Poprzednia

ⓘ Mieczysław Cena




Mieczysław Cena
                                     

ⓘ Mieczysław Cena

Mieczysław Romuald Cena – polski uczony i działacz społeczny, profesor nauk weterynaryjnych, twórca polskiej zoohigieny.

                                     

1. Życiorys

Pochodził z rodziny o długich tradycjach obywatelskich wywodzącej się z Morawska koło Jarosławia. Był jednym z czterech synów urzędnika jarosławskiego magistratu Tomasza 1880–1945 i Władysławy 1890–1977 z Bednarskich, którzy swoich synów wykształcili do poziomu stopnia doktora. Byli krewnymi Roberta Ceny z Morawska, posła 1897–1900 z grupy księdza Stanisława Stojałowskiego do austriackiej Rady Państwa w Wiedniu.

Po uzyskaniu 1926 matury klasycznej w Państwowym Gimnazjum I w Jarosławiu Mieczysław rozpoczął studia w Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. Był zawodnikiem Akademickiego Związku Sportowego Lwów AZS i zdobył mistrzostwo Polski w rzucie oszczepem oburącz 1929 oraz zajął trzecie miejsce w pięcioboju lekkoatletycznym 1928. W 1930 razem z braćmi był założycielem Sekcji Jarosławskiej AZS. W 1932 uzyskał dyplom lekarza weterynarii. Następnie odbył służbę wojskową w Wołyńskiej Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, którą ukończył jako prymus rocznika 1932/33 w oddziale służby weterynaryjnej. W końcu 1934 uzyskał doktorat nauk weterynaryjnych lwowskiej Akademii za pracę wykonaną pod kierunkiem prof. Alfreda Trawińskiego.

Pracę zawodową rozpoczął jako okręgowy lekarz weterynarii w Orzegowie obecnie dzielnica Rudy Śląskiej i równocześnie został redaktorem popularnej rubryki przyrodniczej wydawanego w Krakowie Ilustrowanego Kuryera Codziennego, gdzie publikował poczytne felietony na tematy związane z hodowlą zwierząt. Przyjaźń z sekretarz redakcji IKC, Jadwigą Harasowską, późniejszą działaczką polonijną w Wielkiej Brytanii, i jej mężem, Adamem Harasowskim, znawcą twórczości Chopina, kompozytorem i pianistą trwała całe ich życie.

Niedługo przed wybuchem II wojny światowej napisał dla IKC cykl artykułów krytycznych wobec hitlerowskich Niemiec, co spowodowało umieszczenie jego nazwiska na niemieckich i sowieckich listach proskrypcyjnych. Podczas wojny ukrywał się z rodziną w Czyżowie Szlacheckim w okolicach Sandomierza i pracował dorywczo jako lekarz weterynarii.

Po zakończeniu działań wojennych zamieszkał w Krakowie i przez rok pracował w Katedrze Fizjologii i Żywienia Zwierząt Wydziału Rolniczego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Równocześnie uzyskał absolutorium z zakresu rolnictwa. W listopadzie 1946 przeniósł się do Wrocławia, gdzie został adiunktem w Katedrze Hodowli Ogólnej na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej ówczesnego Uniwersytetu i Politechniki. W 1948 uzyskał stypendium rządu szwajcarskiego na pracę naukową w Obserwatorium Fizyczno-Meteorologicznym w Davos, gdzie wykonał część doświadczalną pracy habilitacyjnej o wpływie promieniowania słonecznego na zwierzęta gospodarskie. Habilitację wraz ze stopniem docenta uzyskał w 1949. W 1951 objął Katedrę Zoohigieny w nowo utworzonej Wyższej Szkole Rolniczej we Wrocławiu. W 1954 zorganizował działalność wydawniczą tej uczelni. W 1956 na Zjeździe Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego w Lublinie wygłosił ostrą krytykę pseudoteorii łysenkizm sowieckiego genetyka Trofima Łysenki. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1957, a profesora zwyczajnego w 1966. W latach 1964 –1965 był prorektorem Wyższej Szkoły Rolniczej.

Był popularnym wykładowcą szczególnie w latach 80-tych XX wieku i wychowawcą młodzieży w duchu patriotycznym i religijnymw niezależnych ośrodkach duszpasterstwa akademickiego. Był współpracownikiem ks. Aleksandra Zienkiewicza, a także ks. Franciszka Blachnickiego, założyciela Ruchu "Światło-Życie”. Był kuratorem Akademickiego Związku Sportowego we Wrocławiu.

Jest pochowany na Cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu nazywanym wrocławską "nekropolią profesorską”.

                                     

2. Dorobek naukowy i pisarski

Mieczysław Cena jest uznawany za twórcę polskiej zoohigieny, specjalizował się również w bioklimatologii i etologii stosowanej. Piętnastu jego uczniów uzyskało habilitację i profesurę. Wypromował dwudziestu dwóch doktorantów i był opiekunem ponad stu prac magisterskich. Stworzył polską szkołę naukową zoohigieny i dobrostanu zwierząt, która obejmowała interdyscyplinarne powiązania z bioklimatologią, budownictwem inwentarskim, mechanizacją zootechniczną, ekologią zwierząt gospodarskich oraz pogranicza zootechniki i medycyny weterynaryjnej.

Książka Ku doskonałości wydana w 2013 zawiera jego wykład o doskonaleniu się w duchu religijnym i jej treść jest źródłem refleksji.

                                     

2.1. Dorobek naukowy i pisarski Publikacje

  • Mieczysław Cena: Woda w produkcji zwierzęcej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1977.
  • Mieczysław Cena red.: Materiały do bioklimatologii Polski. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1966.
  • Mieczysław Cena: Ku doskonałości. Kraków: Alleluja, 2013, s. 172. ISBN 978-83-60967-31-7.
  • Mieczysław Cena: Zarys bioklimatów kuli ziemskiej. Wrocław: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971.
                                     

3. Członkostwo

  • wiceprezydent Międzynarodowego Towarzystwa Higieny Zwierząt ISAH.
  • członek Rady Naukowej Instytutu Weterynarii w Puławach;
  • członek Rady Naukowo-Technicznej przy Ministrze Rolnictwa;
  • przewodniczący Wydziału Rolniczego Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, od 1980 członek honorowy;
  • członek Rady Naukowej Przemysłowego Instytutu Maszyn Rolniczych w Poznaniu;
  • przedstawiciel Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu w Komitecie Weterynaryjnym oraz Zootechnicznym Polskiej Akademii Nauk;
                                     

4. Odznaczenia

  • Złoty Krzyż Zasługi,
  • Złota Oznaka AZS,
  • Złota Odznaka ZSP,
  • Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego,
  • Medal za Zasługi w Rozwoju Akademii Rolniczej,
  • Odznaka Honorowa Polskiego Towarzystwa Zootechnicznego
  • Medal "Zasłużony dla Nowosądecczyzny",
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski,
                                     
  • Antoni Rzepka w skoku o tyczce 1928: 3. miejsce Mieczysław Cena w pięcioboju 1929: 1. miejsce Mieczysław Cena w rzucie oszczepem oburącz 1933: 3. miejsce
  • Mieczysław Franciszek Rakowski ur. 1 grudnia 1926 w Kowalewku - Folwarku, zm. 8 listopada 2008 w Warszawie polski polityk komunistyczny, wiceprezes Rady
  • produkcją dokumentalnych głównie górskich filmów wideo. Jego ojciec, Mieczysław Cena 1908 1990 był profesorem zoohigieny obecnego Uniwersytetu Przyrodniczego
  • podłogi i ściółki, sposób użytkowania zwierząt wykorzystywanych do pracy. Promotorem polskiej zoohigieny był uczony wrocławski, prof. Mieczysław Cena
  • Mieczysław Pszon ur. 23 grudnia 1915, zm. 5 października 1995 polski dziennikarz i polityk. Absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim
  • 0695 z dźwiękiem stereofonicznym. Oryginalnie cena 25 zł. Scenariusz: Wanda Chotomska Muzyka: Mieczysław Janicz Reżyseria: Wiesław Opałek Zespół instrumentalny
  • Mieczysław Maliński ur. 31 października 1923 w Brzostku, zm. 15 stycznia 2017 w Krakowie polski duchowny katolicki, doktor nauk teologicznych, kaznodzieja
  • Oryginalna cena płyty: 25 zł. W latach 2000 wznowiona na płycie kompaktowej w serii Bajki - Grajki, wraz z książeczką. Wanda Chotomska scenariusz Mieczysław Janicz
  • Trawińskiego, jeszcze ze Lwowa, byli m.in. prof. Lesław Ogielski i prof. Mieczysław Cena W 1950 prof. Trawiński obchodził 40 - lecie swojej pracy naukowej. W
  • volksdeutschów. Tempo druku oscylowało wokół 600 egzemplarzy na godzinę. Cena pierwszego numeru wynosiła 20 groszy. Już 4 czerwca 1945 w redakcji odwiedziny