Poprzednia

ⓘ Akt założenia i organizacji Biblioteki publicznej w Poznaniu




Akt założenia i organizacji Biblioteki publicznej w Poznaniu
                                     

ⓘ Akt założenia i organizacji Biblioteki publicznej w Poznaniu

Akt założenia i organizacji Biblioteki publicznej w Poznaniu – zabytek polskiego piśmiennictwa w formie zeszytu, stanowiący jeden z najcenniejszych zabytków w zbiorach Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, a dotyczący założenia i funkcjonowania tej instytucji.

Oryginał z 1829, przedłożony do akceptacji królowi Prus nie zachował się. Zniszczenia II wojny światowej przetrwała rękopiśmienna kopia z tego samego czasu o formacie 22.5 na 19 cm, podpisana przez Edwarda Raczyńskiego, z naniesionymi przezeń odręcznymi poprawkami. Wersja ostateczna składa się z 58 paragrafów, uporządkowanych w pięciu działach:

  • Dział I Założenie i uposażenie Biblioteki. Dotyczy powołania książnicy, źródeł jej finansowania, sposoby honorowania darczyńców, zasady korzystania, a także warunki, że na gmachu widnieć ma napis Biblioteka Raczyńskich, a zarząd posługiwać się będzie pieczęcią z herbem Raczyńskich.
  • Dział IV Porządek Bibliotece przepisany. Ustalał godziny otwarcia od 17 do 20 oraz zasady udostępniania zbiorów tylko i wyłącznie na miejscu.
  • Dział III Urzędnicy Biblioteki. Regulował funkcjonowanie pracowników książnicy: bibliotekarza, murgrabiego i klucznika odźwiernego. Ustalał ich obowiązki, wysokość płac, prawo do nieodpłatnego zamieszkiwania na terenie gmachu. Stanowisko bibliotekarza ustalał jako dożywotnie.
  • Dział V Budżet Biblioteki. Opisywał szczegóły finansowania instytucji, zasady dokonywania zakupów książek.
  • Dział II Kuratoria czyli zwierzchność Biblioteki. Określał prawa oraz obowiązku zarządu instytucji.

Paragrafy końcowe dotyczą samego Raczyńskiego i jego rodziny, m.in. najmu mieszkania na pierwszym piętrze gmachu za cenę ustaloną z kuratorium.

Statut sporządzony w języku polskim i niemieckim został zatwierdzony 24 stycznia 1830 przez Fryderyka Wilhelma III. W toku funkcjonowania Biblioteki, wiele z zapisów zmieniano, co częstokroć kłóciło się z intencjami jego twórcy. Obecny statut jest już zupełnie inny, ale jego duch pokrywa się z założeniami Raczyńskiego.