Poprzednia

ⓘ Adolf Daab




Adolf Daab
                                     

ⓘ Adolf Daab

Adolf Daab – warszawski przedsiębiorca budowlany pochodzenia niemieckiego, działacz społeczności luterańskiej, społeczny i sportowy, radny Warszawy.

                                     

1.1. Wywód genealogiczny XVI wiek

Najstarsze zachowane zapiski o przodkach Adolfa Daaba pochodzą z 1538 z księgi sądowej miasteczka Groß-Bieberau na terenie księstwa Hessen-Darmstadt patrz Hesja-Darmstadt, w Hesji.

Protoplastą rodu był Hans Daub ok. 1510 Groß-Bieberau – po 1540 Groß-Bieberau. Był on nazywany "Jankiem Gołębiarzem” od nazwiska, wywodzącego się ze staroniemieckiej formy słowa gołąb lub "Jankiem Starym Młynarzem”. Jego syn, również Hans,zapisany w księgach parafialnych już jako Hans Daab, ożeniony był z Elisabeth Elsa Mögel.

Na podstawie lektury książki 1200 Jahre Groß-Bieberau wydanej tam w 1987 wiadomo, że ród Daab jest najstarszym rodem w mieście. Miał on w 1987 ponad 400-letnią tradycję. Była to rodzina chłopsko-rzemieślnicza. Do dzisiaj część przedstawicieli rodu trudni się rzemiosłem.

                                     

1.2. Wywód genealogiczny XIX wiek

W XIX wieku niektórzy członkowie rodziny Daabów, przybyli do Królestwa Polskiego w poszukiwaniu pracy. Protoplastą rodu Daab w Królestwie Polskim był dziadek Adolfa Daaba.

Johann Sebastian Daab 2 stycznia 1794 Ueberau ob. część Reinheim – 28 grudnia 1853 Bednary-Kolonia k. Sochaczewa, żonaty z Anne Elisabeth Katharina Rothenhäuser ur. 1789 w Reinheim –? Bednary-Kolonia.

Sebastian Daab był wiejskim mistrzem stolarskim w okolicy Sochaczewa. Do Królestwa Polskiego przybył w grudniu 1838 z żoną i 8 dzieci. Był wśród nich Johann Philipp Daab, ojciec Adolfa. Z czasem Johann Phillipp Daab przeniósł się do Warszawy, gdzie został właścicielem kamiennicy przy ul. Wilczej. W tej właśnie kamiennicy urodził się później Adolf Daab.

W sumie do Warszawy przeniosło się trzech braci Daabów. Zapoczątkowali oni 3, żyjące do dziś w Warszawie, linie tego rodu. Byli to:

  • Johann Philipp Daab 10 listopada 1818 Ueberau – 20 października 1890 Warszawa – żonaty z Christine Uhle 31 grudnia 1826 – 5 marca 1912 – ojciec Adolfa,
  • Ludwig Friedrich Daab 25 kwietnia 1821 Ueberau – 13 listopada 1907 Warszawa – żonaty z Rozalią Koch 24 listopada 1821 – 30 lipca 1892.
  • Johann Friedrich Daab 6 lipca 1817 Ueberau – 24 lipca 1876 Czechowice ob. Warszawa-Ursus – żonaty z Christine Katharina Uhle,
                                     

2. XX wiek

Po doświadczeniach Warszawy podczas II wojny światowej część potomków wyżej wymienionych braci przeniosła się w inne rejony Polski m.in. do Łodzi, Torunia i na Śląsk, gdzie żyją do dziś. Część w latach PRL wyjechała do Niemiec, powołując się na pochodzenie przodków.

Poza Polską ludzi wywodzących się z tego rodu spotkać można do dziś w Niemczech gł. powiat Darmstadt-Dieburg, Francji głównie w Alzacji i Lotaryngii, w USA np. miasto Millstadt, stan Illinois oraz w Szwajcarii np. miejscowość Balsthal, w niemieckojęzycznym kantonie Solura niem. Solothurn.

We wstępie do wspomnień Adolfa Daaba zatytułowanych W Warszawie i na Krymie opracowanych przez Tadeusza Stegnera czytamy:

Sam Adolf Daab o rodzicach tak pisze:

Dalej pisze:

Ojciec Adolfa Daaba urodził się w miasteczku Reinheim, w Hesji-Darmstadt. Zmarł natomiast w 1890 w Warszawie. Matka jego, Kristina z domu Uhle, urodziła się w miasteczku Fürfeld w Wirtembergii. Zmarła w 1912 w Warszawie.

Pochówku Jana Filipa Daaba 22 października 1890 dokonał pastor Juliusz Bursche, wówczas proboszcz pomocniczy parafii Św. Trójcy.

Jan Filip Daab został pochowany w al. 22a nr 42, nieopodal leży jego brat Ludwik Fryderyk Daab al. 22a nr 44.

Adolf Daab był najmłodszym dzieckiem swoich rodziców. Dzieci te rodziły się w latach 1849–1872. Adolf Daab miał trzech braci:

  • Aleksander Daab oo Anna Hammer
  • Karol Daab oo Julia Hammer
  • Leopold Daab oo Helena Knittel siotra H. Knittla, żonatego z Rosalie Bentz 1845-1881, dziadka znanego współczesnego kompozytora – Krzysztofa Knittla z rodu Knittlów h. Własnego.

oraz cztery siostry:

  • Karolina Daab oo Gustaw Lindner
  • Anna Daab oo Gottlob Weigle
  • Helena Daab oo Henryk Eberhardt
  • Natalia Daab oo Wilhelm Gerold


                                     

3. Działalność zawodowa

Adolf Daab był udziałowcem Towarzystwa Akcyjnego Zakładów Przemysłowych Budowlanych "Fr. Martens i A. Daab”, założonych w 1866 przy ul. Hożej w Warszawie. Firma ta istniała do 1946. Jej nazwa pochodzi od nazwiska przybyłego z Danii pierwszego właściciela Fryderyka Martensa 1839–1899 i późniejszego udziałowca Adolfa Daaba.

De facto w 1899 Fryderyk Martens przekazał zarząd nad firmą swojemu synowi Karolowi Henrykowi Martensowi 1868–1948 i jego wspólnikowi oraz przyjacielowi Adolfowi Daabowi. Nazwa firmy nie uległa zmianie ze względu na rozpoznawalną już wówczas markę.

Zakład wybudował wiele obiektów przemysłowych, publicznych i prywatnych na terenie Warszawy i Królestwa Polskiego, m.in. budynki parafii ewangelicko-augsburskiej.

Ponadto przedsiębiorstwo to wybudowało:

  • tunel kolei średnicowej pod al. Jerozolimskimi,
  • kompleks budynków warszawskiej Dyrekcji Kolejowej przy ul. Targowej 74,
  • gmach Domu Towarowego Bracia Jabłkowscy przy Brackiej 25 ob. Traffic Club,
  • gmach firmy B. Hantke,
  • gmach firmy E. Szczerbiński,
  • wiadukt kolei nadwiślańskiej w Lublinie.
  • gmach Wyższej Szkoły Handlowej ob. Szkoła Główna Handlowa w al. Niepodległości,
                                     

4. Działalność społeczno-samorządowa

  • prezes zarządu Banku Kredytu Hipotecznego
  • członek Komisji Rewizyjnej Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności
  • członek Stowarzyszenia Właścicieli Nieruchomości
  • członek komisji wykonawczej Daru 3 Maja dla Macierzy Szkolnej
  • zastępca radnego i radny Miasta Warszawy w latach 1916-1924 w 1919 wybrany na zastępcę radnego Miasta Warszawy z listy Narodowego Komitetu Wyborczego Stronnictw Demokratycznych grupującego prawicowe ugrupowania mieszczańskie, w którym główną rolę odgrywała Narodowa Demokracja.
  • członek Towarzystwa Opieki nad Dziećmi w Warszawie
  • sędzia Handlowy Trybunału Handlowego
  • członek Rady Kasy Handlowo-Przemysłowej
  • członek Stowarzyszenia Kupców Polskich był członkiem Komisji Arbitrów
  • członek Komitetu Obywatelskiego m.st. Warszawy działającego w czasie I wojny światowej
                                     

5. Działalność w warszawskiej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Św. Trójcy

Daab był osobą głęboko religijną przywiązaną do wyznania luterańskiego, stąd jego zaangażowanie w działalność społeczną w warszawskim zborze ewangelicko-augsburskim. W 1903, mając 31 lat, został najmłodszym członkiem Kolegium Kościelnego ob. Rada Parafialna.

Przez 20 lat 1903–1921 był członkiem kolegium kościelnego warszawskiej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Św. Trójcy i przewodniczącym wydziału administracyjnego tej parafii.

Uroczystość konfirmacji Adolfa Daaba w języku niemieckim,odbyła się 2 października 1887 r. Obrzędu tego dokonał pastor Henryk Leopold Bartsch 1832-1899, wówczas II pastor zboru Ewangelicko-Augsburskiego w Warszawie. Konfirmację w języku polskim wprowadzono w zborze warszawskim dopiero po 1888 r.

                                     

6. Rodzina

Adolf Daab ożenił się 16 października 1897 z koleżanką z dzieciństwa, Rozalią Anną Knittel 1868–1938, używającą imienia Anna "Niulcia”. Była ona wówczas wdową po Janie Powarowie, Rosjaninie zm. 1895, z zawodu księgarzu. Anna Knittel Powarow była wyznania ewangelicko-reformowanego. Adolf i Anna mieli cztery córki:

  • Alicję 1905–1981 – żona Karola Schweitzera, fabrykanta musztardy
  • Irenę 1902–1975 – żonę Czesława-Młota Fijałkowskiego
  • Jadwigę 1900 – po 1996 – żonę Bogusława Weigle, właściciela garbarni
  • Halinę 1898–1989 – żonę Franciszka Kuestera, właściciela ziemskiego

Adolf Daab usynowił także dwóch pasierbów:

  • Borysa Daaba primo voto Powarow 1890–1916 – który popełnił samobójstwo z miłości
  • Aleksandra Daaba primo voto Powarow 1886–1932 – urzędnika państwowego w Poznaniu

W latach 1889–1892 Adof Daab praktykował w firmie budowlanej Roberta Karstensa. Następnie odbywał służbę wojskową w Symferopolu w latach 1892–1897 jako żołnierz armii carskiej. Podczas pobytu na Krymie pisał pamiętnik 1895–1896. Chociaż w domu posługiwał się językiem polskim, w pamiętniku brak odniesień do polskiej literatury np. Sonetów krymskich Adama Mickiewicza. Trzeba pamiętać, że uczył się w szkole rosyjskiej, a wychował w domu niemieckim.

Z czasem dał się poznać jako osoba zaangażowana w działalność patriotyczną. Jego własny dom był już ze wszech miar polski.

Wspomnienia W Warszawie i na Krymie zostały opublikowane dopiero w 1996, "za zgodą pani Anny Kuester, wnuczki Adolfa Daaba, która udostępniła przechowywane przez nią wspomnienia dziadka ” T. Stegner we wstępie do ww. wspomnień A. Daab.



                                     

7. Śmierć i pogrzeb

Adolf Daab zmarł 27 stycznia 1924 na raka w Paryżu, dokąd wyjechał na leczenie. Uroczysty pogrzeb odbył się na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie 21 lutego 1924.

Adolf Daab pochowany jest na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie przy ul. Młynarskiej, w al. 2 nr 10.