Poprzednia

ⓘ Tramwaje w Katowicach




Tramwaje w Katowicach
                                     

ⓘ Tramwaje w Katowicach

Tramwaje w Katowicach – część systemu komunikacji tramwajowej konurbacji górnośląskiej, który funkcjonuje na terenie Katowic od 1896. Sieć tramwajowa znajduje się głównie w północnej części miasta i łączy dzielnice: Brynów-Osiedle Zgrzebnioka, Dąb, Koszutka, Osiedle Tysiąclecia, Piotrowice-Ochojec, Szopienice-Burowiec, Śródmieście, Wełnowiec-Józefowiec, Załęże i Zawodzie.

Stanowi ona najdłuższy fragment sieci tramwajów konurbacji górnośląskiej, która liczyła w 2007 – 62.167 km toru pojedynczego. Sieć ta należy do Tramwajów Śląskich. Ma ona charakter promienisty z koncentracją na Rynku, skąd linie biegną w czterech kierunkach. Na terenie Katowic zlokalizowana jest zajezdnia Zawodzie, która należy do Rejonu Komunikacyjnego numer 2 Tramwajów Śląskich.

                                     

1.1. Historia Okres przedwojenny

Początki komunikacji tramwajowej na terenie Katowic sięgają końca XIX w. Wtedy to o koncesję na budowę wąskotorowej linii tramwaju parowego Królewska Huta – Dąb – Katowice – Wełnowiec – Huta Laura ob. Siemianowice Śląskie wystąpiła berlińska spółka Kramer & Co. Wkrótce po uzyskaniu koncesji 23 marca 1896 zrealizowano pierwszy odcinek, tj. Huta Marta na wysokości obecnego ronda gen. Ziętka – Wełnowiec – Huta Laura oddano do użytku 30 grudnia 1896. Wkrótce linię zelektryfikowano. Od 1 października 1898 regularne kursy rozpoczęły czteroosiowe wagony Hoffmann z wyposażeniem elektrycznym amerykańskiej firmy Walker tak nazywano je potocznie, które były pierwszymi w Europie tramwajami z nadwoziem na wózkach skrętnych, z indywidualnym napędem wszystkich osi. Relacja, którą kursuje obecnie linia 13 Katowice - Siemianowice Śląskie rozpoczęła epokę tramwajów elektrycznych na Górnym Śląsku.

W tym czasie podjęto budowę linii tramwajowej Katowice Rynek – Dąb – Królewska Huta obecnie fragment linii 6, 11 i 19, którą ukończono w sierpniu, a uruchomiono - od początku w trakcji elektrycznej - 25 listopada 1898. W 1903 Spółka Kramer & Co. ogłosiła bankructwo i linie tramwajowe przeszły w zarząd spółki Schlesiche Kleinbahn AG. Ona, a także spółka Schikora & Wolff planowała budowę linii Katowice – Załęże – Hajduki. Ostatecznie koncesję na całą, wąskotorową linię Mysłowice – Katowice – Załęże – Świętochłowice – Bytom dawna trasa linii nr 7 uzyskała do 1899 spółka Oberschlesische Dampfstrassenbahnen AG ODS. Całą linię Hajduki Górne – Katowice – Załęże – Zawodzie – Szopienice – Mysłowice uruchomiono 31 października 1900. Wybudowano wtedy też zajezdnię w Roździeniu. Pierwsze linie tramwajowe zbudowano jako jednotorowe z mijankami, a rozstaw toru wynosił 785 mm.

W 1912 w Katowicach uruchomiono pierwszy na terenie konurbacji górnośląskiej normalnotorowy tramwaj 1435 mm, który łączył Rynek w Katowicach z Parkiem Kościuszki. Na końcu tej linii powstała zajezdnia normalnotorowa. Odcinek ten był częścią niezrealizowanej linii do Ligoty.

                                     

1.2. Historia Lata międzywojenne

Po I wojnie światowej i powstaniach śląskich, w 1925 powstała spółka Śląsko-Dąbrowskie Kolejowe Towarzystwo Eksploatacyjne z siedzibą w Katowicach, która rozpoczęła eksploatację sieci tramwajowej po stronie Polski. W latach międzywojennych wzmogły się procesy przekształcenia sieci na terenie Katowic w sieć normalnotorową. Tory na ul. 3 Maja przebudowano w 1926, a dwa lata później tj. 14 lipca 1928 uruchomiono linię z Szopienic do Sosnowca. Odcinek Szopienice – Mysłowice przebudowano 12 października 1929, natomiast trasę Katowice – Załęże po przebudowie uruchomiono 21 września 1929, a także w tym samym roku 27 listopada otwarto odcinek Załęże – Hajduki. W 1937 wąskotorowe linie na terenie Katowic pozostawały odcinek Chorzów – Dąb – Wełnowiec – pl. Alfreda – Siemianowice Śląskie/Chorzów Stary.

W 1938 na terenie ówczesnych Katowic długość linii tramwajowych normalnotorowych wynosiła 9 920 km, a wąskotorowych 4765 km. Tramwaje wykonały wówczas pracę przewozową na poziomie 1 186 600 wozokilometrów na liniach normalnotorowych i 266 500 na trasach wąskotorowych na terenie miasta. Przewieziono wówczas 6 381 000 pasażerów na trasach normalnotorowych i 2 450 000 na odcinkach wąskotorowych. Największą frekwencję miały wówczas odcinki: Mysłowice - Katowice - Łagiewniki 3 435 505 pasażerów oraz Sosnowiec - Katowice - Chorzów 3 275 404 osób w 1938.

Sieć tramwajowa po agresji Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 przeszła w zarząd spółki Schlesische Kleinbahn Aktiengesellschaft. W tym czasie trzykrotnie wzrosła liczba osób korzystających z komunikacji tramwajowej. W 1940 uruchomiono normalnotorowy odcinek Katowice Rynek – Dąb – Chorzów Rynek, a trasę Katowice – Siemianowice rok później. W 1942 na placu Alfreda wybudowano pierwszą na terenie konurbacji pętlę tramwajową.

                                     

1.3. Historia Okres 1945-1989

Po II wojnie światowej, w 1945 sieć tramwajową przymusowo przyporządkowano spółce Koleje Elektryczne Zagłębia Śląsko-Dąbrowskiego, a w 1948 r. związkowi komunalnemu Śląsko-Dąbrowskie Linie Komunikacyjne, przekształcone w 1951 w Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Katowicach, które organizowały komunikację tramwajową i autobusową na terenie konurbacji górnośląskiej.

Jedyne nowe linie, które powstały w okresie PRL-u, to przedłużenie linii z Parku Kościuszki do Brynowa, oddane do użytku 18 września 1947, a także pętla przez obecną ul. św. Jana, uruchomiona 18 września 1949. Na odcinku Katowice – Szopienice w latach 1950–1955 wybudowano drugi tor, a w 1962 zakończono przebudowę linii Katowice – Chorzów i oddano do użytku nową zajezdnię w Zawodziu, która przejęła funkcję zajezdni Park Kościuszki i Szopienice. Na odcinku Katowice Rondo – pętla Słoneczna wraz z pętlą w 1964 dobudowano drugi tor.

                                     

1.4. Historia Okres po 1989

Po 1989 wraz z przemianami ustrojowymi nastąpiły przekształcenia w organizacji komunikacji miejskiej na terenie konurbacji górnośląskiej. W 1991 rozdzielono WPK na kilkanaście przedsiębiorstw, w tym Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej w Katowicach, które w 2003 przekształcono w spółkę Tramwaje Śląskie, Miasto Katowice są obecnie największym udziałowcem nowej spółki 4 053 327, tj. 34.1% akcji.

Mimo niedofinansowania, sieć tramwajową na terenie Katowic systematycznie modernizowano. W latach 90. i na początku XXI w. często towarzyszyła ona przebudowie dróg. Na początku lat 90. XX w., w związku z budową Drogowej Trasy Średnicowej przebudowano linię tramwajową w zakresie od ul. Brackiej do ul. Wiśniowej poza ulicę Gliwicką na wydzielone torowisko. Nowy, dwutorowy odcinek o długości 960 m oddano do użytku 5 września 1994. W latach 2000-2001 częściowo zmodernizowano trasę Katowice – Chorzów Rynek – Bytom, a także wprowadzono do ruchy nowe, niskopodłogowe tramwaje Konstal 116Nd.

W lutym 2011 włodarze miast konurbacji górnośląskiej podjęli decyzję o rozpoczęciu projektu "Modernizacja infrastruktury tramwajowej i trolejbusowej w Aglomeracji Górnośląskiej wraz z infrastrukturą towarzyszącą”, w ramach którego ma zostać zmodernizowanych 48 kilometrów torowisk. Na terenie Katowic zaplanowano modernizację następujących odcinków:

  • Ul. Obrońców Westerplatte odcinek torowiska wbudowanego w jezdnię.
  • Brynów końcówka trasy – dobudowa drugiego toru,
  • Ul. Gliwicka ul. Wiśniowa – granica miasta z Chorzowem,
  • Ul. Chorzowska Wesołe Miasteczko – Stadion Śląski,
  • Szopienice – Sosnowiec dobudowa drugiego toru,
  • Al. Korfantego Rondo gen. Ziętka – Pętla Słoneczna,
  • Ul. 3 Maja i Plac Wolności,
  • Ul. Kościuszki autostrada A4 – wiadukt kolejowy nad ul. św. Jana,

Dodatkowo, w ramach przebudowy strefy Rondo-Rynek od 2012 rozpoczęto przebudowę sieci tramwajowej w Śródmieściu – zlikwidowano tory na ul. Pocztowej, dobudowano drugi tor na ul. św. Jana i skręt z tej ulicy w stronę Zawodzia, zlikwidowano skręt z Zawodzia do al. Korfantego i zmodernizowano tory na al. Korfantego na odcinku Rynek – Rondo Ziętka.

13 maja 2014 na terenie zajezdni Zawodzie odbyło się uroczyste oddanie do użytku nowych, niskopodłogowych tramwajów Pesa Twist Step 2012N. Wraz z uroczystością odbył się przejazd specjalny dwóch tramwajów do Placu Wolności. Dzień później nowe tramwaje zadebiutowały liniowo na linii 35 Zawodzie Zajezdnia – Katowice Plac Wolności.

W listopadzie 2017 miast Katowice podpisało z konsorcjum firm ZUE i Unibep umowę na budowę centrum przesiadkowego przy pętli Zawodzie, a miesiąc później z konsorcjum firm Warbud i Stor na budowę centrum przesiadkowego przy pętli Brynów.



                                     

2.1. Plany rozbudowy sieci Trasa na osiedle Odrodzenia

26 stycznia 2014 prezydent Katowic Marcin Krupa ogłosił decyzję o budowie przedłużenia linii tramwajowej z pętli Brynów przez Ochojec do osiedla Odrodzenia do skrzyżowania ul. Bażantów z Armii Krajowej, do planowanej pętli Kostuchna. Inicjatywę powstania tej linii zainicjowano w 2013 wraz z udziałem lokalnych mediów. Według pierwotnych założeń trasa dwutorowej linii ma liczyć 5 kilometrów, a czas przejazdu 10 minut.

Planowany przebieg linii będzie ostatecznie ustalony po konsultacjach społecznych. Koszt tej inwestycji planowany jest na 90 mln złotych, a planowany termin otwarcia to lata 2018-19.

13 marca 2015 Tramwaje Śląskie ogłosiły przetarg na opracowanie studium przedprojektowego dla budowy omawianej linii tramwajowej wraz z utworzeniem centrum przesiadkowego w Kostuchnie. Opracowanie te ma m.in. przedstawić charakterystykę każdego z proponowanych wariantów trasy, w tym przewidywaną długości linii, lokalizację i liczbę przystanków, orientacyjną liczbę pasażerów oraz przewidywany czas przejazdu na tle uwarunkowań geograficznych, zagospodarowania terenu i infrastruktury technicznej. Termin wykonania studium to koniec lipca 2015.

10 czerwca 2015 prezydent Katowic Marcin Krupa zaprezentował wyniki kampanii informacyjnej w sprawie budowy nowej linii, które trwały od 13 do 24 kwietnia. Spośród osób biorących udział w badaniach 29% respondentów było przeciwnych budowie omawianej linii tramwajowej, przede wszystkim ze względu na brak zgody na naruszenie istniejącej infrastruktury drogowej, a także możliwe obniżenie komfortu życia. Większość osób głosujących w ankiecie wykazała zainteresowanie budową linii tramwajowej, wskazując poszczególne warianty przebiegu linii, lecz głosy te rozłożyły się w miarę równomiernie.

2 września 2015 ogłoszono wybrany do realizacji wariant trasy. Trasę wybrano w oparciu o wyniki konsultacji z mieszkańcami, a także studium przedprojektowe, w którym przeanalizowano poszczególne warianty tras m.in. pod względem analizy ruchu w tym szacunkowej liczbie pasażerów czy kwestii technicznych i finansowych powstania trasy. Niestety wskutek presji lobby deweloperskiego odstąpiono od optymalnego wariantu wskazanego w studium przedprojektowym. Trasę wytyczoną wzdłuż ul. Radockiego zmieniono na przebieg wzdłuż ul. Bażantów co w znaczny sposób obniży efektywność linii.

Przebieg proponowanej trasy: Brynów Kolejowa – Ochojec Leśna – Ochojec Szenwalda – Ochojec Centrum Medyczne – Ochojec Kryniczna – Odrodzenia Łętowskiego – Odrodzenia Kościół – Kostuchna Bażantowo P+R – Armii Krajowej Pętla.

Planowana trasa ma mieć 5.2 km długości, szacunkowy czas przejazdu na trasie Rynek-Kostuchna ma wynieść do 22 minut, a łączny koszt inwestycji ma wynieść ok. 110 mln złotych, z czego część ma zostać sfinansowana z funduszy unijnych. W planowanym wariancie w bliskim zasięgu linii mieszka około 10 tys. osób, a może obsłużyć średnio 4000 pasażerów na dobę. Ponadto poprzez poprowadzenie jej poza ścisłą zabudowę nie zachodzi konieczność większych wyburzeń. Linia ta ma zostać wybudowana w formie specustawy drogowej, co skróci czas realizacji inwestycji o około 1-2 lata.

13 listopada 2015 Urząd Miasta poinformował, że wzdłuż torów tramwajowych zostanie zaprojektowana droga oraz ścieżka rowerowa. Miasto w pierwszej kolejności planuje budowę ścieżki rowerowej wzdłuż torowiska tramwajowego, natomiast budowa drogi rozpocznie się w perspektywie kilkunastu lat, gdy będzie taka potrzeba. Planowana budowa trasy drogowej spotkała się ze sprzeciwem mieszkańców południowej części miasta. Mieszkańcy argumentują swój protest m.in. koniecznością wycinki dużej części Lasu Ochojeckiego w tym w rezerwacie, a obawą przed odcięciem mieszkańców Ochojca i Osiedla Odrodzenia od terenów leśnych, a także wzrostem zanieczyszczenia powietrza i hałasu z powodu wzrostu natężenia samochodów.

6 kwietnia 2016 władze Katowic poinformowały o korekcie i zatwierdzeniu docelowego przebiegu linii tramwajowej. Zdecydowano się o przesunięciu toru przy ul. Glebowej, Jagodowej i Jarzębinowej dalej od zabudowy mieszkaniowej, wzdłuż torów kolejowych ze względu na protesty pobliskich mieszkańców. Dodatkowo zapewniono, że nowa linia nie przekroczy terenów rezerwatu Ochojec, a dodatkowo ma być ona jednym z elementów planowanych inwestycji komunikacyjnych w południowej części Katowic.

20 września 2016 Miasto Katowice wraz z Tramwajami Śląskimi ogłosiło przetarg na opracowanie dokumentacji projektowej dla planowanej linii tramwajowej od Pętli Brynów do Pętli Kostuchna wraz z infrastrukturą towarzyszącą, ścieżką rowerową i węzłem przesiadkowym Kostuchna. W przetargu wpłynęło łącznie 8 ofert, a 1 grudnia wygrała go firma Sweco, która na wykonanie prac projektowych ma 22 miesięcy.

Użytkownicy również szukali:

6, tramwaj,

...
...
...