Poprzednia

ⓘ Kołowrotek




Kołowrotek
                                     

ⓘ Kołowrotek

Kołowrotek - urządzenie mechaniczne do wytwarzania przędzy z włókien. Dawniej bardzo powszechne, szczególnie w wytwórstwie chałupniczym, obecnie dość rzadko używane.

                                     

1. Pochodzenie

Pierwsze kołowrotki powstały prawdopodobnie w Indiach ok. XI wieku i były tylko nieco rozbudowanym zestawem kądzieli i wrzeciona. Proces przędzenia nie był ciągły. Wprowadzono napęd wrzeciona za pomocą korby. Nazywano go kołowrotkiem ręcznym.

Dalszy rozwój konstrukcji zmierzał do uzyskania procesu ciągłego i tym samym znacznego przyspieszenia przędzenia. Uzyskano to przez wprowadzenie napędu nożnego i zastosowanie wrzeciona ze skrzydełkiem. Podobne rozwiązanie stosuje się również dzisiaj, w niedoprzędzarkach skrzydełkowych. Kołowrotek używany był do przędzenia zarówno włókien zwierzęcych wełna, jak i łykowych len, konopie. Od sposobu napędzania nazywa się go kołowrotkiem nożnym.

Ręczny kołowrotek został wyparty przez opisany poniżej kołowrotek z napędem nożnym niekiedy zwany warsztatem samoprząśniczym w końcu XV wieku.

                                     

2. Budowa

Kołowrotek składa się z trójnożnej, ukośnej podstawy, w której umocowane jest koło napędowe i wrzeciono oraz wspornik kądzieli. Pod podstawą umieszczony jest pedał. Do napędu obu kółek pasowych wykorzystywano jedno, podwójnej długości cięgno. Formowano z niego "ósemkę", a następnie, po złożeniu na pół, zakładano na koła pasowe. Jedna część tej "ósemki" napędzała skrzydełko, a druga szpulkę. Osie koła napędowego i wrzeciona obracały się w otworach wykonanych w drewnianej podstawie. Dla zmniejszenia tarcia osie smarowano łojem.

                                     

3. Przędzenie

Prządka wyciągała pasemko włókien z kądzieli i skręcała je ręcznie lub przy pomocy wrzeciona, aż do uzyskania odcinka przędzy o długości ok. jednego metra. Koniec utworzonej przędzy przeciągała przez otwór w osi wrzeciona i następnie przewlekała ją przez jeden z haczyków na skrzydełku i nawijała koniec na szpulkę.

Od tego momentu kołowrotek był gotów do przędzenia ciągłego. Prządka pobierała palcami pasemka włókien, wyciągała je z kądzieli, uważając by nie przerwać pasma włókien, tworzyła tasiemkę i naciskając stopą rytmicznie pedał wprawiała kołowrotek w ruch. Szybkością wyciągania włókien z kądzieli i napięciem nitki regulowała ilość skrętów. Od ilości pobranych włókien zależała grubość uzyskiwanej przędzy. Czynność ta wymagała dużej wprawy. Przy dużym doświadczeniu istniała możliwość uzyskania przędzy o bardzo dobrych parametrach.

                                     
  • którą ma córkę Karolinę ur. 1991 oraz syna Daniela ur. 1994 1984: Kołowrotek - obsada aktorska 1988: Słoneczna pogoda - chłopak 1991: Zostań i odejść
  • 1815 1891 Biskup otrzymał prezent w postaci ozdobnego sznura nawiniętego na kołowrotek który został wykonany przez misjonarzy poddanych biskupowi z jednej z
  • odtworzone wnętrze borowiackiej chaty, przedmioty codziennego użytku magiel, kołowrotek kierzynka - przyrząd do wyrabiania masła meble łóżka, skrzynia posagowa
  • kazała jej tym razem zabrać kołowrotek i tkać na brzegu. Po zużyciu całej szpuli nici, dziewczyna miała postawić kołowrotek nad wodą. Gdy dziewczyna to
  • Pierwsza miłość Agata Wąsowska 2007: Sex FM Ewelina odc. 2 2009: Kołowrotek uczestniczka konkursu miss 2011: Unia serc ekspedientka odc. 3, 6
  • stopnia 1970 reportaż z Dalekiego Wschodu Katastrofa nadfioletu 1974 Kołowrotek 1975 Seria Słoneczniki Słoneczniki 1962 Paladyni 1964 Sebastian
  • wesele. Wówczas królewna zarzuciła płaszcz, zabrała złoty pierścień, złoty kołowrotek i złote motowidełko oraz trzy suknie, i uciekła z zamku. Wędrowała długo
  • 1926 i Skanderbeg w Italii 1928 Pisał też komedie polityczne, jak Kołowrotek polityczny 1924 i obyczajowe Dziewica, czyli nieszczęśliwa 1928 oraz
  • szczególną jest krótkie wędzisko, często kilkunastocentymerowe, z niewielkim kołowrotkiem o szpuli ruchomej, a stałej tylko w wodach głębokich. Wędzisko do tej
  • wytwórstwie ludowym, przy użyciu prostych urządzeń: kądziel, wrzeciono, kołowrotek lub mechanicznie. Przemysłowe mechaniczne wytwarzanie przędzy, niezależnie

Użytkownicy również szukali:

kołowrotek spinningowy,

...
...
...