Poprzednia

ⓘ Ulica Jagiellońska w Sanoku




Ulica Jagiellońska w Sanoku
                                     

ⓘ Ulica Jagiellońska w Sanoku

Ulica Jagiellońska w Sanoku – ulica w dzielnicy Śródmieście miasta Sanoka.

Zaczyna się u zbiegu ulic Tadeusza Kościuszki i 3 Maja w centrum miasta, biegnąc w stronę południową w swojej pierwszej części, a następnie w kierunku wschodnim aż do przejazdu kolejowo-drogowego i w tym miejscu przechodzi w ulicę Kazimierza Lipińskiego.

                                     

1. Historia

Ulica została wytyczona w czasach monarchii austro-węgierskiej w wyniku zbiorowej decyzji władz miasta z 16 czerwca 1867, podjętej podczas urzędowania burmistrza Sanoka Erazma Łobaczewskiego. Funkcjonowała wówczas pod nazwą ulicy Lwowskiej, a jej przebieg określono od budynku poczty do domu Ramera. W 1898 ulicę Lwowską przemianowano na Jagiellońską.

W okresie zaboru austriackiego w ramach autonomii galicyjskiej na przełomie XIX/XX wieku ulicę zamieszkiwała w zdecydowanej większości ludność żydowska. Przed 1906 staraniem Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka ulica została obsadzona 80 lipami. W kolejnych latach w obrębie ulicy powstawały punkty handlowe i sklepy dotychczas skupione na placu św. Michała i sanockim rynku. Wraz z rozwojem ulic Tadeusza Kościuszki i Jagiellońskiej ich arterie stały się drogami krajowymi, tym samym sprawiając kłopoty związane ze wzmożonym ruchem ulicznym w centrum miasta. Szczególne utrudnienie stanowił podjazd przy starym cmentarzu żydowskim tzw. Okopisko. W 1937 ulica została poszerzona.

Podczas II wojny światowej w okresie okupacji niemieckiej ulica istniała pod nazwami Jagiellońskastrasse oraz Adolf Hitler Strasse dla uczczenia Adolfa Hitlera). W lipcu 1947 uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku ulica Jagiellońska została przemianowana na ulicę Karola Świerczewskiego tenże generał spędził ostatnią noc życia w Sanoku. Ulica pod jego patronatem utrzymywała się przez cały okres PRL. W grudniu 1989 w uchwale Miejskiej Rady Narodowej zapisano, aby ulicę przemianować na ulicę Jagiellońską.

W odcinku 2 pt. "Numer próbny” serialu telewizyjnego Droga z 1973 widoczne są autobusy marki Autosan jadące ulicą Jagiellońską w kierunku centrum miasta (w scenie filmowanej od strony restauracji "Karpacka” ukazany jest teren późniejszego dworca autobusowego "Okęcie” oraz budynki pod numerami 20 i 22.

                                     

2. Zabudowa ulicy

Do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015, zostały wpisane budynki pod numerami 1, 2, 4, 5, 9, 10, 14, 16, 20, 21, 23, 25, 33, 35, 49, 52, 70 ulicy.

Zabudowania ulicy Jagiellońskiej od strony północno-zachodniej u zbiegu z ulicami Tadeusza Kościuszki i 3 Maja w kierunku południowym, a następnie wschodnim:

  • Kamienica pod numerem 48. Była karczma "Murowanka”; na przełomie 1845 i 1846 zamieszkali w niej tymczasowo przybyli do miasta Mateusz Beksiński i Walenty Lipiński z zamiarem stałego osiedlenia się; właściciel karczmy udzielił im pomocy w zakupie terenów położonych tuż obok szynku – obaj nabyli kilka morgów ziemi przy ówczesnej ulicy Lwowskiej u zbiegu z ulicami Podgórze i Stanisława Konarskiego, gdzie później założyli warsztat kotlarski, będący prekursorem Fabryki Wagonów i Autosanu.
  • Kamienica przy ul. Jagiellońskiej 4. Do początku lat 30. budynek był pod numerem 55. W 1934 pod numerem 4 działał sklep "Przybory sportowe i galanteria”, który prowadził Zdzisław Robel. W 1938 do tego adresu był przypisany Stanisław Biedka i ówczesny burmistrz Sanoka Maksymilian Słuszkiewicz. Po II wojnie światowej w kamienicy mieściła się w niej siedziba Koła Terenowego Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. Drzwi do kamienicy posiadają zdobienia z motywami roślinnymi. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Kamienica pod numerem 25. Mieściła się w niej restauracja Adria. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Naprzeciw budynku Steciaka, w kamienicy działał hotel prowadzony przez rodzinę Józefa Mozołowskiego.
  • Kamienica pod numerem 70. W parterze istniała Apteka im. Ignacego Łukasiewicza, założona 21 września 1991 jako pierwsza prywatna apteka w Sanoku. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Nieistniejący dom zabytkowy, położony w głębi, za budynkiem szkoły, rozebrany w latach 70. XX wieku.
  • Kamienica pod numerem 35; we wnęce fasady budynku znajduje się kapliczka, w której został umieszczony krzyż z przełomu XVIII i XIX wieku oraz figura Matki Boskiej Bolesnej, odremontowana w 2006 staraniem sanockich ojców franciszkanów. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Kamienica pod numerem 52. Nad wejściem płaskorzeźba z numerem pierwotnego adresu budynku nr 218 z czasów numeracji obiektów miejskich pozbawionej ulic. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Kamienica przy ulicy Zaułek Dobrego Wojaka Józefa Szwejka 1, której wschodni front przylega do ulicy Jagiellońskiej; dawniej mieściły się w niej kawiarnia "Corso” i kawiarnia Szafrana.
  • Budynek pod numerem 11. Do początku lat 30. restauracja i hotel Janusza Steciaka pod numerem 83 tzw. "Steciakówka”; w 1938 Handel spożywczo-delikatesowy przy restauracji i pokoju do śniadań, który prowadził Józef Steciak. Na początku 1928 Jan Porewski w restauracji Steciaka przyjmował i wysłuchiwał mieszkańców miasta nowo wybrany burmistrz Sanoka, Jan Porajewski.
  • Kamienica przy ul. Jagiellońskiej 5. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Kamienica pod numerem 33. W 1938 do numeru 33 był przypisany Rudolf Frey. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Nieistniejący dom rodziny Malawskich zamieszkiwał w nim m.in. Tadeusz Malawski, był położony po zachodniej stronie ulicy).
  • Kamienica przy ul. Jagiellońskiej 10, która pierwotnie należała do Jana Słuszkiewicza stąd płaskorzeźbione inicjały "JS” na fasadzie budynku, następnie do Jana Terleckiego. Wykonana w stylu secesyjnym. W latach 1906-1946 mieścił się w niej lokal gastronomiczny zwany cukiernią Peszkowskich formalnie położony przy ówczesnej ulicy Liskiej, później pod numerem 53 ulicy Jagiellońskiej, którą prowadzili Zygmunt i Maria Peszkowscy, rodzice ks. Zdzisława Peszkowskiego. W 1938 do numeru 10 był przypisany adwokat dr Izaak Nehmer obecnie nr 13. 11 listopada 2013 na fasadzie kamienicy sanoccy harcerze z Hufca Ziemi Sanockiej ZHP umieścili tablicę informacyjną poświęconą pamięci ks. Zdzisława Peszkowskiego. W latach powojennych działała w kamienicy Spółdzielnia Spożywców "Społem” pod nazwą "Ewa”, w tym kawiarnia o tej nazwie. Obecnie sklep pod nazwą "Ewa”. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Tzw. "Okopisko”, w tym miejscu istniał w przeszłości stary cmentarz żydowski. Obecnie teren stanowiący zieleniec, na terenie którego umieszczono pięć rzeźb. Ponad Okopiskiem istnieje budynek, w którym funkcjonowała restauracja WSS "Karpacka”.
  • Kamienica przy ul. Jagiellońskiej 1. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Przy ulicy mieściła się drukarnia i księgarnia według różnych źródeł numery lokalowe: 40, 15, 21; prowadzili je Karol Pollak założyciel i Franciszek Patała. W 1938 do numeru 15 był przypisany Inspektorat Powiatowy Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych. Po 1945 kamienicę pod numerem 21 nabył rzemieślnik i mistrz blacharski Jakub Kolano, prowadzący w budynku warsztat.
  • Kamienica pod numerem 13. W dniu 1 maja 1987, po pięciu latach budowy, w budynku został otwarty Hotel "Turysta” właścicielem był rzeszowski oddział SPółdzielczego Biura Turystycznego "Turysta”, będący pierwszym na Podkarpaciu hotelem trzygwiazdkowym. W późniejszych latach w budynku podjął działalność Hotel "Pod Trzema Różami” i oddział Santander Consumer Banku; przy wejściu do budynku została umieszczona tabliczka informacyjno-pamiątkowa w ramach "Szlaku śladami dobrego wojaka Szwejka”, upamiętniająca pobyt w mieście Józefa Szwejka, opisanego w książce Przygody dobrego wojaka Szwejka autorstwa Jaroslava Haška. Na przełomie XX/XXI w budynku podjęła działalność pizzeria "Palermo”.
  • Kamienica pod numerem 21. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Nieruchomość pod numerem 30. Od 1982 do 2012 dworzec autobusowy "Okęcie”. Od 2014 Galeria Sanok.
  • Na zakupionym terenie, nad Potokiem Płowieckim położony był dworek, pod ówczesnym adresem Lwowskiej 225b nad Potokiem Płowieckim, w którym w późniejszych latach zamieszkali, następnie potomkowie Mateusza: Władysław Beksiński, Zdzisław Beksiński. W 1972 obiekt pod numerem 43, stanowiący drewniany dom, a poprzednio zakład kotlarski, został włączony do uaktualnionego wówczas spisu rejestru zabytków Sanoka. Dworek istniał do lat 70. XX wieku. W miejscu jego istnienia, stanowiącym obecnie Zieleńcu Beksińskiego, w 2005 został zasadzony dąb kolumnowy upamiętniający Zdzisława Beksińskiego. Inskrypcja na tabliczce brzmi: W hołdzie wielkiemu sanoczaninowi Zdzisławowi Beksińskiemu. Zarząd Okręgu Bieszczadzkiego LOP. Sanok 11 listopada 2005. Upamiętnienie zostało odsłonięte 10 listopada 2005.
  • Kamienica przy ul. Jagiellońskiej 2 wschodnią fasadą przylega do ulicy Jagiellońskiej, a północną fasadą do początku ulicy Tadeusza Kościuszki. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Kamienica pod numerem 23. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Kamienica pod numerem 20. W 1938 do numeru 20 był przypisany dr Włodzimierz Pajączkowski wcześniej do numeru 241. W okresie okupacji niemieckiej mieścił się w niej hotel pod nazwą "Hotel Deutsches Haus”. W 1942 ten hotel był pod adresem Adolf Hitler Strasse 32, a prowadził go Paul Kulig. Po II wojnie światowej mieściło się w nim pogotowie ratunkowe. Na początku XXI wieku miała w nim siedzibę Straż Miejska w Sanok. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Kamienica pod numerem 14. Do 1955 pod tym numerem funkcjonował internat sanockich szkół ekonomicznych przy tej ulicy drugim był budynek nr 16. W 1938 pod numerem 14 istniała restauracja Andrzeja Szmyda. W okresie PRL pod numerem 14 działał hotel "Bieszczady” o charakterze komunalnym. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • W 1938 do numeru 3 był przypisany lekarz dr Nathan Wallach.
  • Pod numerem 53 przed 1914 mieściła się koncesjonowana fabryk wierzchów do obuwia Abrahama Pinkasa.
  • Pod numerem 8 przed 1939 działał sklep Wiedeński Salon Mód Irmy Heftler.
  • Do numeru 12 pod koniec lat 30. były przypisane: oddział Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Sanoku, Składnica Kółek Rolniczych.
  • Od Ulicy Jagiellońskiej pomiędzy numerem 13 i 19 odchodzą Schody Balowskie do ulicy Podgórze.
  • Kamienica pod numerem 16. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Nieistniejący budynek położony w miejscu późniejszego parkingu od strony południowej budynku powyższego hotelu. Mieścił się w nim Hotel Sanocki oraz restauracja, którą prowadzili Kieszkowski, a następnie Józef Steciak i jego żona Julia. Później w budynku mieścił się bar "Kubuś”, pod ówczesnym adresem ul. K. Świerczewskiego 13. Obiekt został zlikwidowany w 1984. W pobliżu przed 1939 Leon Gottdank prowadził zakład fotograficzny.
  • Kamienica pod numerem 9. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Budynek pod numerem 49. W przeszłości stanowił kamienicę mieszkalną. Utworzono w nim Hotel Jagielloński. Budynek wpisany do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015.
  • Budynek pod numerem 22. Pierwotnie willa dr. Adolfa Bendla, w późniejszych latach budynek szkolny, w których funkcjonowały Zespół Szkół Zawodowych oraz Zespół Szkół nr 5 im. Ignacego Łukasiewicza do 2015.
  • Dom pod numerem 43. Do 1939 pod tym adresem był przypisany lekarz dentysta, kpt. dr Leopold Dręgiewicz.
  • Pod numerem 17 przed 1914 mieściła się pracownika artystyczno-ślusarska Karola Baranowicza.
Inne w przeszłości
  • Podczas okupacji niemieckiej pod numerem 48 działały młyny Karola Baranowicza.
  • W 1946 klub piłkarski KS Sanoczanka Sanok posiadał siedzibę pod numerem ulicy 26 na I piętrze.
  • W 1932 przy ulicy działała restauracja, którą prowadziła Fani Herzig.
  • Przy ulicy Jagiellońskiej w latach 30. funkcjonowała elektryczna fabryka wędlin koszernych, którą prowadził Dawid Taubenfeld.
  • Przed 1939 przy ulicy działał Inspektorat Szkolny.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...