Poprzednia

ⓘ Białaszewo (wieś)




Białaszewo (wieś)
                                     

ⓘ Białaszewo (wieś)

Białaszewo – wieś w Polsce położona na trasie Ciemnoszyje–Klimaszewnica w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Grajewo. Urbanistycznie wieś jest typową ulicówką.

W miejscowości znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii św. Stanisława BM. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Grajewo.

                                     

1. Historia

Jan z Godaczy herbu Gozdawa, podpisek i wójt łomżyński, noszący przydomek Białas, założył wieś nazwaną Białaszewo na 21 włókach lasu kupionych w 1524 roku od księcia Janusza III na obszarze książęcej puszczy Dybła. W 1553 roku spadkobiercami Białasa zostali jego zięciowie. Hieronim Kępisty z żoną Urszulą oraz Wojciech Rzewuski z żoną Anną z Godaczewskich. W drugiej połowie XVI wieku Białaszewo było w posiadaniu Wojsławskich, Płońskich i Turowskich. Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radziłowskim ziemi wiskiej województwa mazowieckiego. W 1693 roku w dokumentach dotyczących Białaszewa wzmiankowani są Zodia z Białaszewskich i Gabriel Kurzenicki, podkomorzy brański. W początkach XVIII wieku Białaszewo zostało wykupione przez Stanisława Antoniego Szczukę, podkanclerzego litewskiego.

Około 1724 roku Białaszewo było w posiadaniu Łukasza Szczuki, skarbnika łomżyńskiego. W 1739 roku właścicielem Białaszewa został Józef Szczuka, skarbnik upicki. W drugiej połowie XVIII wieku jako właściciela Białaszewa wymienia się Jerzego Zagrzejewskiego, podstolego bracławskiego, zmarłego w 1767 roku i Władysława Wołk-Łaniewskiego. Od 1782 roku do początku XIX wieku właścicielami Białaszewa byli Ignacy Klimaszewski, w 1812 roku Jan Grądzki, w 1827 roku Konstanty Grądzki, w 1830 roku Konstanty hrabia Starzeński. Od 1850 do 1865 roku Białaszewo należało do Kaliksta Świderskiego.

W 1827 r. wieś liczyła 121 mieszkańców w 20 domach. Należała do gminy Białaszewo, powiat szczuczyński. Majątek ziemski posiadał tu Przemysław Świderski 756 mórg

W czasie powstania styczniowego 31 marca 1863 oddział pod dowództwem płk Konstantego Ramotowskiego "Wawra” stoczył w dworze w Białaszewie bitwę. Dzięki obronie tylnej straży oddział zdołał wycofać się w stronę Osowca, tracąc 2 zabitych i 8 rannych. Po odejściu powstańców zabudowania dworskie zostały przez wojska carskie splądrowane i spalone. Kilku zaś członków rodziny dziedzica Kaliksta Świderskiego oraz paru ludzi ze służby folwarcznej zostało zabitych. Sam dziedzic wraz z parobkami został dotkliwie pobity.

W 1905 roku Białaszewo należało do Władysława Świderskiego.

W 1929 r. wieś należała do gminy Białaszewo. Mieszkało w niej 263 osób. Majątek ziemski posiadał tu Przemysław Świderski 756 mórg. Były tu trzy sklepy kolonialne, dwa wiatraki. We wsi był jeden kowal, murarz, dwóch rzeźników, stolarz i szewc.

W sierpniu i wrześniu oddziały niemieckie wysiedliły mieszkańców wsi. Budynki rozebrano i materiał z nich uzyskany wykorzystano do budowy umocnień frontowych. W czasie akcji Niemcy zamordowali Antoniego Okrasińskiego.

Do 1954 oraz w latach 1973–1976 istniała gmina Białaszewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

                                     

2. Zabytki

W Białaszewie znajduje się kościół parafialny pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa. Parafia pierwotnie pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela i Katarzyny, została erygowana w 1534 roku przez biskupa płockiego Andrzeja Krzyckiego przy istniejącym kościele. W 1532 roku kościół ufundował Jan z Godaczy zwany Białas. W dokumencie erekcyjnym Jan z Godaczy nazwany już Białaszewskim. Kościół wybudowany został z drewna, wzmiankowany w dokumentach był w 1609 roku. W latach 1703–05 wybudowano nowy kościół z fundacji Seweryna Szczuki, biskupa sufragana chełmińskiego. W 1887 roku kościół został rozbudowany. W 1944 roku w czasie działań wojennych kościół został zniszczony. W latach 1954–62 został wzniesiony obecny kościół, obecnie remontowany wymiana pokrycia dachowego, dobudowa wieży. Murowany z cegły, nietynkowany. Na przedniej fasadzie znajduje się nowo powstała wieża. Dach dwuspadowy kryty dachówką ceramiczną.

W kościele znajduje się zabytkowa rzeźba nieokreślonej świętej, gotycka, pochodząca z pierwszej ćwierci XV wieku.

                                     

3. Czasy współczesne

Instytucje:

  • Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej; Pomnik 1000-lecia Państwa Polskiego,
  • Ośrodek Zdrowia,
  • Kościół parafialny pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa i Męczennika, ks. proboszcz Krzysztof Dąbrowski 2013–, emeryt były proboszcz ks. kan. Marian Soliński 1989–2006.

Placówki usługowo-handlowe:

  • magazyn materiałów budowlanych "Biał-Rol”,
  • kuźnia artystyczna,
  • sklep odzieżowy "Dla każdego coś taniego”,
  • punt skupu mleka,
  • dwa sklepy spożywcze,
  • punkt apteczny "Panaceum”,
  • agencja pocztowa.

Duża część mieszkańców zajmuje się rolnictwem, ze szczególnym nastawieniem na produkcję mleka.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...