Poprzednia

ⓘ 59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej




59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
                                     

ⓘ 59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej

Po oswobodzeniu Gniezna, pod koniec grudnia 1918 roku przez oddziały powstańców wielkopolskich, została z nich zorganizowana kompania pod dowództwem ppor. armii niemieckiej Pawła Cymsa. Na początku stycznia 1919 roku kompania ta ruszyła w kierunku Inowrocławia, zajmując kolejne miejscowości: Trzemeszno, Mogilno, Strzelno i Kruszwicę, w każdej z nich powiększając swój skład o kolejnych ochotników. Pod Inowrocław dotarła 4 stycznia a 5 i 6 stycznia, wespół z 31 Włocławskim pułkiem piechoty i byłymi członkami POW, bierze udział w oswobodzeniu miasta. Oddział ppor. Cymsa zajął koszary tzw. "czerwone” i w nich pomiędzy 7 a 11 stycznia sformował dwa bataliony piechoty, które przyjęły nazwę 1. i 2. Pułk Grenadierów Kujawskich oraz z ochotników ze Strzelna i Kruszwicy trzeci batalion, który przyjął nazwę Baon Nadgoplański. Już 11 stycznia 1 i 2 pułki grenadierów stoczyły zacięty, zwycięski bój o Złotniki Kujawskie a baon nadgoplański zajął Łabiszyn. Ze zdobycznych dwóch dział utworzono pluton artylerii a z żołnierzy potrafiących obsługiwać karabiny maszynowe – kompanię. Od 16 stycznia pułki grenadierów zostały połączone na rynku w Inowrocławiu odbyła się przysięga wojskowa. Z tej okazji społeczeństwo Inowrocławia ufundowało i wręczyło chorągwie pułkowi i baonowi nadgoplańskiemu. Od 1 lutego baon nadgoplański przydzielono do pułku i rozkazem Dowództwa Głównego w Poznaniu, któremu podlegały oddziały na terenie byłego zaboru pruskiego, z dniem 7 lutego 1919 roku pułk otrzymał nową nazwę 5 Pułk Strzelców Wielkopolskich a jego dowódcą został płk Wacław Przeździecki. Już 23 marca pułk obejmuje mjr Stanisław Wrzaliński i praktycznie wśród ciągłych walk reorganizuje pułk tworząc pełne 12 kompanii strzeleckich i 3 kompanie karabinów maszynowych oraz szkołę podoficerską. Pułk obsadza linię Opoki – Wielowieś – Płonkowo – Broniewo – Pszczółczyn pod Łabiszynem o długości około 50 km. Tu nie tylko odpiera skutecznie ataki przeważających sił nieprzyjaciela, wspomagane artylerią, lecz organizuje szereg wypadów w głąb pozycji wroga. W ataku na Bronimierz Mały zdobywa: miotacz min, 2 karabiny maszynowe, 25 karabinów, 5000 szt amunicji i aparaty telefoniczne. Walki na zajmowanych pozycjach trwały do 18 grudnia 1919 roku, po czym pułk odszedł do Żnina i do 15 stycznia 1920 roku prowadził intensywne szkolenie żołnierzy. Stan pułku to 26 oficerów i 2988 szeregowych. Następnie w ślad za ustępującymi wojskami niemieckimi, przez: Szubin, Więcbork, Sępólno i Chojnice, przejmował tereny przyznane Polsce na mocy traktatu wersalskiego. Rozkazem ministra spraw wojskowych z 17 stycznia 1920 roku zmienił nazwę na 59 pułk piechoty wielkopolskiej. Na Pomorzu obsadził odcinek granicy na zachód od Chojnic i pozostał tam do 20 lutego, po czym zgrupował się w rejonie Tucholi, kończąc w ten sposób swoje działania na froncie zachodnim. W czasie tych walk poległo 171 żołnierzy, a ponad 200 zostało rannych. Pułk wszedł w skład XXIX Brygady Piechoty należącej do 15 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej.

                                     

1. Pułk w wojnie 1919-1920

Jako 5 pułk Strzelców Wielkopolskich walczył na froncie wielkopolskim, a następnie wziął udział w zajęciu Pomorza. 31 stycznia 1920 roku, pułk pod dowództwem Stanisława Wrzalińskiego zajął między innymi. Chojnice.

Po zajęciu Pomorza i przemianowaniu pułku na 59 pułk piechoty wielkopolskiej oraz włączeniu w skład 15 Dywizji Piechoty, pułk został skierowany na front ukraiński. Z Torunia przez Kutno, Koluszki, Przemyśl i Lwów przybył 11 marca 1920 roku w rejon Złoczów – Brody. W rejonie tym przebywał przez dwa tygodnie, prowadząc szkolenie w walkach na szerokim froncie, po czym przez Zdołbunów został przetransportowany w okolice Miropol – Sławuta, wydzielony z 15 Dywizji Piechoty i podporządkowany 13 Dywizji Piechoty. W jej składzie przejął od 44 i 25 pułku piechoty odcinek frontu nad rzeką Słuczą. Na odcinku tym odznaczył się brawurowym wypadem na miejscowość Kowaleńki, gdzie rozgromił nieprzyjaciela w sile batalionu piechoty i szwadronu kawalerii Armii Czerwonej, zdobywając 2 armaty, 6 karabinów maszynowych, ponad 40 koni, karabiny, amunicję i inny sprzęt. Przez czas pobytu nad Słuczą robił dalekie wypady rozpoznawcze.

Do 15 Dywizji Piechoty pułk powrócił 21 kwietnia a 25 kwietnia zajął pozycję koło wsi Prywietów, z której jeszcze tego samego dnia ruszył do ataku w kierunku na Berdyczów. Pierwszego dnia wyprawy kijowskiej pułk przerwał linię frontu pod Maleńcami, zdobył 5 kolejnych linii obronnych nieprzyjaciela i wdarł się na odległość 25 km w głąb terytorium wroga. 26 kwietnia wkroczył do Berdyczowa. W następnych dniach walczył zwycięsko pod Machnówką, Brodojskoje i Koziatynem i w dniu 8 maja 1920 roku wkroczył do Kijowa, gdzie na południe od miasta zajął pozycje obronne wzdłuż Dniepru. Obsadził odcinek o długości około 40 km, skąd prowadził zwiady i wypady na drugi brzeg rzeki oraz stoczył szereg potyczek z oddziałami wroga. Batalion pułku 24 maja przeprowadził brawurowy wypad na miejscowość Rżyszczew, zajmując tę miejscowość obsadzoną przez załogę w sile 800 żołnierzy. Zluzowany 25 maja przez 5 pułk piechoty Legionów i skierowany na front północny, zbiera się w Wasylkowie, skąd przez Kijów, Sarny, Łuniniec i Baranowicze dociera do Mińska 31 maja. Natychmiast zostaje skierowany na front i zajmuje pozycje w okolicach miejscowości Dziedziłowicze. W nocy z 13 na 14 czerwca, pod miejscowością Wojłowo, sforsował Berezynę w wypadzie, który miał na celu ściągnięcie większych sił nieprzyjaciela na odcinek działania pułku w ramach akcji zmylenia przeciwnika co do zamiarów dowództwa frontu. Po zaciętych bojach zdobył miejscowość Domżeryce, bronioną przez 2500. załogę. Walki trwały do 16 czerwca po czym, po wykonaniu zadania, pułk wycofał się na zachodni brzeg rzeki. Nazwa miejscowości Domżeryce i data toczonych walk została uwieczniona na chorągwi pułkowej. 18 czerwca przeszedł do miejscowości Wielka Czernica, gdzie toczył walki pozycyjne odpierając wielokrotne ataki przeważających sił wroga, po czym 20 czerwca został zluzowany i odszedł do miejscowości Uhła.

4 lipca 1920 roku rozpoczęła się ofensywa bolszewików na froncie północnym. Pułk od 7 lipca znajdował się w odwrocie. W ciągłych i krwawych walkach nad Szczarą, Narwią, Bugiem i Liwcem, przez: Drohiczyn, Sokołów, Węgrów, Kałuszyn i Mińsk Mazowiecki doszedł pod Warszawę, gdzie ostatecznie zajął pozycje obronne na linii Michałówek – Wiązowna – Emów. Na tej pozycji pułk pozostał do czasu rozpoczęcia polskiej kontrofensywy. Pod Węgrowem pułk opuścił płk Wrzaliński, który został dowódcą XXIX Brygady a nowym dowódcą został mianowany kpt. Cerklewicz, dotychczasowy dowódca I batalionu.

17 sierpnia 1920 roku pułk ruszył do natarcia podzielony na dwie grupy operacyjne pod dowództwem mjr Matczyńskiego i kpt. Cerlewicza całością dowodził dowódca XXIX Brygady płk Stanisław Wrzaliński. Przełamał front i jeszcze tego samego dnia zajął Duchów, Brzeziny, Dębie Wielkie i Nowy Mińsk. Następnie wszedł w skład grupy pościgowej XXIX Brygady i maszerował w kierunku na: Stanisławów, Jadów, Łochów i Brok nad Bugiem. Stoczył zacięte walki pod Brokiem a następnie pod Ostrowem, gdzie wziął do niewoli ponad 1000 jeńców i zdobył dużą ilość sprzętu wojskowego.

Okrył się nieśmiertelną sławą w walkach o Łomżę w dniu 22 sierpnia, biorąc do niewoli ponad 2000 jeńców, zdobywając 9 armat, 22 karabiny maszynowe, kilka wagonów amunicji i innego zaopatrzenia. Walki o Łomżę w decydujący sposób przyczyniły się do rozbicia 3. Armii sowieckiej i otworzyły drogę na Kolno. Dowódca pułku kpt. Cerklewicz, został w dniu zdobycia miasta, odznaczony srebrnym krzyżem wojennym Orderu Virtuti Militari. Następnie przez Szczuczyn i Kolno maszerował w kierunku dawnej granicy z Prusami odcinając drogi odwrotu bolszewickim 4 i 15 Armii. Przeszedł następnie w okolice miejscowości Kleszczele na skraju Puszczy Białowieskiej i 23 września natarł w kierunku na Izabelin. Od 25 września jest w dalszym pościgu za nieprzyjacielem w kierunku: Zalewy, Dereczyn, Horodyszcze, Mir do okolic Rakowa. Po dotarciu do Rakowa pułk zatrzymał się w związku z zawarciem rozejmu i zakończeniem wojny polsko-bolszewickiej.

Ze stacji Horodziej w dniach 4 i 5 grudnia 1920 roku pułk odjechał przez: Baranowicze, Wołkowysk, Warszawę, Kutno i Toruń do Inowrocławia, który został wyznaczony jako jego garnizon. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pułk zdobył: 15 armat, przeszło 150 karabinów maszynowych, kilka tysięcy karabinów, kilkaset koni, kilka pociągów amunicji i żywności i wziął do niewoli kilka tysięcy jeńców.

W złotej księdze pułku, za czas do końca 1920 roku, były zapisane 22 nazwiska oficerów i szeregowych udekorowanych krzyżem Orderu Virtuti Militari i 290 nazwisk odznaczonych Krzyżem Walecznych.

                                     

2. Pułk w okresie pokoju

W okresie międzywojennym pułk stacjonował w Inowrocławiu. Wchodził w skład 15 Dywizji Piechoty. Święto pułkowe obchodzono 22 sierpnia na pamiątkę zdobycia Łomży w 1920 roku.

Organizację pułku przekształcono na wzór francuski, nowe regulaminy i przepisy normowały pracę szkoleniową. Pomoc nieśli oficerowie armii francuskiej. W myśl rozkazów władz wojskowych wyznaczono specjalne godziny na szerzenie oświaty wśród żołnierzy. Analfabeci obowiązkowo uczyli się czytania, pisania i matematyki w zakresie podstawowym. W każdej kompanii zorganizowano świetlicę, w której odbywały się zajęcia szkoleniowe i odpoczynek po dniu służby. Wyposażono bibliotekę pułkową, koncertowała orkiestra pułkowa i chór złożony z oficerów, podoficerów i szeregowych, wystawiano popularne sztuki teatralne. W 1929 roku wybudowano na terenie koszar salę teatralną i wyposażono ją w urządzenia do projekcji filmów. Zorganizowano muzeum pułkowe, w którym zgromadzono pamiątki z chlubnych lat walki.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 22 sierpnia, jako datę święta pułkowego. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę zwycięskiego boju o Łomżę w 1920 roku.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 59 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty tzw. "normalnych”. W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych. W pułku zorganizowano też specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce.

W sposób szczególny troszczono się o zdrowie żołnierzy. Na początku lat trzydziestych powołano Wojskowy Klub Sportowy. Wśród kilku sekcji wyróżniała się sekcja sportów wodnych z własną przystanią w Janikowie. Na terenie koszar wybudowano boisko piłkarskie z bieżnią, boiska do gier zespołowych, uprawiano boks. Pod kierunkiem specjalistów ze Szkoły Gimnastycznej w Poznaniu żołnierze odbywali codzienne godzinne ćwiczenia. Na bardzo wysokim poziomie stało wyszkolenie strzeleckie. Kpr. Świątek brał udział w olimpiadzie w Paryżu w 1924 roku, gdzie zespół polski zajął w strzelaniu 7. miejsce drużynowo, a Świątek indywidualnie zajął 26. miejsce na 200 startujących. Ponad 80 procent żołnierzy posiadało odznakę sportową. Oficerowie uprawiali jazdę konną, szermierkę, pływanie, narciarstwo. Pułk organizował dywizyjne kursy podchorążych rezerwy.

Korpus oficerski korzystał z wykładów prowadzonych przez Towarzystwo Wiedzy Wojskowej. Dla podoficerów utworzono kursy dokształcające w zakresie 4. i 6. klasy szkoły średniej, na których wykładowcami byli oficerowie i nauczyciele inowrocławskich szkół.

Wielka życzliwość i sympatia społeczeństwa, wynikająca z przeświadczenia, że pułk utworzono z mieszkańców Kujaw i je wyzwalał, towarzyszyła zawsze żołnierzom. Wyrazem tej sympatii było ufundowanie nowego sztandaru, który wręczył dowódcy pułku w sierpniu 1924 roku, Prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski.

Wyrokiem Sądu Okręgowego nr VI w trybie doraźnym na sesji wyjazdowej w Toruniu z 17 lipca 1936 strzelec pułku Willi Lippke został skazany na karę śmierci z szpiegostwo, a wyrok przez rozstrzelanie został wykonany dzień później w Toruniu.

W 1937 roku Rada Miejska Inowrocławia nadała "Pułkowi Dzieci Kujaw” honorowe obywatelstwo miasta.

Pułk był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem "W” zmobilizował:

  • kolumna taborowa parokonna nr 809
  • baon marszowy 59 pp – kpt. Stefan Szajnert
  • kolumna taborowa parokonna nr 810
  • baon marszowy 65 pp
  • uzupełnienie marszowe kompanii kolarzy nr 83
  • kompania asystencyjna nr 209
  • baon marszowy 64 pp
  • baon km i broni towarzyszących nr 6

Pozostałe, po zakończeniu mobilizacji, nadwyżki 59 pp pod dowództwem majora Mieczysława Wojciecha Skoniecznego zostały skierowane do Ośrodka Zapasowego 15 Dywizji Piechoty w Sandomierzu. W oddziale nadwyżek znajdował się między innymi kpt. Antoni Grygiel i kpt. Karol Józef Lisiogórski.

                                     

3. Kampania wrześniowa 1939

W 1939 w pułk walczył w składzie macierzystej dywizji w Armii "Pomorze”.

Początkowo pułk znajdował się w odwodzie 15 Dywizji Piechoty w rejonie Bydgoszczy. 2 września 1939 roku został zbombardowany, w rejonie Gogolina, w czasie przemarszu do rejonu jezior koronowskich. Wcześniej został jednak zawrócony i zajął pozycje obronne na północ od Bydgoszczy.

5 września organizował obronę na linii Solec Kujawski – Kobylarnia, a 6 września odpierał niemieckie ataki 50 DP w rejonie Łęgnowa. W dniu 9 września zajął obronę na zachód od Brześcia Kujawskiego.

W dniach 9 – 14 września wziął udział w bitwie nad Bzurą osłaniając kierunek północny np. 11 IX odrzucił atak niemiecki pod Śmiłowicami. 14 września, w czasie prób likwidacji niemieckiego przyczółka pod Płockiem Dobrzyków poniósł duże straty. Następnie przeprawił się przez Bzurę i dotarł w rejon Palmir w Puszczy Kampinoskiej. Tam przeszedł reorganizację.

W nocy z 19 na 20 września dotarł do Warszawy, gdzie brał udział w jej obronie do momentu kapitulacji. Po kapitulacji, 28 września, pułk został rozwiązany. W kampanii wrześniowej poległo ok. 550, a rannych zostało ok. 900 żołnierzy pułku.



                                     

4. Żołnierze pułku

Dowódcy pułku

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku.

  • kpt. Marceli Cerklewicz 7 VIII - 26 IX 1920
  • kpt. Paweł Cyms 7 I - 14 III 1919
  • ppłk / płk dypl. piech. Tadeusz Kalina-Zieleniewski 31 III 1930 – 1 III 1932 → dyspozycja szefa SG
  • płk Wacław Przeździecki 15-22 III 1919
  • ppłk / płk piech. Bolesław Mirgałowski II 1932 – IX 1939
  • ppłk Maciej Mielżyński od 3 X 1920
  • płk dypl. piech. Romuald Wolikowski 21 VIII 1926 – 31 III 1930 → dowódca piechoty dywizyjnej 4 DP
  • płk Stanisław Mikołaj Wrzaliński 23 III 1919 - 6 VIII 1920 z przerwą w VI 1920 na leczenie szpitalne
  • płk Władysław Grabowski 1-27 VI 1920
  • płk Maksymilian Hoborski
  • ppłk piech. Karol Jan Dziekanowski p.o. 5 IV 1921 – 21 VIII 1926 → oficer sztabowy PW 2 DP Leg.
  • kpt. Konrad Golniewicz 27 IX - 2 X 1920
Zastępcy dowódcy pułku

13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na "I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

  • ppłk dypl. piech. Stanisław Jan Walawski 26 IV 1928 – 29 I 1929 → zastępca dowódcy 2 pp Leg.
  • mjr / ppłk piech. Eugeniusz Zabawski 10 VII 1922 – 1925
  • ppłk dypl. piech. Zenon Wzacny od 4 VII 1935
  • ppłk dypl. piech. Michał Talikowski do VIII 1939
  • ppłk piech. Julian Królikowski 12 III 1929 - 31 VIII 1935 → stan spoczynku
Kwatermistrzowie
  • mjr / ppłk piech. Antoni Kaczmarczyk VIII 1935 – VIII 1939
  • mjr piech. Stanisław Tworzydło XII 1932 – VIII 1935 → dowódca baonu
  • mjr piech. Marian Stanisław Wójtowicz VII 1929 – XII 1932 → dowódca baonu KOP "Borszczów”
  • mjr piech. Bolesław Andrzej Ostrowski od 11 III 1926 – 1927 → zastępca dowódcy 71 pp
  • kpt. Franciszek II Nowicki VIII – IX 1939
  • mjr piech. Antoni Glanowski 23 V 1927 – 1928
  • mjr piech. Artur Karol Manowarda de Jana 10 VII 1922 – 1924
  • mjr piech. Bolesław Konstanty Sobolewski 1925 – 11 III 1926 → dowódca II baonu
Dowódcy I batalionu
  • kpt. piech. Marian Szulc p. o. 1923
  • ppłk piech. Artur Manowarda 1925
  • mjr piech. Bolesław Andrzej Ostrowski od XII 1924
Dowódcy II batalionu
  • mjr piech. Kazimierz Soldenhoff od 15 X 1925
  • mjr piech. Kazimierz Heilman-Rawicz 1923
  • mjr piech. Paweł Cygler od 26 IV 1928
  • mjr piech. Bolesław Andrzej Ostrowski V 1925
Oficerowie pułku
  • mjr piech. Zygmunt Krudowski – dowódca III baonu 1924-1925
  • por. rez. piech. Edmund Ciemnoczołowski 1939
  • mjr piech. Antoni Hajzik – dowódca baonu IX 1930 – XII 1932 → kwatermistrz 2 bs
  • por. piech. Eugeniusz Smoliński 1923–1930 → KOP
  • kpt. piech. Zygmunt Berling – p.o. dowódcy III baonu 1922 – 1923 → słuchacz WSWoj.
  • kpt. piech. Tadeusz Hordt 1933–1935
  • kpt. piech. Franciszek Rogowski
  • kpt. piech. Piotr Demkowski 1922–1925 → słuchacz WSWoj.
  • mjr dypl. piech. Franciszek Junker – dowódca baonu X 1931 – XI 1933 → CWPiech.
                                     

4.1. Żołnierze pułku Kawalerowie Virtuti Militari

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1921

                                     

4.2. Żołnierze pułku Obsada personalna w marcu 1939 roku

Obsada personalna w marcu 1939 roku

Dowództwo
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Lisiogórski Karol Józef
  • kapelmistrz – por. adm. kapelmistrz Grafka Mieczysław
  • starszy lekarz – mjr lek. dr Rajmund Hrynkiewicz-Moczulski
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – por. adm. piech. Grygiel Antoni
  • I zastępca dowódcy pułku – ppłk dypl. Michał Talikowski
  • oficer placu Inowrocław – kpt. Angelo Ernest
  • młodszy lekarz – vacat
  • oficer żywnościowy – chor. Gałęzowski Jozef
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. tab. Popek Stefan I
  • dowódca pułku – płk piech. Bolesław Mirgałowski
  • II zastępca dowódcy pułku – ppłk Antoni Kaczmarczyk
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Czapiewski Franciszek
  • adiutant – kpt. Marian Józef Mozirer
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Łęcki Władysław Józef
I batalion
  • dowódca plutonu – ppor. Kowalski Tadeusz Kasper
  • dowódca plutonu – ppor. Dudziak Roman
  • dowódca plutonu – por. Wanat Stanisław Franciszek
  • dowódca plutonu – ppor. Zboromirski Czesław
  • dowódca plutonu – chor. Manikowski Marian
  • dowódca I baonu – mjr Mieczysław Wojciech Skonieczny
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Olchowski Michał
  • dowódca 1 kompanii km – por. Janowski Stanisław
  • dowódca plutonu – por. Rydzewski Władysław
  • dowódca plutonu – ppor. Rysy Władysław Roman
  • dowódca 3 kompanii – vacat
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Trojan Franciszek Leonard
II batalion
  • dowódca plutonu – ppor. Kuśnierz Jan Mieczysław
  • dowódca plutonu – ppor. Tomana Franciszek
  • dowódca plutonu – chor. Badyna Franciszek
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Budrewicz Gwidon
  • dowódca plutonu – ppor. Walczak Jan Józef
  • dowódca plutonu – ppor. Bernatowicz Władysław
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Kocyłowski Marian Franciszek
  • dowódca 5 kompanii – kpt. Szejnert Stefan Władysław
  • dowódca plutonu – por. Aleksiński Franciszek
  • dowódca plutonu – ppor. Denis Kazimierz
  • dowódca II baonu – mjr Lucjan Andrzej Bełdowski
  • dowódca 2 kompanii km – por. Stolarczyk Władysław Michał
III batalion
  • dowódca III baonu – mjr Wilhelm Piotr Hamberger
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Kuźmiński Antoni
  • dowódca 8 kompanii – kpt. Sztuka Franciszek
  • dowódca plutonu – por. Lewandowski Kazimierz
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Miniewski Kazimierz
  • dowódca plutonu – por. Dzierżyński Antoni Marian Władysław
  • dowódca plutonu – chor. Kwaśnicki Wojciech
  • dowódca plutonu – ppor. Łukasik Edmund Jan
  • dowódca plutonu – ppor. Kuliga Kazimierz
Pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu ppanc. – ppor. Wiewiórski Bernard
  • dowódca plutonu pionierów – por. Lajourdie Stefan Hieronim
  • dowódca plutonu łączności – por. Czarnecki Adam
  • dowódca oddziału zwiadu – ppor. Duszyński Jan
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Orzeszko Florenty Aleksander Mateusz

Na kursie przebywał por. Eugeniusz Kosiacki i ppor. Wiesław Julian Jakubowski.



                                     

4.3. Żołnierze pułku Obsada personalna we wrześniu 1939 roku

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku

Dowództwo
  • zastępca dowódcy kompanii gospodarczej - chor. Józef Gałęzewski jednocześnie oficer sztandarowy
  • I adiutant – kpt. Michał Olchowski
  • oficer mobilizacyjny - kpt. Karol Józef Lisiogórski
  • naczelny lekarz - mjr dr Rajmund Hrynkiewicz-Moczulski
  • oficer informacyjny - ppor. Sołtys
  • II adiutant - ppor. rez. Kazimierz Denis
  • płatnik - kpt Franciszek Czapiewski
  • zastępca oficera mobilizacyjnego - kpt. Antoni Grygiel
  • kapelmistrz - por. adm. Mieczysław Grafka
  • dowódca pułku – płk piech. Bolesław Mirgałowski
  • kwatermistrz - kpt. Franciszek II Nowicki
  • oficer żywnościowy - por. Mieczysław Stachowiak
  • kapelan - ks. kap. Michał Zawadzki
  • oficer łączności - por. Adam Czarnecki †18 IX 1939 Puszcza Kampinoska
  • oficer mobilizacji materiałowej - kpt. Władysław Józef Łęcki
  • dowódca kompanii gospodarczej - kpt. Stefan I Józef Popek
I batalion
  • dowódca - kpt Marian Józef Mozirer
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - ppor. Eugeniusz Zboromirski
  • szef - st. sierż. Ludwik Klimkiewicz †6 IX 1939 Łęgnów
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - kpt. Trojan Franciszek Leonard
  • dowódca 1 kompanii ckm - por. Stanisław Janowski
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej – por. Eugeniusz Kosiacki
II batalion
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - kpt. Marian Franciszek Kocyłowski, por. Fraciszek Aleksiński
  • dowódca 2 kompanii ckm - por. Władysław Michał Stolarczyk
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - kpt. Eugeniusz Kosiacki
  • dowódca - mjr Gwidon Budrewicz † 20 IX Palmiry
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - por. rez. Marian Franciszek Głowacki †18 IX 1939 Ruszki
III batalion
  • adiutant batalionu - ppor. Karol Stachowiak
  • dowódca - mjr Wilhelm Piotr Hamberger
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - por. Władysław Rydzewski
  • dowódca 3 kompanii ckm - por. Czesław Barylewski
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - kpt. Kazimierz Maryański
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - kpt. Franciszek Sztuka, ppor. Kazimierz Kuliga
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Bernard Wiewiórski
  • dowódca plutonu artylerii - por. art. Florenty Aleksander Orzeszko
  • dowódca kompanii zwiadu - por. Jan Duszyński
  • dowódca plutonu pionierów - por. Stefan Hieronim Lajourdie
                                     

5. Symbole pułkowe

Sztandar

16 stycznia 1919 roku w Inowrocławiu 1 i 2 Pułki Grenadierów Kujawskich otrzymały chorągwie ufundowane przez miejscowe społeczeństwo. Po zakończeniu działań wojennych chorągwie zostały przekazane do Wielkopolskiego Muzeum Wojska w Poznaniu.

Nowy sztandar ufundowało społeczeństwo Kujaw i miasta Łomży. Wręczył go 4 sierpnia 1924 roku Prezydent Rzeczypospolitej Stanisław Wojciechowski. Na sztandarze umieszczono herby Łomży, Rypina i Inowrocławia oraz miejsca i daty walk: Domżeryce, Łomża i Izabelin. Ojcem chrzestnym sztandaru był por. Stanisław Burzyński - syn porucznika adiutanta generała Henryka Dąbrowskiego, matką chrzestną została żona generała Władysława Junga - dowódcy 15 Dywizji Piechoty, w skład której wchodził 59 pułk.

W czasie bitwy nad Bzurą sztandar został zakopany. 30 stycznia 1986 roku został odnaleziony w Wólce Węglowej i przekazany do Muzeum Ziemi Sochaczewskiej.

Odznaka pamiątkowa

14 października 1924 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Władysław Sikorski zatwierdził odznakę pamiątkową 59 pułku piechoty. Odznaka o wymiarach 37x32 mm ma kształt tarczy, którą wypełnia płaskorzeźba orła z rozpostartymi skrzydłami, trzymającego w szponach bagnet, nieco wysunięty z pochwy. W dolnej części złamany biało-czarny słup graniczny i pikielhauba. Obok słupa zatknięty proporzec biało-czerwony, dalej numer i inicjały "59 PP WLKP”. Odznaka jednoczęściowa - oficerska, wykonana w srebrze, częściowo emaliowana. Na rewersie próba srebra, imiennik grawera WG i numer. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy.

                                     

6. Upamiętnienie

Nazwę i imię 59 pułku piechoty noszą:

  • Szkoły Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w Inowrocławiu
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa im. 59. Pułku Piechoty Wielkopolskiej
  • Technikum im. 59. Pułku Piechoty Wielkopolskiej
  • ulica w Inowrocławiu na osiedlu Rąbin.

Użytkownicy również szukali:

59 pułk piechoty 1939,

...
...
...