Poprzednia

ⓘ Cienietnik




Cienietnik
                                     

ⓘ Cienietnik

Cienietnik – osoba zajmująca się łowieniem siecią zwierząt, zapewne także produkcją sieci i wnyków, pułapek na zwierzęta. Nieznany jest dokładny zakres powinności cienietników, gdyż zachowało się niewiele informacji źródłowych na ich temat.

W języku łacińskim cienetniki występują jako, venatores cum retibus, tenetarii, w języku niemieckim – Netzmacher, Netzrichter, Netzfanger.

W okresie wczesnego średniowiecza była to grupa książęcej, biskupiej ludności służebnej – ministeriales. Łowcy sieciami najprawdopodobniej zajmowali się także wyrabianiem sieci, sideł, pułapek do łowienia zwierząt. W lasach i polach zastawiali sieci cienie, łac. teneto i wnyki, aby łapać zwierzęta lub współdziałać z innymi łowcami. Należałoby do nich zaliczyć także łowiących sieciami i pułapkami, łowców ptaków i ptaszników łac. aucupes, ale nie wiadomo, czy znany ze średniowiecznych dokumentów termin aucupes nie oznaczał rarożników czy sokolników zob. sokolnictwo, łowiących ptaki inną metodą. Cienietnicy mogli dostarczać złowione zwierzęta do grodzonych zwierzyńców książęcych. Część współczesnych badaczy wspomina wielokrotnie o szerokim zakresie czynności, składających się na poszczególne zawody, szczególnie dotyczy to rzemiosł wiejskich czy dworskich. Dopiero prawo cechowe wprowadzane w miastach sprzyjało specjalizacji.

Grupę łowców sieciami cienietników zaliczano do zawodów wchodzących w skład systemu osad służebnych, stanowiących pierwsze polskie urządzenie gospodarcze. Potwierdzają to historyczne toponimy – nazwy miejscowe na terenie Polski. Nazwę Cienietniki nosiła wymieniana u Bartosza Paprockiego osada, dawniej w ziemi sieradzkiej. Także współczesne Cielętniki koło Zawoni powiat trzebnicki nosiły dawniej nazwę Cienietniki. Współcześnie tylko osada Ciemiętniki koło Włoszczowy brzmi podobnie.

Wymienieni w dyplomach księcia Konrada Mazowieckiego z lat 1230-1232 venatores zum retibus, czyli cienietnicy, najprawdopodobniej należeli do ludności służebnej i podlegali łowcom książęcym. O łowieniu sieciami ptaków pisze w XVI w. Mateusz Cygański w pracy Myślistwo ptasze". O łowieniu zwierząt sieciami wspomina jeszcze Jan Ostroróg piszący w XV w., który napomina, aby nie łowić zwierza sieciami i sidłami w okresie płodnym, ochronnym. Sietnicy wymienieni są także w Lustracji województwa pomorskiego z roku 1565". O sietnikach i sietniczych, którzy wiązali, naprawiali, zbierali i wozili sieci, wspomina Zygmunt Gloger w artykule Łowiec.

Z pracy Łukasza Gołębiowskiego Gry i zabawy różnych stanów., wydanej w 1831 roku, pochodzi umieszczony przez Glogera w artykule Sieci, poniższy fragment, opisujący nazwy i przeznaczenie sieci stosowanych w łowiectwie, zapewne w czasach bardziej bliskich autorowi: