Poprzednia

ⓘ Kantorat




Kantorat
                                     

ⓘ Kantorat

Kantorat – w przeszłości w Kościołach ewangelickich jednostka terytorialna parafii, szkoła ewangelicka lub dom modlitwy. Pojęcie oznacza także grupę wokalną prowadzoną przez kantora, lub jego stanowisko pracy.

                                     

1. Kantoraty w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP

Wraz z napływem ludności ewangelickiej z terenów państw niemieckich w XIX wieku na tereny Królestwa Polskiego i powstawaniem nowych parafii ewangelickich zrodziła się potrzeba zorganizowania stałej opieki duszpasterskiej w miejscach, w których nie można było zagwarantować stałej obecności pastora, zwłaszcza na terenach wiejskich. Ponadto istotnym problemem był brak szkolnictwa ewangelickiego na wsiach i w miejscowościach znacznie oddalonych od głównej siedziby parafii. W tym celu parafie wyznaczały kantorów - opłacanych przez parafię pracowników kościelnych, pełniących z jednej strony funkcję nauczycieli przedmiotów podstawowych - religii, rachunków, czytania i pisania - oraz będących terenowymi reprezentantami pastorów w zakresie służby duszpasterskiej i administracji. Do obowiązków kantora należało także prowadzenie niedzielnych nabożeństw, spotkań modlitewnych i pogrzebów, udzielanie ślubów i reprezentowanie parafii w kontaktach z lokalnymi przedstawicielami władzy państwowej. Nie mogli oni natomiast sprawować chrztów i Wieczerzy Pańskiej. Kantorzy wyznaczani byli zazwyczaj spośród byłych żołnierzy, rzemieślników i wykształconych rolników. Kantoraty, jako jednostki terytorialne grupowały mieszkańców wsi w promieniu kilku kilometrów. Główną siedziba kantoratu, był budynek o tej samej nazwie, zazwyczaj nieznacznie wyróżniający się pod względem architektonicznym spośród reszty domostw, który pełnił funkcję kaplicy i sali szkolnej. Wraz z profesjonalizacją szkolnictwa i zawodu nauczyciela kantoratom zaczęto stawiać coraz wyższe wymogi. Na podstawie ukazu carskiego z 11 września 1864 roku i rozporządzenia władz Kongresówki z tego samego roku kantoraty podporządkowano częściowej kontroli państwa, dzieląc je na trzy kategorie:

  • Dom modlitwy,
  • Dom modlitwy z niedzielnym nauczaniem szkolnym,
  • Szkoła elementarna pod nadzorem państwa.

Ukazem cara z 1870 roku wszystkie kantoraty zakwalifikowane do trzeciej z wyżej wymienionych grup przekształcono w publiczne szkoły elementarne pod nadzorem państwowym. Wprowadzono również wymóg formalnego wykształcenia nauczycielskiego dla kantorów. W odpowiedzi na działania państwa i konieczność wyedukowania kantorów, z inspiracji ks. Aleksandra Schoeneicha od 1889 roku organizowano coroczną konferencję kantoracką, której jednym z celów było zapewnienie kantorom kursów z zakresu wiedzy teologicznej i pedagogicznej, aby mogli oni zdać państwowe egzaminy uprawniające do pełnienia funkcji nauczyciela. Przygotowanie do zawodu nauczyciela odbywało się także w Niemieckim Nauczycielskim Seminarium Ewangelickim w Warszawie, przeniesionym w 1911 roku do Łodzi.

W niepodległej Polsce większość szkół kantorackich znajdujących się na terenie dawnej Kongresówki, Wołynia i Podlasia została przekształcona w państwowe szkoły elementarne, które ze względu na swój konfesyjny charakter zachowały prawo częściowego nadzoru przez parafie Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP.

                                     
  • Lublin: Wydawnictwo Multico, Wydawnictwo Akademickie, 2005 Michał Hucał: Kantoraty i osady ewangelickie w parafii Cyców według danych na 1 lutego 1929 r
  • pamiątkową, upamiętniającą pochowanych tu ewangelików w latach istnienia kantoratu tj. 1845 - 1945. Przy zidentyfikowanych nagrobkach umieszczono nowe, metalowe
  • przekształcona w placówkę świecką. Proboszcz doprowadził również do powstania kantoratów położonych w miejscowościach takich jak Jarosty, Lubiaszów, Leonów, Klementynów
  • cztery szkoły elementarne, 21 kantoratów z salami modlitwy i szkolnymi, 166 mórg ziemi uprawnej należącej do kantoratów i szkół, 40 cmentarzy, w tym trzy
  • szkoły, w której pracował Julian Witzke, będący również kantorem filiału. Kantoraty istniały także w pozostałych wsiach zamieszkałych przez ludność ewangelicką
  • tym czasie, aż do wybuchu II wojny światowej parafia prowadziła pięć kantoratów w gminach: Dobiegniewo, Falborz, Łęg, Śmiłowice i Wieniec oraz szkoły
  • Fachman sprawował opiekę duszpasterską w garnizonie przyjeżdżając z kantoratu ewangelickiego z Mławy w latach 1917 1920 pastor administrator Robert

Użytkownicy również szukali:

...
...
...