Poprzednia

ⓘ Diuna (powieść)




Diuna (powieść)
                                     

ⓘ Diuna (powieść)

English version: Dune (novel)

Diuna – powieść science fiction napisana przez Franka Herberta, uhonorowana nagrodą Nebula w 1965 i nagrodą Hugo w 1966. Powieść odniosła olbrzymi sukces komercyjny, sprzedano ją na całym świecie w ponad 20 milionach egzemplarzy. Diuna to pierwsza część cyklu powieści Kroniki Diuny.

Powieść ukazała się w odcinkach w czasopiśmie Analog Science Fact and Fiction w latach 1963–1964 w ośmiu odcinkach jako Dune World, a następnie w roku 1965 była kontynuowana przez The Prophet of Dune, zaś całość uzupełniona kilkoma dodatkami i mapą z notą kartograficzną wydana została w 1965 roku przez wydawnictwo Chilton pod tytułem Dune Diuna.

W Polsce Diuna ukazała się po raz pierwszy w 1985 roku nakładem Państwowego Wydawnictwa Iskry przekład Marka Marszała. W latach 1992–1993 wydawnictwo Phantom Press International wydało całą sagę Kroniki Diuny przekłady Marka Marszała oraz innych tłumaczy. W latach 1997–2001 wznowiło ją Wydawnictwo Zysk i S-ka w nowym, wzbudzającym wiele kontrowersji przekładzie Jerzego Łozińskiego/Ładysława Jerzyńskiego. W 2007 roku Dom Wydawniczy REBIS wznowił Diunę poprawiony przekład Marka Marszała, w maju 2007 Mesjasza Diuny nowy przekład Marka Marszała, w roku 2008 – Dzieci Diuny nowy przekład Marka Marszała i Andrzeja Jankowskiego, natomiast w marcu 2009 – Boga Imperatora Diuny, w listopadzie 2009 Heretyków Diuny obydwa w nowym przekładzie Marka Michowskiego a w sierpniu 2010 roku Kapitularz Diuną.

                                     

1. Fabuła

Akcja powieści dzieje się w fantastycznym świecie przyszłości patrz: Uniwersum Diuny. Najważniejsza planeta w tym wszechświecie to Arrakis Diuna, jedyna, na której znajdują się złoża melanżu – substancji umożliwiającej jasnowidzenie niezbędne do uniknięcia niebezpieczeństw ponadwymiarowych podróży kosmicznych. Powstawanie melanżu związane jest z cyklem rozwojowym czerwi pustyni – olbrzymich istot, żyjących w piaskach Arrakis.

Diuna zostaje oddana w lenno rodowi Atrydów. Na planetę przybywają książę Leto I Atryda, jego konkubina lady Jessika, syn Paul oraz ich armia. Wkrótce po przybyciu Atrydów, ród Harkonnenów wspomagany przez oddziały imperialne dokonuje przewrotu. Lady Jessice i Paulowi udaje się uciec z pogromu. Uciekając, trafiają do dziczy zamieszkiwanej przez koczowniczych wojowników – Fremenów – pod przywództwem Stilgara. "Bestia” Rabban Harkonnen eksploatuje Arrakis stosując terror, budując powszechną wrogość Fremenów do nowych panów. Paul, pod wpływem Wody Życia przeobrażone wydzieliny utopionego czerwia, budzi w sobie moce prorocze, okazując się oczekiwanym elementem doboru naturalnego Bene Gesserit – Kwisatz Haderach. Przyjmując imię "Paul MuadDib” prowadzi Fremenów do walki z Harkonnenami. Po pokonaniu Harkonnenów i unieruchomieniu wojsk Imperatora Szaddama IV, dochodzi do przejęcia władzy nad Arrakis przez ród Atrydów.

                                     

2.1. Postacie Ród Atrydów

  • Książę Leto I Atryda, głowa rodu Atrydów
  • Gurney Halleck, mistrz miecza, lojalny żołnierz i trubadur
  • Dr Wellington Yueh, doktor Akademii Suk
  • Lady Jessika, Bene Gesserit i konkubina księcia Leto; matka Paula i Alii
  • Alia Atryda, młodsza siostra Paula
  • Duncan Idaho, drugi obok Gurneya Hallecka mistrz miecza
  • Paul Atryda Paul MuadDib, syn księcia Leto Atrydy
  • Thufir Hawat, mentat i mistrz asasynów rodu Atrydów
                                     

2.2. Postacie Ród Harkonnenów

  • Baron Vladimir Harkonnen, głowa rodu Harkonnenów 10110–10193 w prostej linii potomek Abulurda Harkonnena, skazanego na wygnanie za tchórzostwo na polu bitwy pod Corrinem. Gubernator siridar Arrakis. Przebiegły i okrutny, zrobił fortunę na melanżu. Ojciec lady Jessiki. W okresie opisywanym w Diunie był tak otyły, że nie mógł się poruszać bez specjalnych urządzeń podtrzymujących jego ciało.
  • Feyd-Rautha, młodszy bratanek barona oraz przyrodni brat Glossu Rabbana
  • Abulurd Harkonnen, starszy brat Vladimira, ojciec Glossu oraz Feyda
  • Piter de Vries, mentat
  • Glossu Bestia Rabban, starszy bratanek barona
                                     

2.3. Postacie Fremeni

  • Korba, fremeński wojownik, członek fedajkinów gwardii przybocznej Paula MuadDiba, później kapłan
  • Farok, fremeński wojownik
  • Szadout Mapes, fremeńska ochmistrzyni na usługach Atrydów
  • Stilgar, fremeński naib siczy Tabr
  • Chani, fremeńska konkubina Paula, córka dr Kynesa zwanego przez Fremenów Lietem-Kynesem
  • Dżamis, Fremen z siczy Tabr, zabity w pojedynku przez Paula MuadDiba
  • Otejm, fremeński wojownik, najwierniejszy po Stilgarze towarzysz Paula MuadDiba
                                     

2.4. Postacie Ród Corrinów

  • hrabia Hasimir Fenring, najbliższy przyjaciel i doradca Szaddama IV
  • Irulana, córka Szaddama IV, małżonka lecz nie żona Paula Atrydy
  • Liet-Kynes, syn Pardota, planetolog na Arrakis i przywódca Fremenów
  • Szaddam IV, Padyszach Imperator znanego wszechświata
  • Pardot Kynes, imperialny planetolog na Arrakis
                                     

3. Tłumaczenia i różnice w terminologii

Na rynku polskim istnieją dwa przekłady "Diuny”, jeden autorstwa Marka Marszała, drugi Jerzego Łozińskiego poprawione edycje pod pseudonimem Ładysław Jerzyński i wynikają z tego pewne różnice w terminologii. Poniżej podano kilka przykładów:

                                     

4. Adaptacje

W oparciu o wątki powieści powstał film – Diuna, nakręcony w 1984 przez Davida Lyncha, dwa miniseriale telewizyjne na podstawie pierwszego tomu cyklu – Frank Herberts Dune oraz na podstawie drugiego i trzeciego tomu – Frank Herberts Children of Dune, a także kilka gier komputerowych, z czego najważniejszą był uważany za pierwszy w historii gier RTS – Dune II wydany przez firmę Westwood Studios.

                                     
  • diuna rodzaj wydmy Diuna polska nazwa wyspy Düne koło Helgolandu Diuna oryg. Dune powieść science - fiction napisana przez Franka Herberta Diuna
  • Dune pol. Diuna powieść Franka Herberta Kinematografia Dune polski tytuł: Diuna film w reżyserii Davida Lyncha Dune polski tytuł: Diuna miniserial
  • Vladimir Harkonnen 10110 - 10193 jedna z głównych postaci w powieści Franka Herberta Diuna Nosi tytuł barona i jest w prostej linii potomkiem Abulurda
  • jest drugą próbą przeniesienia na ekran powieści pierwszym filmem nakręconym na podstawie książki była Diuna z 1984 roku w reżyserii Davida Lyncha
  • rozmaite przypisy które Frank Herbert wprowadził do swojej powieści Osobny artykuł: Arrakis Diuna Osobny artykuł: Kaitain. Stolica Imperium rządzonego
  • Diuna film z gatunku science - fiction, który powstał na podstawie powieści Franka Herberta pod tym samym tytułem. Paul Atryda Kyle MacLachlan Lady
  • Arrakis z języka arabskiego: الراقص, ar - rāqis tancerz nieformalnie Diuna później także Rakis fikcyjna pustynna planeta w uniwersum Diuny stworzonym
  • Leto I Atryda 10140 - 10191 postać literacka, w powieści Diuna władca Kaladanu, zwany Czerwonym Księciem. Spokrewniony z Imperatorem Szaddamem IV.
  • Herberta przekształcając niedokończoną tzw. Diunę 7 w dwie powieści Akcja powieści Diuna toczy się w bardzo odległej przyszłości, w przybliżeniu w 24