Poprzednia

ⓘ Teatr jezuicki




Teatr jezuicki
                                     

ⓘ Teatr jezuicki

Teatr jezuicki – typ widowiska scenicznego obejmujący dramaty wystawiane w teatrach uczniowskich działających przy szkołach jezuickich od drugiej połowy XVI wieku do kasaty zakonu w 1773 roku, choć szkolne przedstawienia w jego duchu utrzymały się w placówkach jezuickich aż do XIX wieku. Jako element szeroko zakrojonej kontrreformacji był sposobem kształtowania młodzieży w duchu religii katolickiej. Kształtował kulturę Europy w wiekach XVI i XVII, stanowił etap pośredni pomiędzy średniowieczną dramaturgią religijną a nowożytnym dramatem świeckim. Badacze odnajdują wpływy teatru jezuickiego w dziełach autorów, których edukacja odbywała się w szkołach prowadzonych przez jezuitów, m.in. Corneille’a, Moliera i Goldoniego. W Polsce ten rodzaj sztuki scenicznej stał się jednym z najważniejszych zjawisk życia teatralnego epoki baroku.

Przedstawienia jezuickie odgrywane były po łacinie, tematy czerpano z Biblii i z żywotów świętych, nawiązywano do gatunków wywodzących się ze starożytności m.in. do tragedii i ze średniowiecza. W pierwszej fazie działalności na scenie pojawiały się głównie tragedie i utwory religijne, później w repertuarze zagościły również komedie o wydźwięku dydaktycznym Molier, Franciszek Bohomolec. Pojawiły się rozwiązania zaczerpnięte z opery partie śpiewane, konstrukcja sceny. Wystawiany tekst dramatyczny aktualizowano o odniesienia do bieżącej sytuacji politycznej i społecznej. Ze względu na specyfikę szkół męskich z tekstów dramatycznych usuwano role kobiece.

Do najbardziej znanych jezuickich teatrów szkolnych w Polsce należały instytucje w Poznaniu działające już 1620 roku, Warszawie od 1687 roku i Wilnie od 1715 roku. Szacuje się, że w Rzeczypospolitej funkcjonowało 59 teatrów jezuickich.