Poprzednia

ⓘ Duchowość ateistyczna




                                     

ⓘ Duchowość ateistyczna

Duchowość ateistyczna – według autorów The Center for Spiritual Atheism duchowość ateisty opiera się na przekonaniu, że Wszechświat stanowi swoistą całość i jest to rezultat tajemniczego ciągu przyczyn i skutków na niewyobrażalną skalę. Duchowi ateiści są zwolennikami holistycznej etyki: odczuwają potrzebę życia w zdrowiu i szczęściu, dlatego starają się przyczynić do tego, aby zdrowy i szczęśliwy był cały świat. Duchowy ateizm nie wyklucza akceptacji poglądów różnych religii, lecz nie rozumianych dosłownie. Jest to duchowy humanizm i naturalizm. Inni podkreślają, że duchowy ateizm wyklucza resentymenty dotyczące religii na rzecz poszukiwania nieteistycznej filozofii i samorealizacji.

Wyniki badań Grupy Barna z roku 2007 wskazują, że około 25% ateistów i agnostyków w USA uważa się za głęboko uduchowionych. W roku 2002 odsetek ten wynosił 19%.

                                     

1. Znaczenia terminu

pojęcie wieloznaczne, które może oznaczać:

  • materialistyczną i monistyczną koncepcję świata, opartą na światopoglądzie naukowym i racjonalistycznym;
  • życie wewnętrzne osób oparte na rozumieniu rzeczywistości, które odrzuca jej interpretację teistyczną i spirytualistyczną;
  • nieteistyczne systemy światopoglądowe, takie jak konfucjanizm, taoizm czy wiele form buddyzmu.

W dwu wymienionych wyżej wersjach duchowość ateistyczna jest jednym z przejawów sekularyzacji i indywidualizmu. Wyraża pragnienie zastąpienia doświadczeń religijnych w formach wypracowanych przez trzy tradycje: judaizm, chrześcijaństwo i islam, formami zaspokajającymi potrzeby etyczne bądź estetyczne. Duchowość ateistyczna jest połączeniem niewiary z potrzebą duchowości, której nie zaspokaja ani sama religia ani sam ateizm.

Religie zwane niekiedy ateistycznymi trzeci wymieniony sposób rozumienia duchowości ateistycznej nie są uważane za formy takiej duchowości, stanowiąc jedynie powierzchowne adaptacje kultury Wschodu w kręgach określanych jako New Age.

                                     

2. Duchowość ateistyczna w kulturze

Będąc stosunkowo nowym zjawiskiem, duchowość ateistyczna nie jest jeszcze tradycją, ponieważ nie ma długiej historii. Nie ma też podłoża instytucjonalnego.

Jednym z przedstawicieli tej opcji światopoglądowej jest francuski filozof André Comte-Sponville.

Na temat duchowości ateistycznej można znaleźć teksty na stronach internetowych, takich jak: "The Center for Spiritual Atheism”, "Atheist Revolution”, czy "About.com”, zaś w Polsce na stronach portalu "Racjonalista.pl”.

                                     

3. Krytyka

Z teologicznego punktu widzenia ateizm nie może być duchowością, gdyż jest niemożliwy. Paul Tillich stwierdził, że ktokolwiek neguje Boga jako sprawcę ostatecznej troski, afirmuje Boga, gdyż w jego trosce wyraża się afirmacja ostateczności. Niereligijność jest jedynie nieświadomą religijnością. Według Dariusza Piórkowskiego, autora wstępu do książki Ostatnie rozmowy agnostyka z Bogiem napisanej przez zdeklarowanego agnostyka Theo Kerna 2012, w rzeczywistości on pragnie kontaktu z Bogiem.

Paul Voelker uważa, że synonimem duchowego ateizmu jest duchowy materializm. Sprzeciwiając się opinii, że materializm jest antyreligijny i szkodliwy moralnie, twierdzi, iż materializm i naturalizm są w pełni zgodne z wieloma aspektami religii oraz proponują wartą uwagi interpretację istoty moralności. Jerzy Bokłażec uznaje duchowość ateisty za metaforę psychicznej aktywności intelektualnej, kulturalnej i moralnej. Powołuje się na książkę Christophera Hitchensa Bóg nie jest wielki.