Poprzednia

ⓘ J.-H. Rosny (starszy)




                                     

ⓘ J.-H. Rosny (starszy)

J H. Rosny, właśc. Joseph Henri Honoré Boex – francuski pisarz pochodzenia belgijskiego, jeden z uznanych twórców współczesnej powieści science-fiction.

                                     

1. Zarys biografii

Po dzieciństwie spędzonym w Brukseli, odbył w Bordeaux we Francji studia w zakresie fizyko-chemii oraz nauk przyrodniczo-matematycznych. W 1874 wyjechał do Londynu, gdzie znalazł zatrudnienie w przedsiębiorstwie telegraficznym i ożenił się z Gertrudą Holmes. W 1885 osiadł w Paryżu. Tam podjął działalność literacką, wraz z młodszym bratem występując pod wspólnym pseudonimem twórczym J H. Rosny. W spółce autorskiej od początku odgrywał dominującą rolę, nadając ton stylistyce i podejmowanej tematyce, która z obyczajowej wkrótce przesunęła się na historyczno-fantastyczną o charakterze przygodowym.

W 1897 za wspólną twórczość odznaczony został krzyżem kawalerskim orderu Legii Honorowej. W tymże roku po rozwodzie z pierwszą żoną poślubił Marię Borel. Bliski braciom Goncourt, od 1900 należał wraz z bratem do ich kręgu literackiego, zwanego Akademią Goncourtów, będąc jej przewodniczącym od 1926 roku. Zasiadał też w jury pierwszej Nagrody Goncourtów 1903. W 1908 lub 1909 zakończył twórczą współdziałalność z młodszym bratem i występował pod osobnym pseudonimem literackim. Pozostał wierny przede wszystkim gatunkowi powieści fantastycznej, którą kontynuował i doskonalił także w latach międzywojennych.

Uchodzi za jednego z twórczych inicjatorów kierunku science-fiction, swymi powieściami katastroficznymi poprzedzając np. Herberta G. Wellsa. W powieściach Lot w nieskończoność Les Navigateurs de linfini i Astronauci Les Astronautes wprowadził do powszechnego słownictwa termin "astronautyka”. Jako pierwszy w literaturze przekonująco ukazał skutki działania na ludzkość energii elektromagnetycznej z kosmosu Le Cataclysme czy zjawiska związane z klonowaniem organizmów żywych LÉnigme de givreuse. Twórczością swą wywarł wpływ m.in. na Arthura Conana Doyle’a, który wątek jego powieści Tajemnicza siła La Force mystérieuse powtórzył w swym Trującym pasmie The Poison Belt, 1913. Jego ujęcie istoty wampiryzmu jako dziedzicznego zjawiska genetycznego powielił z kolei amerykański pisarz Richard Matheson w powieści Jestem legendą I Am Legend, 1954.

Podejmował też szerszą problematykę, będąc autorem np. La Vie amoreuse de Balzac Paris 1930 oraz Au temps du roi Léopold pośmiertnie – Bruxelles 1944. Ogłosił również wspomnienia Mémoires de la vie littéraire Paris 1927. W tematyce opieki społecznej za granicą poświęcił polskim sierocińcom pracę Les Foyers pour orphelins polonais Paris 1913.

Zmarł w wieku 83 lat niedługo przed wybuchem działań wojennych. Jego imię nosi nagroda literacka Prix Rosny-Aîné przyznawana od 1980 r. za twórczość w dziedzinie fantastyki naukowej.

                                     

2. Literatura

  • M. Del Pizzo, Lopera di J.H. Rosny Aîné – dal realismo al naturalismo, dal fantastico alla fantascienza, Fasano: Schena, 1995
  • Michel Desbruyères, J. H. Rosny aîné La France fantastique, Paris: Éditions Phébus, 1978
  • M. Bulliard, Lenjeu des origines – les romans préhistoriques de J H. Rosny aîné, Lausanne: Éd. Archipel, 2001
  • Birgit Krämer, Abenteuer Steinzeit und Mythos Evolution. Die "romans préhistoriques” von J H. Rosny Aîné, Frankfurt/Main-New York: Lang, 2003
  • J. Sageret, La révolution philosophique et la science: Bergson, Einstein, Le Dantec, J H. Rosny Aîné, Paris: F. Alcan éd., 1924
  • G. Casella, Les Célébrites daujourdhui – J. H. Rosny. Biographie critique, Paris 1907