Siwca podała rozgłośnia Radia Wolna Europa.

                                     

3. Recepcja w kulturze

Opisanym wydarzeniom oddał hołd Jacek Kaczmarski w utworze zatytułowanym Pochodnie. Zespół Kasabian zadedykował Janowi Palachowi piosenkę Club Foot, z albumu Kasabian. W 1994 roku zespół Serce nagrał utwór dedykowany Janowi Palachowi pt. Usłyszcie mój krzyk. W 2013 roku Agnieszka Holland zrealizowała w Czechach miniserial poświęcony samospaleniu Palacha pod tytułem Gorejący krzew. W lutym 2016 Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu przygotowała wystawę Jan Palach ’69.

                                     
  • samoch. Niestrzęba Jan Tadeusz, mgr, por. rez. art., 5 lub 12 pal obrońca Helu Nowosielski Stanisław, ppor. rez. art., 16 pal Nyk Kazimierz, ppor.
  • 40 Pułk Artylerii Lekkiej 40 pal oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP. Pułk nie występował w organizacji pokojowej wojska. Według ówczesnej
  • Tomasz Czechowicz - 2. pal kpr. pchor. Jan Drobnik - 6. pal kpr. pchor. Adam Frużyński - 11. pal kpr. pchor. Leon Gliniecki - 27. pal kpr. pchor. Henryk Gorgula
  • Romiszewski od VII 1924 mjr art. Jan I Sroczyński 1928 mjr art. Stanisław Piwakowski III 1932 IV 1935 dowódca dyonu 31 pal mjr art. Tadeusz Stefanowicz
  • Jan Eugeniusz Krysiński ur. 29 sierpnia 1935 w Warszawie polski naukowiec, specjalizujący się w mechanice płynów i badaniach maszyn przepływowych
  • pchor. Antoni Chocianowicz plut. pchor. Tadeusz Cybichowski 17 pal plut. pchor. Jan Cymerys kpr. pchor. Antoni Maria Stanisław Czartoryski 6 dak bomb
  • rozwiązany, a żołnierzy wcieleni do 4 pal ppłk Jan Olimpiusz Kamiński dowódca pułku we IX 1939 dowódca 2 dak ppor. Jan Piwnik dowódca baterii Szczurowski
  • 31 Pułk Artylerii Lekkiej 31 pal oddział artylerii lekkiej Wojska Polskiego II RP stacjonujący w Toruniu - Podgórzu. Geneza pułku związana jest z dywizjonem
  • Jan Marian Kaczmarek ur. 2 lutego 1920 w Pabianicach, zm. 18 października 2011 w Paryżu polski inżynier, prof. dr hab., rektor Politechniki Krakowskiej
  • Janem Rzepeckim, szefem Oddziału VI Komendy Głównej AK, podporządkowanie AK oddziałów PAL w czasie planowanej akcji powstańczej. 27 lipca 1944 PAL podpisała

Użytkownicy również szukali:

...
...
...