Poprzednia

ⓘ Dom Opatów Pelplińskich w Gdańsku



Dom Opatów Pelplińskich w Gdańsku
                                     

ⓘ Dom Opatów Pelplińskich w Gdańsku

Dom Opatów Pelplińskich – kamienica w Gdańsku, jeden z nielicznych zachowanych zabytków Starego Miasta. Siedziba Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego.

                                     

1. Dzieje budynku

  • Zbudowany przez nieznanego architekta przypuszcza się, że autorem projektu mógł być Abraham van den Blocke w stylu niderlandzkiego manieryzmu, na początku XVII wieku przyjmuje się datę 1612 rok.
  • Od 1686 należał do opactwa cysterskiego w Pelplinie aby ominąć przepisy zakazujące zakonnikom posiadania domów w mieście, formalnie kamienicę kupił wojewoda pomorski Władysław Stanisław Łoś. Aż do kasaty opactwa pelplińskiego w 1823 r. cystersi wykorzystywali kamieniczkę jako zajazd.
  • W 1912 popadający w ruinę dom został wykupiony z rąk prywatnych przez władze miasta. Przeprowadzono wówczas gruntowny remont, m.in. zastępując zniszczone siedemnastowieczne elementy dekoracji kamieniarskiej ich wiernymi kopiami. Szczęśliwie kamieniczka jako jedna z niewielu przetrwała działania wojenne w 1945.
                                     

2. Opis architektoniczny

  • Częściowo oryginalne jest wnętrze domu, przede wszystkim piękna balustrada drewnianych schodów z przedstawieniem Zuzanny i starców.
  • Sala nr 116 na trzeciej kondygnacji nosi imię zmarłego profesora historii sztuki Konstantego Kalinowskiego
  • Boczna elewacja, wznosząca się nad kanałem Raduni, posiada skromny wystrój. Bogaciej dekorowana jest natomiast fasada, w której wykorzystano kontrast między elementami kamiennymi a ceglanym licem muru. Szczyt zdobi typowa dla niderlandzkiego manieryzmu siatka kamiennych taśm imitujących metalowe okucia ornament okuciowy, a jego kontury tworzą esownice wzbogacone obeliskami i szyszkami. Całość wieńczy, dodany w 1912, wzlatujący orzeł. W dolnej części szczytu, pomiędzy oknami, znajdują się trzy kamienne rzeźby, w środku w formie popiersia, po bokach głowy ukazane z profilu. Gzymsy międzykondygnacyjne oparte są na rzeźbionych popiersiach ludzkich. Godny uwagi jest również kamienny portal z nadświetlem.
                                     

3. Zarządca

Obecnie w Domu Opatów Pelplińskich mieści się Instytut Historii Sztuki Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Gościnnie z sal budynku korzystają również studenci Instytutu Archeologii Uniwersytetu Gdańskiego, Zakładu Etnologii UG i Pracowni Religioznawstwa UG oraz koła naukowe tychże jednostek.

                                     

4. Ciekawostki

  • Kamienica jest połączona z dwoma innymi budynkami, wybudowanymi po 1945 roku. Jeden, stanowiący fasadę od strony ul. Bielańskiej został zaprojektowany przez Wacława Tomaszewskiego, natomiast narożny budynek modernistyczny, widoczny od strony ul. Elżbietańskiej, przez Szczepana Bauma.
  • Trzy budynki posiadają różne poziomy kondygnacji, przez ściany nieumiejętnie przeprowadzono liczne klaki schodowe, tworzące labirynt Minotaura.
  • Uwaga: wejście do Domu Opatów Pelplińskich możliwe jest jedynie od strony dziedzińca sąsiadującego z gdańskim Ratuszem Staromiejskim, przez budynek Instytutu Archeologii.
  • Mimo, iż oficjalny adres dla kamienicy "Dom Opatów Pelplińskich" brzmi "ul. Elżbietańska 3", to takowy nie figuruje w spisach pocztowych. Należy stosować adres "ul. Bielańska 5", taki jak dla Instytutu Archeologii UG.
                                     

5. Literatura

  • J. Friedrich, Gdańskie zabytki architektury do końca XVIII w., Gdańsk 1995, ​ISBN 83-7017-606-2 ​
  • Dom Opatów Pelplińskich Encyklopedia Gdańska, Gdańsk 2012, ​ISBN 978-83-929932-5-4 ​
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →