Poprzednia

ⓘ Marian Lutosławski




Marian Lutosławski
                                     

ⓘ Marian Lutosławski

Marian Lutosławski – polski działacz społeczno-polityczny, przedsiębiorca, inżynier, mechanik oraz wynalazca. Pionier zastosowania żelbetu w budownictwie oraz silnika Diesla do wytwarzania prądu.

                                     

1. Rodzina

Urodził się w ziemiańskiej rodzinie Lutosławskich herbu Jelita, ze związku agronoma Franciszka Dionizego Lutosławskiego oraz jego drugiej żony Pauliny Szczygielskiej. Miał pięcioro braci: Stanisława, redaktora i publicystę Jana, księdza i parlamentarzystę Kazimierza, profesora filozofii Wincentego oraz polityka Józefa. Witold Lutosławski, jeden z najważniejszych europejskich kompozytorów 20. wieku, był synem Józefa, a bratankiem Mariana.

Marian Lutosławski w 1898 roku ożenił się z Marią z domu Zielińską, z którą miał czworo dzieci: dwóch synów Franciszka i Zbigniewa oraz dwie córki Hannę i Zofię.

                                     

2. Życiorys

Urodził się w rodzinnym majątku Drozdowo w obecnym powiecie łomżyńskim. Ta część Polski znajdowała się wówczas pod zaborem rosyjskim. Studiował na Politechnice w Rydze, a także w innych rosyjskich i zagranicznych uczelniach, uzyskując dyplom z inżynierii elektrycznej na Uniwersytecie Technicznym w Darmstadt w Niemczech. Lutosławski po studiach za granicą zamieszkał w Warszawie, gdzie założył fabrykę o nazwie Grafit produkującą sejfy ognioodporne. Został również wykładowcą na wydziale mechanicznym Szkoły Wawelberga i Rotwanda.

W 1900 roku zbudował pierwszą w Polsce elektrownię o mocy 250 kW napędzaną silnikiem wysokoprężnym, która została uruchomiona przy warszawskim Hotelu Bristol. Drugą o mocy 240 kW zbudował w pasażu Simonsa w Warszawie. Wprowadził do napędzania urządzeń nowe techniki, takie jak zastosowanie prądu trójfazowego. W 1902 roku założył biuro techniczno-projektowe rozwijające swoją działalność w branży budowlanej i specjalizujące się w budownictwie z betonu zbrojonego.

Był propagatorem zastosowania żelbetu w budownictwie, w tym w mostach opartych na nowej technologii François Hennebiquea. Jako pierwszy w Polsce opracował naukowo i praktycznie zagadnienia konstrukcji żelbetowej, a także był pionierem zastosowania tych technologii w praktyce. Zaprojektował stropy żelbetowe pierwszego domu zbudowanego z użyciem tej techniki przy ulicy Solec w Warszawie oraz elementy konstrukcji nośnej w kościele św. Zbawiciela w Wilnie. W latach 1908–1909 zaprojektował i zbudował dwa pierwsze żelbetowe mosty w Lublinie. Na podstawie swojego doświadczenia Lutosławski prowadził wykłady oraz kursy, pisał artykuły oraz instrukcje z zakresu inżynierii lądowej.

                                     

2.1. Życiorys Działalność społeczno-polityczna

Lutosławski był społecznikiem, który udzielał się w wielu organizacjach pożytku publicznego. Przyczynił się do powstania w 1898 roku Stowarzyszenia Techników w Warszawie oraz kilka lat później Koła Żelbetników działającego w ramach tego stowarzyszenia. W 1899 roku pełnił funkcję sekretarza Delegacji Elektrotechnicznej. Był także współzałożycielem rady Banku Towarzystw Spółdzielczych, współtwórcą organizacji społeczno-wychowawczej – Polska Macierz Szkolna oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego gdzie kilkukrotnie pełnił funkcję przewodniczącego Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego.

Był również członkiem zarządu Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego i aktywnym działaczem Ligi Narodowej. W 1906 roku wraz z Władysławem Grabskim był członkiem komitetu oraz zarządu Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim. W czasie I wojny światowej był jednym z inicjatorów Polskiego Komitetu Pomocy Sanitarnej PKPS. 3 sierpnia 1914 roku został członkiem Komitetu Obywatelskiego Miasta Warszawy. 25 listopada 1914 roku był jednym z sygnatariuszy proklamacji określającej stanowisko polskie w obliczu wojny wydanej przez Komitet Narodowy Polski utworzony przez Romana Dmowskiego. W 1915 roku z powodu działań wojennych większość rodziny Lutosławskiego ewakuowała się w głąb Rosji. Mając nadzieję na odzyskanie zbrojne terenów zajętych przez wojska niemieckie Marian oraz Józef zajęli się organizacją polskich sił zbrojnych walczących po stronie carskiej Rosji – Legionu Puławskiego. Reprezentował KC PKPS w Moskwie niosącej pomoc uchodźcom z Polski. Jego działania obejmowały tworzenie polskich przedszkoli, organizowanie warsztatów, szpitali i ośrodków pomocy i opieki medycznej. Był członkiem Centralnego Komitetu Obywatelskiego Królestwa Polskiego w Rosji w 1915 roku. W lipcu 1917 roku został członkiem Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego w Moskwie.



                                     

2.2. Życiorys Rewolucja październikowa

W 1917 roku wybuchła rewolucja październikowa. Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne, do którego wraz z bratem Józefem należał Marian Lutosławski, było zdecydowanie przeciwne bolszewickim rządom. Obaj zaangażowali się w pomoc w czasie ewakuacji polskich uchodźców poprzez Murmańsk do Francji i Anglii. Wspierali także Murmańczyków – oddziały wojska polskiego w Murmańsku walczące przeciw komunistom. 23 kwietnia 1918 roku zostali za tę działalność aresztowani przez bolszewików pod zarzutem działalności kontrrewolucyjnej. Przewiezieni do Moskwy i 5 września 1918 roku jako "kontrrewolucjoniści” rozstrzelani na kilka dni przed procesem, bez sądu, w masowej egzekucji dokonanej we wsi Wsiekswiatskoje pod Moskwą.

                                     

3. Zrealizowane projekty inżynierskie

  • 1908 – projekt mostu nad Bystrzycą na ul. Kalinowszczyzna w Lublinie,
  • 1910 – dwa projekty mostów w Tuligłowach k. Krasnegostawu oraz w Piaskach w Warszawie obecnie nieistniejące.
  • 1900 – projekt elektrowni o mocy 250 kW napędzanej silnikiem spalinowym Diesla dla zespołu hotelu Bristol w Warszawie,
  • 1909 – projekt mostu nad Bystrzycą przy ul. Zamojskiej w Lublinie,
                                     

4. Publicystyka

Od 1905 roku organizował redakcję kupionego przez Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne "Gońca Porannego i Wieczornego”. Był jednym z redaktorów "Polskiego Słownika Elektrotechniki”, a także autorem wielu artykułów i publikacji związanych z inżynierią oraz budownictwem:

  • O zastosowaniu prądów zmiennych o wysokim napięciu do celów motorycznych 1896,
  • Nowy system głębokiego fundamentowania na gruntach niepewnych 1907,
  • Warunki techniczne do projektowania i wykonania robót żelbetowych w budownictwie szkieletowem miejskiem 1914.
  • Pale betonowe SIMPLEX do fundamentowania na gruntach niepewnych 1908,
  • Materyały do słownictwa elektrotechnicznego 1904,
  • Prąd elektryczny – jego wytwarzanie i zastosowanie 1900,
                                     
  • Jerzy Lutosławski ekonomista, ostatni zarządca majątku rodzinnego w Drozdowie Stanisław Lutosławski brat Wincentego, przyrodni brat Mariana Jana
  • Most Mariana Lutosławskiego zabytkowy żelbetowy most na Bystrzycy noszący imię projektanta, Mariana Lutosławskiego znajdujący się na przedłużeniu ul
  • RP ks. Kazimierza Lutosławskiego społecznika Stanisława Lutosławskiego Mariana Lutosławskiego i filozofa Wincentego Lutosławskiego Odbył studia rolnicze
  • Wincenty Lutosławski ur. 6 czerwca 1863 w Warszawie, zm. 28 grudnia 1954 w Krakowie polski filozof, profesor, poliglota i publicysta, działacz społeczny
  • Kazimierz Lutosławski ur. 4 marca 1880 w Drozdowie, zm. 5 stycznia 1924 tamże polski ksiądz rzymskokatolicki, polityk, doktor medycyny i teologii
  • browar, gorzelnia i Zakłady Mechaniczne Lutosławskiego Kazimierz Lutosławski ksiądz i poseł Marian Lutosławski pionier zastosowania żelbetonu oraz
  • Franciszek Dionizy Lutosławski h. Jelita ur. 1830, zm. 1891 twórca fortuny rodu Lutosławskich z ziemi łomżyńskiej. Był synem Wincentego Jakuba absolwent
  • Most Mariana Lutosławskiego most zaprojektowany przez Mariana Lutosławskiego zbudowany w 1909 Pierwszy most Mariana Lutosławskiego w Lublinie most
  • Kamocki, Czesław Karpiński, Stanisław Leśniowski, Zdzisław Lubomirski, Marian Lutosławski Józef Nakonieczny, Franciszek Nowodworski, Konstanty Broel - Plater
  • zastosowania żelbetu w budownictwie był polski wynalazca oraz inżynier Marian Lutosławski który w 1902 roku w Warszawie założył biuro projektowo - konstrukcyjne