Poprzednia

ⓘ Maria Andrunik




Maria Andrunik
                                     

ⓘ Maria Andrunik

Maria Stefania Andrunik, z domu Łomnicka – żołnierz ZWZ-Armii Krajowej, współpracowniczka siatki kurierskiej podczas II wojny światowej. Żona Arnolda.

                                     

1. Życiorys

Urodziła się jako córka Janiny i Franciszka Łomnickich. Wraz z rodziną przeniosła się do Zagórza, gdzie jej ojciec pracował jako maszynista. Miała czworo rodzeństwa. W 1938 ukończyła liceum, po czym wyszła za mąż za Arnolda Andrunika, urzędnika Starostwa Powiatowego w Sanoku. Początkowo małżeństwo mieszkało w Sanoku przy ulicy Cegielnianej, następnie przy ulicy Adama Mickiewicza. 8 sierpnia 1939 urodziła im się córka Teresa.

Po wybuchu II wojny światowej w 1940 w ślad za mężem została żołnierzem Związku Walki Zbrojnej w ramach oddziału partyzanckiego OP-23. Wraz z nim współpracowała przy kolportowaniu podziemnych wydawnictw w domu Andruników zorganizowano magazyn prasy podziemnej, a także stanowił punk kontaktowy i schronienie dla kurierów na ich trasie. W późniejszym czasie Arnold Andrunik po zagrożeniu aresztowaniem i ukrywaniu się przeniósł się do Krakowa, gdzie od świąt Wielkanocy 1942 zamieszkał z Marią i córką. Rodzina zamieszkała przy ulicy Brzozowej, a w ich mieszkaniu mieścił się punkt kontaktowy siatki kurierskiej, który funkcjonował pod kryptonimem "Baszta”. Po przemianowaniu od lutego 1942 była żołnierzem Armii Krajowej. Maria Andrunik prowadziła wspólny punkt łączności z zagranicą. Arnold i Maria Andrunikowie oraz inni współpracownicy krakowskiego punktu zostali aresztowani przez gestapo nad ranem 26 czerwca 1942. Mimo ciężkiego śledztwa i katowania przy ulicy Pomorskiej nie wydali swoich współpracowników. W tym czasie 2-letnie dziecko Andruników zostało przez Niemców umieszczone w jednym z krakowskich szpitali, skąd uwolnili go później członkowie AK i oddali w opiekę rodziny pod Sanokiem. 30 września 1942 Maria Andrunik została skierowana do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau i osadzona w dziale dla kobiet w Brzezince, otrzymując numer obozowy 21164. W obozie została celowo zarażona tyfusem i uratowana przez dwie lekarki i współwięźniarkę. Wobec zbliżającego się frontu wschodniego na początku stycznia 1945 wraz z innymi więźniarkami została ewakuowana do obozu kobiecego w Ravensbrück, a następnie do podobozu w Neustadt-Glewe, gdzie odzyskała wolność u schyłku wojny na początku maja 1945. 27 maja 1945 powróciła do Zagórza 8 maja powrócił także jej mąż.

Po wojnie nie podjęła pracy zawodowej z uwagi na niekorzystne skutki spowodowane zdarzaniami wojennymi i pobytem w obozie. Urodziła jeszcze dwóch synów: Jana ur. 1946 i Witolda ur. 1952.

Została pochowana w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Centralnym w Sanoku. Wraz z nią został pochowany jej mąż Arnold 1911-2000 oraz ich tragicznie zmarły syn Witold, zmarły tragicznie w wypadku motocyklowym w 1975.

                                     

2. Odznaczenia

  • Odznaka Grunwaldzka
  • Medal Wojska
  • Krzyż Oświęcimski 1986
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
  • Krzyż Armii Krajowej
  • Krzyż Partyzancki