Poprzednia

ⓘ Pęcławice Górne




Pęcławice Górne
                                     

ⓘ Pęcławice Górne

Pęcławice Górne – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Bogoria. Tereny wsi znajdują się w obrębie Pasma Wygiełzowskiego, które jest przedłużeniem Gór Świętokrzyskich.

                                     

1. Historia

Wieś miała kilka nazw: Panczlawicze lub Penczlawicze. Została założona prawdopodobnie w XV wieku w typie wsi ulicówki. Należała wtedy do Mikołaja Chróściela herbu Ostoja i Jana Dmitrowskiego herbu Pilawa. Łany folwarczne i kmiece oddawały dziesięcinę do kościoła parafialnego w Szczeglicach. Według rejestru poborowego powiatu sandomierskiego z 1508 r. wieś należała do Jana Kuli de Peczlawycze i płaciła 1 grzywnę i 6 groszy podatku. W 1578 roku Pęcławice Górne należały do Benedykta Dymitrowskiego, miały 6 osad, 3 łany, 3 zagrodników z ziemią, 4 biednych komorników i 2 rzemieślników.

W rejestrze poborowym powiatu sandomierskiego z 1629 roku znajduje się łacińska nazwa Pęczlauice. Wieś należała wówczas do szlachcica Jana Podkańskiego i mieszkało w niej: 6 chłopów gospodarujących na 3 łanach płacili 12 florenów polskich podatku, 3 zagrodników z ziemią płacili 2 floreny 18 groszy polskich}, 1 rzemieślnik płacił 16 grosz polskich i 6 ubogich chłopów płacących 24 grosze. Razem wieś oddawała 15 florenów i 22 grosze podatku.

Początkowo wieś należała do powiatu sandomierskiego. Po III rozbiorze Polski znalazła się w zaborze austriackim, następnie w 1809 r. weszła w skład Księstwa Warszawskiego. Później należała do Królestwa Polskiego.

W 1827 roku wieś liczyła 27 domów i 228 mieszkańców.

Od 1853 roku musiała na tejże wsi istnieć szkoła. Było to udokumentowane przez poszczególnych nauczycieli w kronice wsi prowadzonej przez nich samych aż do 1939 roku.

W 1885 do folwarku Pęcławice należało 572 morgi pola, z czego gruntów ornych i ogrodów było 266 mórg, 16 mórg łąk, 23 morgi pastwisk, 234 morgi lasu nieurządzonego oraz 34 morgi nieużytków. Folwark liczył 12 budynków drewnianych.

W 1887 roku wieś należała do powiatu sandomierskiego, gminy Górki i liczyła 20 domów, 163 morgi pola, a także wiatrak.

W 1915 r. w czasie walk I Brygady Legionów pod Konarami we wsi istniał legionowy szpital polowy. Wraz z innymi oficerami i żołnierzami trafił do niego kpt. Kazimierz Jan Piątek ps. "Herwin”. Zmarli legioniści zostali pochowani we wsi. W ciągu kolejnych lat oficerowie byli ekshumowani i przewożeni, najczęściej przez rodziny, na inne cmentarze. W 1938 roku przeniesiono pozostałe ciała szeregowych na cmentarz legionistów w Górach Pęchowskich. Por. Brodecki pochowany początkowo w Pęcławicach Górnych został po 2 tygodniach zabrany przez rodzinę. Ciało sierżanta Deląga ekshumowała rodzina w 2 miesiące po śmierci. Ciało por. Kwiecińskiego ps. "Oset” zabrała rodzina w lipcu 1916 roku i pochowała w Miechowie.

                                     

2. Infrastruktura

W Pęcławicach Górnych znajduje się sklep spożywczy, remiza strażacka OSP, staw, 3 kapliczki, 6 domów pustych, 33 numery zasiedlone. Jest tu także przystanek autobusowy połączenie ze Staszowem, Klimontowem i Bogorią.

                                     

3. Zabytki, pomniki i miejsca pamięci

  • W maju 2005 roku postawiono nowy, drugi pomnik koło remizy strażackiej w Pęcławicach Górnych. Jest to kamień piaskowy o wysokości ok. 1.5 metra, na podmurówce z metalową tabliczką, na której podane są nazwiska wyżej wspomnianych oficerów. Pomnik odsłonięto 17 maja 2005 roku podczas uroczystości poprzedzonej mszą świętą w Szczeglicach.
  • Ruiny dworku szlacheckiego, prawdopodobnie z XVIII wieku. W dworku tym przebywał kilka dni sam Stefan Żeromski. Z opowiadań tutejszych mieszkańców można stwierdzić, że ów dworek był kryty czerwoną, prostą dachówką, w środku było od 6 do 7 pomieszczeń. Piece w dworku były kaflowe koloru zielonego. Dworek ten znajdował się na wzgórzu w południowo-zachodniej części wsi potocznie zwanej "Lamusem”. Do niego prowadziła aleja ze świerków, którą opisał Stefan Żeromski w swojej twórczości. Dzisiaj z dworku pozostała tylko północna część podmurówki. Zachował się cały układ przestrzenny: wzgórze, wyschłe jeziorko u podnóża wzgórza i prawdopodobnie piwnice obecnie zasypane. Dziś na miejscu dawnego dworku jest pole uprawne.
  • Wiatrak młyński, postawiony we wsi na szczycie wzniesienia w XIX wieku. Był to wiatrak typu koźlak. Podczas II wojny światowej 1944 uległ on spaleniu. Odbudowano go w 1945 roku. Z powodu złego stanu technicznego został rozebrany w 1993 roku.
  • Kapliczka z XIX wieku, na samym początku wsi, na szczycie wzgórza stoi kapliczka z XIX wieku. Kapliczka miała budowę małego domku, z drewnianym ołtarzem w którym był umieszczony obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, a po bokach znajdowały się dwie figury św Wojciecha i św Jerzego patrona tutejszej parafii. Kapliczka ta uległa jednak spaleniu na początku lat dziewięćdziesiątych XX w. W 2002 roku kapliczkę odbudowano. W środku znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, przed którym stoi drewniany klęcznik.
  • Staw w Pęcławicach Górnych istniał już w XIX wieku. Staw zasilany jest wodą z źródełka, które bije 100 m od niego. Służył jako zbiornik przeciwpożarowy, a także jako miejsce ujęcia wody pitnej dla zwierząt gospodarskich oraz miejsce prania ubrań. Po II wojnie światowej dzięki pomocy PZU jak głosi tabliczka wisząca na bramie stawu, został pogłębiony, opasany dookoła murem z kamienia ze Smerdyny, wykonano także 2 bramy do stawu i całość ogrodzono siatką. Staw został zarybiony. W 2004 roku zaczęto pogłębiać ten zbiornik, ale prace przerwano z powodu braku środków pieniężnych. Staw pozostaje zaniedbany.


                                     

4. Literatura

  • Kaczmarek Leon red. nauk. zeszytu, Taszycki Witold red. nauk. wyd.: Urzędowe Nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych. 33. Powiat staszowski województwo kieleckie. Komisja ustalania nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych do użytku służbowego. Z: 33. Warszawa: Urząd Rady Ministrów. Biuro do Spraw Prezydiów Rad Nadzorczych, 1970.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...