Poprzednia

ⓘ Carlo Goldoni




Carlo Goldoni
                                     

ⓘ Carlo Goldoni

English version: Carlo Goldoni

Carlo Goldoni – włoski komediopisarz związany z Wenecją, z zawodu prawnik. Był autorem ponad 200 komedii.

                                     

1. Życiorys

We wczesnej młodości Goldoni uległ urokom teatru i zaczął pisać sztuki, a nawet został członkiem wędrownej trupy. Jednak nie porzucił myśli o mieszczańskim stylu życia i po uzyskaniu dyplomu uniwersyteckiego kontynuował karierę adwokacką.

W 1748, po ukończeniu przeszło 40 lat i gdy był już autorem ponad 30 sztuk, porzucił zawód prawnika. Zawarł umowę z zespołem Medebacha i zobowiązał się dostarczać dla niego 10 sztuk rocznie. W 1750 nawet powiększył tę liczbę do 16. Następnie związał się z innym teatrem, jednak nie udało mu się uniknąć ostrej rywalizacji z dwoma innymi dramatopisarzami weneckimi: Pietro Chiarim i Carlo Gozzim.

Zniechęcony wypowiedziami Gozziego opuścił w 1762 Wenecję i przeniósł się na stałe do Paryża, by wesprzeć występujący tam na stałe teatr włoski. Gdy współpraca z teatrem nie przynosiła oczekiwanych rezultatów, został tymczasowo nauczycielem na dworze wersalskim. Jego pisana po francusku komedia Dobroczynny zrzęda 1771 dotarła na deski Comédie-Française. Po francusku napisał też swoje Pamiętniki 1787.

Zmarł w nędzy w Paryżu podczas rewolucji francuskiej, w momencie gdy Konwent Narodowy postanowił przyjść mu z pomocą.

                                     

2. Commedia dell’arte

Goldoni przeciwstawił się i odnowił formę schyłkowej commedia dell’arte. Głosił powrót do pełnego, literackiego tekstu, do charakterów w miejsce typów umownych, do realizmu w przedstawieniu obyczajów, do prostego języka bez wymyślności barokowego stylu. Przeprowadzenie tej zmiany nie było łatwe. Goldoni musiał przekonać nie tylko publiczność, ale i aktorów, niechętnych do podporządkowania się woli autora, ani też odrzucenia maski i skupieniu się na mimice twarzy. Toteż początkowo uciekał się do kompromisu i szczegółowo opracowywał jedynie główną rolę, reszta zaś sztuki zachowywała charakter scenariusza.

Walcząc z dekadencją commedia dell’arte, zarazem czerpał z niej obficie, a jego twórczość jest artystycznym dopełnieniem plebejskiej farsy włoskiej. Z jego licznych dzieł, dziełami o trwałej wartości pozostało kilkanaście komedii pełnych werwy, życzliwie spoglądających na człowieka, których pogodny optymizm tchnie atmosferą oświecenia. Okazał się zwłaszcza mistrzem w oddaniu środowiska, obyczajów i języka ludzi z Wenecji.

                                     

3. Goldoni jako librecista

Goldoni napisał wiele librett, do których opery komponował m.in. Antonio Vivaldi, Józef Haydn, Antonio Salieri. Wolfgang Amadeus Mozart skomponował do jego libretta operę komiczną La finta semplice, czyli Udana naiwność. Największy sukces odniósł, kiedy przerobił sentymentalną powieść Samuela Richardsona Pamela, czyli cnota nagrodzona i muzykę do tego libretta skomponował Niccolò Piccinni. W 1760 tę operę La Cecchina wystawiono w Rzymie, a potem w całej Europie. W 1765 roku wystawiono ją w Warszawie.

                                     
  • premiery: 1951 - 12 - 08 jako Konduktor sleepingu Awantury w Chioggi Carlo Goldoni reż. Jerzy Ronard Bujański, Teatr Młodego Widza Kraków, data premiery:
  • Qualcuno in ascolto jako Peter 1989: Czerwona Wenecja Rouge Venise jako Carlo Goldoni 1990: Sercowe sprawy Heart of the Deal jako Mitchell Bryce 1991: Oscar
  • Molier, reżyseria: Zbigniew Sawan jako Leander 1952: Wachlarz autor: Carlo Goldoni reżyseria: Maryna Broniewska jako Tonino 1960: Barberyna autor: Alfred
  • koreański męczennik, błogosławiony katolicki ur. 1732 6 lutego Carlo Goldoni komediopisarz włoski ur. 1707 28 maja Aleksander Michał Sapieha
  • otwarta Węgierska Opera Państwowa 11 października w livornińskim Teatro Carlo Goldoni miała miejsce premiera Il re a Napoli Pietro Mascagniego 15 października
  • Fredro, Mąż i żona, reż. Bohdan Korzeniewski Justysia 31.10.1950 Carlo Goldoni Sprytna wdówka, reż. Jerzy Wyszomirski Marionette Sezon 1952 1953
  • rumuński: Carol szwedzki: Karl walijski: Siarl węgierski: Károly włoski: Carlo Karol I Wielki 742 814 król Franków od 768, cesarz rzymski od 800 Karol
  • Antonio Palomba L uccellatrice Ptaszniczka Wenecja, 1751 libretto Carlo Goldoni Ipermestra Spoleto, 1751 libretto Pietro Metastasio Talestri Rzym

Użytkownicy również szukali:

carlo goldoni teatro, komedia carlo goldoni dwóch panów,

...
...
...