Poprzednia

ⓘ Gubernia permska




Gubernia permska
                                     

ⓘ Gubernia permska

Gubernia permska – gubernia Imperium Rosyjskiego, RFSRR i ZSRR istniejąca w latach 1781–1923, położona po obu stronach Uralu. Jej stolicą był Perm.

                                     

1. Historia

W 1737 z ujezdów guberni kazańskiej: czerdyńskiego, solikamskiego i kungurskiego została utworzona prowincja kungurska permska ze stolicą w Kungurze.

20 listopada? /1 grudnia 1780 Katarzyna II podpisała ukaz o utworzeniu namiestnictwa permskiego złożonego z dwóch obwodów: permskiego i jekaterynburskiego. Stolicą namiestnictwa został Perm, a pierwszym namiestnikiem – Jewgienij Кaszkin Евгений Петрович Кашкин. Do jednostki administracyjnej przyłączono zachodnie rejony guberni syberyjskiej i niektóre tereny orenburskiej.

W latach 1780-1781 przeprowadzono budowę oficjalnych budynków, ustanowiono trakty: kazański Jełabuga – Mienzielinsk i syberyjski. Uroczyste "otwarcie” miasta i guberni nastąpiło 18 października? /29 października 1781 roku.

Pierwotnie w skład guberni permskiej wchodziło 16 ujezdów: w obwodzie permskim – permski, czerdyński, solikamski, ochański, kungurski, krasnoufimski i obwiński; w obwodzie jekaterynburskim – jekaterynburski, wierchoturski, kamyszłowski, irbicki, szadryński, czelabiński, dałmatowski, ałapajewski. W 1783 r. ujezd czelabiński włączono do guberni orenburskiej.

Gubernia graniczyła od północy z gubernią wołogodzką, od wschodu z gubernią tobolską, od południa z gubernią orenburską i ufijską, na zachodzie z gubernią wiacką.

W okresie rządów Aleksieja Wołkowa Алексей Андреевич Волков, generał-gubernator tobolski i permski 1788–1796 w guberni utworzono szereg szkół: gimnazjum главное народное училище w Permie i szkoły podstawowe малые народные училища w Jekaterynburgu, Irbicie, Szadryńsku, Wierchoturiu, Kungurze, Solikamsku i Czerdyniu. Przy urzędzie gubernatora powstała także drukarnia, a podstawy opieki medycznej tworzył w guberni zatrudniony przez Wołkowa Fiodor Gral Фёдор Христофо́рович Граль, początkowo lekarz powiatowy w Irbicie, następnie lekarz gubernialny.

                                     

2. Mieszkańcy

Według spisu ludności Imperium Rosyjskiego 1897 gubernia permska miała 2 994 302 mieszkańców, w tym mężczyzn – 1 440 124 48.1%, kobiet – 1 554 178 51.9%. Pod względem liczby ludności gubernia zajmowała czwarte miejsce po kijowskiej, podolskiej i wiackiej, ale gęstość zaludnienia była jedną z najniższych w europejskiej Rosji 10.4 osób na wiorstękwadratową; mniejsze zagęszczenie ludności było tylko w orenburskiej 9.7, astrachańskiej 4.8, wołogodzkiej 3.9, ołonieckiej 3.3 i archangielskiej 0.5. Ludność miejska liczyła 179 339 osób 6.0%. Największe miasta to:

  • Jekaterynburg – 43239,
  • Perm – 45 205,
  • Irbit – 20 062

Wyniki spisu z 1897 według języka deklarowanego jako język ojczysty:

                                     

2.1. Mieszkańcy Polacy w guberni permskiej

Pierwsi Polacy w guberni permskiej byli zesłańcami po stłumieniu powstania listopadowego. Byli też tacy, którzy w Permie znaleźli się z własnej woli, jak Aleksander Turczewicz, architekt, twórca wielu budowli reprezentacyjnych Permu, pochodzący z Kijowa potomek polskiego rodu szlacheckiego. Według wspomnianego spisu język polski jako ojczysty w 1897 r. deklarowało 1 980 mieszkańców guberni permskiej.