Poprzednia

ⓘ Order Świętego Włodzimierza




Order Świętego Włodzimierza
                                     

ⓘ Order Świętego Włodzimierza

Order Świętego Równego Apostołom Księcia Włodzimierza – do roku 1917 odznaczenie za zasługi cywilne i wojskowe Imperium Rosyjskiego, obecnie jeden z orderów domowych b. rosyjskiego domu panującego Romanowów.

                                     

1. Historia

Jako ostatni order ustanowiony przez carów gdyż Order Orła Białego i Order św. Stanisława zostały przejęte z Polski po 1831, order św. Włodzimierza został ufundowany 22 września? /3 października 1782 przez cesarzową Katarzynę II z okazji 20 jubileuszu jej panowania. Poświęcony był pamięci prawnuka Ruryka – św. Włodzimierza, który wprowadził na Ruś chrześcijaństwo. Jako pierwszego kawalera Orderu św. Włodzimierza caryca Katarzyna II odznaczyła samą siebie.

Początkowo order miał cztery klasy – Krzyż Wielki II klasy, Krzyż Komandorski i Krzyż Kawalerski. 26 listopada 1789 7 grudnia według nowego stylu na mocy postanowienia Katarzyny II wprowadzono jako uzupełnienie klasy IV – kokardę бант na wstędze. Order z kokardą орден с бантом нa лeнтe oznaczał odznaczenie za zasługi wojskowe. Osobną klasę wojskową ustanowiono w 1855 dodano do orderu skrzyżowane miecze.

Po wstąpieniu na tron Rosji, następca Katarzyny II, jej syn Paweł I, "zapomniał" o orderach ustanowionych przez matkę – zarówno o Orderze św. Włodzimierza, jak i o Orderze św. Jerzego. W czasie jego pięcioletniego panowania nie nadano tych odznaczeń. Dopiero jego syn i następca – Aleksander I – rozkazem z 12 grudnia 1801 24 grudnia według nowego stylu "wskrzesił" nadawanie Orderu św. Włodzimierza za cywilne i wojskowe zasługi.

                                     

2. Insygnia

Odznaka orderu to emaliowany na czerwono z czarnymi brzegami krzyż kawalerski, bez kulek na zakończeniach ramion. W medalionie środkowym awersu znajduje się malowany farbą emaliową rozwieszony, ukoronowany płaszcz książęcy podbity gronostajami, na nim monogram księcia "CB" Святой Владимир; cyrylica występuje tu po raz pierwszy w carskich krzyżach orderowych). W medalionie rewersu widzimy pisaną srebrnymi literami datę ustanowienia – 22 ceнтябpя 1782.

Gwiazda orderowa tylko dla II klasy jest srebrna, ośmiopromienna, z czterema srebrnymi i czterema złotymi promieniami. Jej medalion środkowy pokazuje złoty krzyż orderu bez emalii, noszący litery C P K B zob. rosyjska nazwa orderu, otoczony czerwoną opaską z dewizą odznaczenia ΠOЛЬЗA ЧECТЬ И CЛABA pl. Pożytek Honor i Chwała. Dewiza ta została przejęta w 1994 przez Order Za Zasługi dla Ojczyzny.

We wprowadzonej 5 sierpnia 1855 17 sierpnia według nowego stylu odrębnej klasie wojskowej dodano do orderu złote miecze między ramionami krzyża i na gwieździe. Dodatkowe, skrzyżowane złote miecze pod kółkiem zawieszenia oznaczały ponowne nadanie mieczy do orderu.

W 1816 na poziomych ramionach krzyża IV klasy zaczął się pojawiać napis: 35 лет "35 lat" – odznaczenie takie dostawali urzędnicy państwowi w nagrodę za "nieskazitelną służbę" за беспорочную службу. Od 1845, zgodnie z nowym statutem zatwierdzonym przez cara Mikołaja I, za długoletnią 25 lat, wierną służbę orderem IV klasy nagradzano oficerów wojsk lądowych – wtedy na ramionach krzyża umieszczano napis: 25 лет. Podobnie – za uczestnictwo w 18 sześciomiesięcznych kampaniach i udział w co najmniej jednej bitwie odznaczano żołnierzy marynarki wojennej; wtedy krzyż nosił napis: 18 кампаний. Żołnierze, którzy nie uczestniczyli w bitwach, otrzymywali order IV klasy z napisem: 20 кампаний, za udział w 20 kampaniach.

Urzędnik państwowy, odznaczony orderem IV klasy za 35 lat "nieskazitelnej służby", nabywał w ten sposób prawa "dziedzicznego szlachectwa" потомственное дворянство. Jednak w 1900 kawalerów orderu IV klasy przywileju tego pozbawiono – car Mikołaj II prawo nabycia w ten sposób szlachectwa pozostawił tylko kawalerom klas I, II i III w praktyce oznaczało to osoby w randze nie niższej niż pułkownik.

Ciekawostką jest, że takim "szlachcicem orderowym" дворянин по ордену był rewolucjonista Lenin – szlachectwo odziedziczył po ojcu, Ilji N. Uljanowie, odznaczonym Orderem św. Włodzimierza III klasy.

Niechrześcijanie otrzymywali order z carskim orłem zamiast monogramu Św. Włodzimierza w medalionie awersu krzyża oraz z medalionem rewersu krzyża na gwieździe. Orderu Św. Włodzimierza nie nadawano z brylantami.

Tak, jak przy innych carskich orderach emaliowanych na czerwono, występują i tu niezgodne ze statutami odznaki z czarną emalią.

Order noszony był na czerwonej wstędze z czarnymi paskami po boku. Reguły noszenia Orderu św. Włodzimierza są następujące:

  • II klasa – krzyż na wstędze o szer. 5.5 cm, noszonej na szyi; gwiazda również na lewej piersi
  • IV klasa – krzyż na wstążce orderowej o szer. 2.2 cm i podkładce
  • I klasa – krzyż na wstędze o szer. 10 cm, przewieszonej przez prawe ramię na lewą pierś; gwiazda na lewej piersi
  • III klasa – krzyż na wstędze o szer. 4.5 cm, noszonej na szyi

Order św. Włodzimierza nadawany był także przez Rząd Tymczasowy Kiereńskiego.

W 1957 nazwę orderu otrzymało również ustanowione przez Kościół Prawosławny w ZSRR trójklasowe odznaczenie kościelne dla duchownych.