Poprzednia

ⓘ 22 Pułk Artylerii Lekkiej (II RP)




22 Pułk Artylerii Lekkiej (II RP)
                                     

ⓘ 22 Pułk Artylerii Lekkiej (II RP)

Wiosną 1919 roku w okolicach francuskiego miasta Martigny-les-Bains został sformowany 2 pułk artylerii polowej. Pułk formował się w oparciu o francuski 38 pułk artylerii polowej należący do 2 Dywizji Marokańskiej franc. 2e division marocaine. Pułk należał organizacyjnie do 2 Dywizji Strzelców, która wchodziła w skład I Korpusu Armii Polskiej we Francji.

W maju 1919 roku pułk przybył do Polski. 1 września 1919 roku pułk został przeformowany w 11 pułk kresowy artylerii polowej, a 2 Dywizja Strzelców przemianowana na 11 Dywizję Piechoty. W skład puku został włączony I dywizjon 3 pułku artylerii polowej i przemianowany na IV dywizjon.

Pułk brał udział w zajmowaniu Pomorza, uczestniczył również w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku.

                                     

1. Pułk w okresie pokoju

Zimę z 1920 na 1921 roku pułk spędził w rejonie Baranowicz. Pod koniec czerwca 11 pap przybył do Stanisławowa i tam został przemianowany na 22 pułk artylerii polowej. Następnie pułk przybył do Przemyśla. III dywizjon został przemianowany na I dywizjon 24 pułku artylerii polowej i odesłany do Jarosławia. Następnie pułk został przeniesiony do Rzeszowa i Gródka Jagiellońskiego. Był organiczną jednostką artylerii 2 Dywizji Górskiej, która 1 marca 1925 roku została przemianowana na 22 Dywizję Piechoty Górskiej).

W latach dwudziestych III dywizjon uzbrojony był w 8 cm armaty polowe wzór 1905.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 5 maja, jako datę święta pułkowego. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę przybycia do Polski i wyruszenia na front przeciwukraiński.

W marcu 1929 roku 22 pap został podporządkowany, pod względem wyszkolenia, dowódcy 10 Grupy Artylerii.

W tym samym roku został opublikowany "Zarys historji wojennej.” autorstwa kapitana Franciszka Hejnar, zamordowanego w 1940 roku w Katyniu.

31 grudnia 1931 roku na podstawie rozkazu B. Og. Org. 1120 – 18 Org. Ministra Spraw Wojskowych marszałka Polski Józefa Piłsudskiego 22 pap został przemianowany na 22 pułk artylerii lekkiej.

We wrześniu pułk powrócił do Przemyśla i zajął koszary w Bakończycach. 1 października 1933 roku na Rynku w Przemyślu odbyła się uroczystość powitania pułku, w której wziął udział dowódca garnizonu gen. bryg. Stanisław Wieroński i prezydent miasta Roman Krogulecki. Uroczystość zakończyła się defiladą oddziałów garnizonu.

                                     

2. Walki w kampanii wrześniowej

W kampanii wrześniowej pułk wziął udział w ramach 22 Dywizji Piechoty Górskiej, która była odwodem naczelnego wodza. Poszczególne jego dywizjony zostały przydzielone do pułków 22 Dywizji Piechoty: I – 6 pułku strzelców podhalańskich, II – 5 pułku strzelców podhalańskich, III – 2 pułku strzelców podhalańskich.

3 września 1939 roku pułk wraz z całą 22 Dywizją Piechoty Górskiej zajął pozycje obronne w rejonie Olkusza na linii Klucze – Bolesław. Następnie w nocy 4 września rozpoczął odwrót przez Wolbrom, Działoszyce, Skalbmierz nad rzekę Nidę.

6 września walczył w rejonie Racławic z niemieckimi podjazdami pancernymi, a następnego dnia powstrzymywał natarcie wojsk niemieckich na pozycjach opóźniających nad rzeką Nida. W dniach 8–10 września prowadził wspólnie z jednostkami dywizji ciężkie walki w rejonie Jurkowa, Broniny, Owczar i Rytwian. 10 września dywizja w rejonie Rytwian poniosła tak ciężkie straty, że przestała istnieć jako wielka jednostka.

Resztki oddziałów piechoty i artylerii przeprawiły się przez Wisłę i walczyły w dniu 19 września w Puszczy Sandomierskiej, a 22 września 1939 w rejonie Bojanowa nastąpiło rozwiązanie resztek pułku wraz z całą dywizją.

Jedna z baterii I dywizjonu po przekroczeniu Wisły weszła w skład 23 pułku artylerii lekkiej i 19 września 1939 roku brała udział w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim.

                                     

3. Żołnierze pułku

Dowódcy pułku
  • płk dr Roman Jan Woll III 1928 – 31 III 1933 → stan spoczynku
  • ppłk armii franc. Kołyszko 1 IV – X 1919
  • płk Jan Suzin 10 VIII 1920 – 1923
  • płk art. Jan Stefan Woźniakowski 12 I 1937 – 27 VIII 1939 → dowódca artylerii dywizyjnej 22 DP
  • ppłk art. mgr Marian Surman 27 VIII – IX 1939
  • ppłk / płk Antoni Klemens de Meraviglia Crivelli 1923 – 20 III 1925 → szef Artylerii OK X
  • płk Mikołaj Teodor Majewski X 1919 – 10 VIII 1920
  • płk art. Witold Majewski IV 1927 - I 1928 → rejonowy inspektor koni w Brześciu
  • płk art. Henryk Kreiss IV 1925 – 17 II 1927 → komendant Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu
  • ppłk / płk dypl. art. Włodzimierz Ludwig VI 1933 – 1937 → zastępca dowódcy Obrony Przeciwlotniczej MSWojsk.
Zastępcy dowódcy pułku od 1938 roku – I zastępca dowódcy
  • ppłk art. Wincenty Edward Cybulski od 1 XI 1922
  • ppłk art. Władysław Piotr Wiatr od IV 1933
  • mjr art. dr Karol Władysław Mikołajczyk XII 1932 – 15 III 1933 → Korpus Kontrolerów
  • ppłk art. mgr Marian Surman do 27 VIII 1939 → dowódca pułku
  • ppłk art. Adam Faustyn Biskupski IV 1929 – VI 1932 → dowódca 1 pac
  • ppłk art. Ludwik Buczek 1928 – III 1929 → dowódca 30 pap
  • ppłk art. Henryk Kreiss do 1 XI 1922 → zastępca dowódcy 2 pag
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Czesław Pieniążek-Odrowąż do 31 VIII 1939 → dowódca 50 dal
  • kpt. / mjr art. Michał Bleicher od I 1927
  • mjr art. Anastazy Albert Makowski 1 V 1934 – 1938 → zastępca dowódcy 30 pal
  • mjr art. Konstanty Heumann 1 VIII 1924 – I 1927 → dowódca II dyonu
  • mjr art. mgr Józef Jarecki 1 VIII 1931 → 1 V 1934 → dowódca dyonu
Oficerowie pułku
  • Anatol Sawicki
  • Antoni Wereszczyński
  • kpt. Antoni Wojtanowicz


                                     

3.1. Żołnierze pułku Kawalerowie Virtuti Militari

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari

                                     

3.2. Żołnierze pułku Obsada personalna w 1939 roku

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku:

  • dowódca plutonu – por. Władysław Szubiński
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Kazimierz Machura
  • dowódca 2 baterii – kpt. Teodor Dobrowolski
  • I zastępca dowódcy – ppłk mgr Marian Surman
  • oficer zwiadowczy – kpt. Kazimierz Jaremski
  • dowódca plutonu łączności – por. Zbigniew Ludwik Kołowski
  • dowódca 8 baterii – kpt. Włodzimierz Konrad Dośla
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. adm. art. Franciszek Hejnar
  • lekarz medycyny – por. lek. Izydor Marzymski
  • dowódca 9 baterii – por. Józef I Zborowski
  • dowódca plutonu – ppor. Norbert Karol Rzazonka
  • dowódca szkoły podoficerskiej – kpt. Bronisław Olbrycht
  • dowódca 4 baterii – kpt. Marian Jan Słotołowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Michał German
  • adiutant – kpt. Grzegorz Wiśniewski
  • dowódca plutonu – por. Bronisław Mizerski
  • dowódca III dywizjonu – mjr Walenty Lewicki
  • dowódca II dywizjonu – mjr Jan Michał Mareczek
  • dowódca 1 baterii – kpt. Marcin Hydzik
  • dowódca plutonu – ppor. Jerzy Damian Braun
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Józef Syrek
  • dowódca 5 baterii – por. Stanisław Sierakowski
  • dowódca pułku – płk Jan Stefan Woźniakowski
  • starszy lekarz weterynarii – mjr dr Adolf Gąska
  • dowódca 7 baterii – kpt. Mieczysław Herde
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Tadeusz Julian Szeremeta
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Aleksander Szczęsny Czwartacki
  • dowódca plutonu – ppor. Leon Mendyka
  • II zastępca dowódcy kwatermistrz – mjr Czesław Pieniążek-Odrowąż
  • dowódca plutonu – ppor. Henryk Murawski
  • dowódca I dywizjonu – mjr Jerzy II Kamiński
  • oficer żywnościowy – por. Jan Wiktorów
  • oficer plutonu – por. Bonifacy Adamski
Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku Dowództwo pułku
  • dowódca – ppłk mgr Marian Surman
  • szef kancelarii pułku – st. ogn. Józef Kostoń
  • oficer obserwacyjny – por. Zdzisław Rybiański
  • adiutant – kpt. Teodor Dobrowolski
  • dowódca plutonu topograficzno-ogniowego – ppor. Tadeusz German
  • oficer łączności – ppor. Zbigniew Kołowski
  • oficer zwiadowczy – kpt. Marian Słotołowicz
I dywizjon
  • dowódca kolumny amunicyjnej – por. rez. Jan Gaweł
  • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Jerzy Josse
  • dowódca 3 baterii – por. Bonifacy Adamski
  • dowódca II plutonu – ppor. Euzebiusz Odon Stróżek
  • lekarz weterynarii – ppor. rez. lek. wet. Sywański
  • oficer ogniowy – ppor. rez. Stanisław Andrzej Turek
  • oficer ogniowy – ppor. rez. Edward Bigda
  • oficer łączności – ppor. rez. Adam Józef Studzieniecki
  • lekarz – kpt. rez. lek. Stanisław Lewicki
  • dowódca 2 baterii – kpt. Bronisław Olbrycht
  • dowódca 1 baterii – kpt. Marcin Hydzik
  • dowódca dywizjonu – kpt. Grzegorz Wiśniewski
  • oficer ogniowy – ppor. rez. Zbigniew Jan Haluza
  • szef baterii – st. ogn. Piotr Urbanowicz
  • oficer płatnik – por. rez. Jan Teibels
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Mieczysław Stanisław Chorążykiewicz
  • podoficer zaprzęgowy – plut. Stefan Matuszewski
  • oficer obserwacyjny – ppor. rez. Stefan Hoszowski
  • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Adolf Bródka
II dywizjon
  • oficer ogniowy – ppor. rez. Skowronek
  • dowódca 5 baterii – por. Stanisław Sierakowski
  • oficer ogniowy – ppor. Norbert Karol Rzazonka
  • oficer zwiadowczy – st. ogn. pchor. rez. Jan Krasicki
  • oficer ogniowy – ppor. rez. Bolesław Jan Janusz
  • szef baterii – ogn. Anger
  • dowódca 6 baterii – por. rez. Stanisław Jan Wilczyński
  • lekarz weterynarii – sierż. pchor. rez. lek. wet. Bohdan Ładyżyński
  • dowódca II plutonu – ogn. pchor. rez. Kazimierz Czech
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Wilcz
  • dowódca dywizjonu – mjr Jan Michał Mareczek
  • dowódca 4 baterii – ppor. Jerzy Damian Braun
III dywizjon
  • dowódca dywizjonu – mjr Walenty Lewicki
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Tadeusz Stanisław Rosół
  • dowódca 9 baterii – por. Władysław Szubiński
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Jan Słomiany
  • szef baterii – ogn. Marcin Białek
  • podoficer zaprzęgowy – plut. Michał Złamonicz
  • oficer zwiadowczy – ppor. rez. Stanisław Jerzy Godziński
  • podoficer zaprzęgowy – plut. Józef Szczudło
  • szef baterii – ogn. Wojciech Ryczan
  • szef baterii – ogn. Walenty Gwiżdż
  • oficer ogniowy – ppor. ppor. Leon Mendyka
  • dowódca 7 baterii – kpt. Mieczysław Herde
  • podoficer zaprzęgowy – plut. Władysław Cichy
  • dowódca 8 baterii – kpt. rez. Michał Mazurek
                                     

4. Symbole pułkowe

Sztandar

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 6 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. Nr 6 z 5 maja 1938 roku, poz. 63. 29 maja 1938 roku na Błoniach Krakowskich generał dywizji Juliusz Rómmel wręczył pułkowi sztandar ufundowany przez społeczeństwo Przemyśla. W czasie tej ceremonii sztandary otrzymały pozostałe oddziały artylerii z Okręgów Korpusów Nr V i X.

Odznaka pamiątkowa

20 stycznia 1930 roku Minister Spraw Wojskowych, Marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 22 pal. Odznaka o wymiarach 38x38 mm ma kształt krzyża o wciętych półokrągło końcach ramion pokrytych ciemnozieloną emalią z czarną obwódką. Na ramionach krzyża wpisano numer i inicjały "22 P.A.P.” oraz datę przybycia 2 Pułku Artylerii Polowej do Polski i wyruszenia na front przeciwukraiński "5.V.1919”. Środek krzyża wypełnia okrągła tarcza ze srebrnym orłem wz. 1927 w otoku z czarnej emalii. Między ramionami krzyża dwie skrzyżowane lufy armatnie barwy złotej. Godło mocowane na dwa sztyfty. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze i emaliowana. Na rewersie próba srebra i imiennik grawera. Autorem projektu odznaki był porucznik Adam Bednarczyk, a wykonawcą Wiktor Gontarczyk z Warszawy. W 1931 roku inicjały zmieniono na "22 PAL”.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...