Poprzednia

ⓘ Wirek




Wirek
                                     

ⓘ Wirek

Wirek – dzielnica Rudy Śląskiej, którą według danych z 2006 roku zamieszkiwało 20 595 osób.

Herb Nowej Wsi Wirku przedstawia osełkę, strug i kowadło.

                                     

1.1. Historia Pochodzenie nazwy

Wirek to dawna kolonia hutnicza, położona nad potokiem, stąd podstawą nazwy jest wyraz wir, wirek w znaczeniu "wir wodny, głębokie miejsce w wodzie, ruch powietrza, odmęt”.

Niemiecką nazwę Antonienhütte pol. huta Antonia nadano dla upamiętnienia Antoniny, żony Łazarza III Henckla von Donnersmarcka, założyciela i właściciela huty.

                                     

1.2. Historia Najstarsze dzieje do końca XVII w.

Pierwsza wzmianka, gdzie występuje nazwa Wirek to czeski dokument, w którym jest mowa o wzgórzu o tejże nazwie. Początkowo wieś, na której dzisiaj opiera się Wirek zwano Nową Wsią. Wieś powstała nad Kochłówką na obszarze wsi Kochłowice. Dopiero w 1828 wydzieliła się z Nowej Wsi gmina Wirek, która była niezależna, aż do 1870.

                                     

1.3. Historia W epoce industrializacji XIX w.

Pierwsza kopalnia "Gottessegen" Błogosławieństwo Boże powstała w 1828. Z tej właśnie kopalni pochodzi zabytkowy szyb "Andrzej". Szyb powstał w latach 70. XIX w. i działał, aż do 1969 istnieje do dziś jedynie budynek nadszybia. Kształtem przypomina on basztę obronną.

W 1805 powstała huta żelaza "Antonienhütte" Antonia. Działała do lat 90. tego samego wieku. Zamknięto ją z powodu przestarzałych urządzeń, które przestały pracować efektywnie w stosunku do innych hut. Hutę cynku "Hugo" wybudowano w 1812 roku, a działała, aż do 1932 roku. Inna, o nazwie "Liebe-Hoffnung" Miłość-Nadzieja działała przez ok. 100 lat, aż do 1925 roku.

Wieś zaczęła się w szybkim tempie rozrastać, powstawały kolonie przy obecnych ulicach Katowickiej, 1 Maja, Bytomskiego, Kubiny, Robotniczej. Przy ulicy Kubiny zachowały się domy robotnicze, które dzisiaj służą jako pasaż handlowy. Pierwsza szkoła powstała w Wirku w 1856, na jej potrzeby przekształcono więzienie przy obecnej ulicy Tuwima. Natomiast pierwsza szkoła w Nowej Wsi powstała w 1863. Kolejne powstały w latach 1896, 1902 oraz 1937.

Pierwsza kaplica pw. św. Wawrzyńca znajdowała się w więzieniu. Parafię św. Wawrzyńca erygowano 17 kwietnia 1869. Pierwszy kościół zbudowano w latach 1873-1874, znajdował się on przed wejściem do dzisiejszego kościoła. Dzisiejszy kościół zbudowano w latach 1907-1909. W 1891 Żydzi zbudowali synagogę przy obecnej ulicy Kupieckiej. Została ona zniszczona w 1939 przez nazistów. W 1902 zbudowano kościół ewangelicki.

W 1861 Wirek otrzymał ekspedycje pocztową. Linie towarową pociągów z Chebzia utworzono w 1875. W latach 90. XIX w. powstały linie tramwajowe, które prowadziły od Bytomia, przez Wirek do Świętochłowic, a w 1902 powstała tu zajezdnia tramwajowa.



                                     

1.4. Historia W wieku XX

W Plebiscycie w 1921 oddano w Nowej Wsi 2 935 głosów za Polską i 1 438 za Niemcami, natomiast w Wirku oddano 2 634 głosy za Polską i 2 851 za Niemcami. W 1932 zaczęła w Wirku działać grupa miejscowa towarzystwa Schlesischer Wintersportverein, z której najprężniejsza była sekcja narciarska.

Obszar dworski Wirek połączono z gminą Nowa Wieś w 1924. Wybudowano nowy ratusz w latach 1929-30. Nazwę gminy Nowa Wieś zmieniono w 1948 na gmina Wirek. Wirek otrzymał prawa miejskie w 1949. Wirek przyłączono do Nowego Bytomia w 1951, a wraz z Nowym Bytomiem został włączony jako jedna z dzielnic do Rudy Śląskiej w 1959. Dzisiejsza powierzchnia Wirku to 5.9 km².

                                     

2. Zabytki

  • Kościół pw. św. Wawrzyńca i Antoniego 1907-1909 ul. Nowary. Trójnawowa świątynia wzniesiona w latach 1907-1908 w stylu neogotyckim z elementami neoromanizmu przez Ludwiga Schneidera w miejscu wcześniejszego kościoła z 1874 r. Prace murarskie i kamieniarskie wykonał mistrz murarski Neumann z Bytomia. Uwagę zwraca masywna wieża wzorowana na ottoński westwerk, nakryta dachem dwuspadowym z sygnaturką.
  • Kolonia robotnicza Ficinus ok. 1867 r. ul. Kubiny. Zespół 16-piętrowych domów robotniczych z 1867 r. zbudowanych dla pracowników kopalni węgla kamiennego "Gottessegen" "Błogosławieństwo Boże". Jest to jedno z najstarszych osiedli tego typu na Górnym Śląsku. Domki są murowane, zbudowane z piaskowca. Wewnątrz każdego znajdowały się 4 mieszkania. Za domami znajdowały się budynki gospodarcze, a dalej pola uprawne. Kolonia w 2006 r. znalazła się na Szlaku Zabytków Techniki wiodącym po najciekawszych obiektach zabytkowych związanych z przemysłem województwa śląskiego.
  • Kościół ewangelicko-augsburski im. Odkupiciela 1902 ul.Pawła Kubiny i 1 Maja. Kościół został wybudowany z cegły w stylu neogotyckim w 1902 roku. Nad jego bryłą wznosi się ustawiona asymetrycznie wieża nakryta dachem wieżowym, w kształcie ostrosłupa. Autorem projektu był niemiecki architekt Felix Henry 1857-1920. W elewacji wschodniej znajduje się niemiecka inskrypcja wykonana pismem gotyckim: "Ein feste Burg ist unser Gott 1901-1902" tłum: Warownym grodem jest nasz Bóg.
  • Wieża wyciągowa szybu "Andrzej" lata 70. XIX w. między ulicami Obrońców Westerplatte i Odrodzenia. Budynek nadszybia szybu "Andrzej" należał do kopalni "Gottessegen" "Błogosławieństwo Boże", która funkcjonowała do 1926 r. Obiekt jest murowany z cegły w formie obronnej wieży typu Małachow, o podstawie kwadratu o boku 14 m. Wysokość wieży wynosi 23.4 m łącznie z konstrukcją dachową 28 m. Grubość murów do wysokości 5.5 m wynosi 1300 mm, następnie do wysokości 17.8 m do poziomu pomostu kół linowych 1030 mm, a powyżej - 510 mm.
                                     

3. Ciekawostki

  • Położone wzdłuż ulicy Ignacego Paderewskiego tzw. Osiedle Konty leży na granicy dzielnic Wirek i Bielszowice. Takie położenie jest wynikiem celowego działania władz w latach 80. i 70., które miało na celu scalenie dzielnic Rudy Śląskiej w jednolity organizm miejski.
  • Tzw. Ptasie Osiedle dzieli droga, a konkretniej pas ulicy Górnośląskiej na dwie części. Jedna należy do Wirku, druga do Bykowiny.
  • Przed II wojną światową na Wirku przy obecnej ulicy Kupieckiej znajdowała się synagoga. Została wysadzona przez hitlerowców w 1939 r.
                                     

4. Oświata

  • Szkoła Podstawowa nr 16 im. Janusza Korczaka ul. Kukułcza 4,
  • Szkoła Podstawowa nr 7 im. Adama Mickiewicza ul. 1 Maja 173,
  • Miejskie Przedszkole Nr 21 ul. Licealna 7,
  • Szkoła Podstawowa nr 8 im. Miłośników Ziemi Śląskiej ul. Główna 1,
  • Gimnazjum nr 7 im. Noblistów Polskich u. Obr. Westerplatte 2a,
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im, Józefa Lompy ul.Tołstoja 1
  • II Liceum ogólnokształcące,
  • Miejskie Przedszkole Nr 37 ul. Obrońców Westerplatte 8,
  • Żłobek Miejski ul. 1 Maja 286,
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Gustawa Morcinka ul. Jankowskiego 22
  • Miejskie Przedszkole Nr 20 ul. 1 Maja 286,
  • Gimnazjum nr 12,
  • Miejskie Przedszkole Nr 19 ul. Kubiny 15,
  • Miejskie Przedszkole Nr 40 ul. Norwida 12,
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 5,
  • Technikum nr 6,
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 6 im. Mikołaja Kopernika ul. Kałusa 3
  • Gimnazjum nr 17 Specjalne,
  • Szkoła Średnia,
  • Zespół Szkół Specjalnych nr 3 im Św Łukasza ul. Sygietyńskiego 6
  • Szkoła Podstawowa,

Użytkownicy również szukali:

wirek płyn do prania, 2l, wirek płyn do prania auchan, wirek płyn do prania czarnego, wirek płyn do prania, wirek żel do prania opinie,

...
...
...