Poprzednia

ⓘ Błąd logiczny




Błąd logiczny
                                     

ⓘ Błąd logiczny

Błąd logiczny – w logice niewłaściwa metoda rozumowania.

Błędy można podzielić na paralogizmy nieświadome błędy logiczne oraz sofizmaty świadome błędy wprowadzane w celu wywarcia pozaracjonalnego wpływu na słuchacza.

Do błędów logicznych można zaliczyć m.in.:

  • Błędne koło – stosowanie tezy jako przesłanki dowodu np. "Islandia nie może istnieć, ponieważ widzieli ją tylko głupi marynarze. Marynarze zaś są głupi tylko dlatego, że twierdzą, iż widzieli Islandię"
  • Utożsamianie idei memów z bytami. Przykład: "Jeśli twierdzenie Pitagorasa jest prawdą, to w którym miejscu się ono znajduje?”
  • Paradoks hazardzisty oraz odwrotny paradoks hazardzisty.
  • Stosowanie nieścisłych rozmytych pojęć, takich jak "ciekawy” jako ścisłych. Przykład: paradoks nieciekawej liczby.
  • Błąd akcydentalizacji, A dicto simplicter ad dictum secundum quid
  • Amfibolia
  • Przywoływanie skrajności. Przykład: Wychodząc na ulicę możesz zostać przejechany przez samochód. Lepiej zostań w domu.
  • Przyjmowanie że maksimum w dużym zbiorze jest zawsze nieskończone. Przykład: Dowód istnienia Boga ze stopni doskonałości łac. ex gradibus perfectionis, w którym analiza coraz doskonalszych bytów prowadzi do wniosku, że musi istnieć byt nieskończenie doskonały, czyli Bóg.
  • Nadmierne uogólnianie, np. "Nigdy już nie będę szczęśliwy.”
  • Dowód społeczny lub inny dowód uznający dużą liczbę przypadków jako pewną przesłankę dowodzenia. Przykład: "Dowód, że każda krowa jest fioletowa: Jeśli nie byłaby to prawda, to musiałaby istnieć rzecz, która nie jest fioletowa, ale jest krową. Rozejrzyjmy się dokoła – w moim mieście są miliony rzeczy, które nie są fioletowe, a żadna z nich nie jest krową!”
  • Argumenty odwołujące się do emocji. Np. podawanie jednostkowego przypadku matki płaczącej po zamordowanym synu jako argumentu na rzecz powstrzymania wojny albo jej eskalacji.
  • Błąd formalny
  • Presupozycje, czyli przemycanie ukrytych treści w założeniach. Np. "Wolisz to zrobić dziś czy jutro?” ukryte założenie: zrobisz to dziś lub jutro. Paradoksy Zenona z Elei opierały się na ukrytej nieprawdziwej presupozycji, że suma nieskończonego szeregu liczbowego nie może być skończona.
  • Ignoratio elenchi – łac. nieznajomość tezy dowodzonej, czyli udowadnianie czegoś innego niż się miało dowodzić, albo zbić.
  • Odwracanie implikacji. Przykład: "Mężczyźni to ludzie, więc ludzie to mężczyźni."
  • Argumentum ad ignorantiam - próba obalenia tezy na podstawie braku dowodów np. "Nie ma dowodów na istnienie Absolutu. A więc Absolut nie istnieje.". Takie twierdzenie jest nielogiczne, gdyż bez dowodów obalających można co najwyżej zawiesić sąd.
  • Błędne stosowanie indukcji matematycznej. Przykład: paradoks koni.
  • Projekcje własnych poglądów na innych ludzi.
  • Ekwiwokacja, czyli stosowanie różnych definicji tego samego pojęcia na różnych etapach rozumowania. Polega na ignorowaniu wieloznaczności użytego pojęcia. Przykład: "Wierzysz, że bliska osoba Cię nie oszuka? Więc jesteś osobą wierzącą religijną.” "Skoro rak jest chorobą, a rak żyje w wodzie, to choroby mogą żyć w wodzie”.
  • Błąd odwróconej akcydentalizacji, A dicto secundum quid ad dictum simplicter
  • Ignorowanie konsekwencji własnego dowodu.
  • Błąd atrybucji – nieuzasadnione przyjmowanie, że przyczyną działań innych ludzi jest raczej ich osobowość niż czynniki zewnętrzne.
  • Stosowanie sprzecznych wewnętrznie pojęć np. "niezamężna żona". Niektórzy na podstawie tzw. paradoksu omnipotencji do takich pojęć zaliczają także "wszechmoc".
                                     
  • Błąd formalny łac. non sequitur nie wynika błąd logiczny we wnioskowaniu, którego charakter miał być dedukcyjny. Polega na tym, że z przesłanek
  • Błąd złożenia błąd logiczny polegający na przypisaniu całości cech elementów, z których się ona składa. Przykład: Ciało ludzkie składa się z atomów
  • Błąd akcydentalizacji, łac. A dicto simplicter ad dictum secundum quid błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu zdania szczegółowego ze zdania ogólnego
  • Błąd odwróconej akcydentalizacji, łac. A dicto secundum quid ad dictum simplicter - błąd logiczny polegający na nieprawidłowym wyprowadzeniu zdania
  • Petitio principii z łac., błąd niedostatecznego uzasadnienia, dosł. żądanie podstawy błąd logiczny przybierający dwie formy: błąd polegający na przyjęciu
  • Ignotum per ignotum łac. nieznane przez nieznane błąd logiczny popełniany podczas definiowania. Polega na zbyt skomplikowanym wyjaśnianiu definiowanego
  • Argumentum ad numerum błąd logiczny bardzo blisko związany z błędem argumentum ad populum. Popełniany jest, gdy ktoś przekonuje, że słuszność jakiegoś
  • Błędne koło w definiowaniu, circulus in definiendo łac. błąd logiczny którym obarczona jest definicja danego wyrażenia niespełniająca kryterium komutacyjności
  • tezy odwołuje się do wcześniejszych powszechnie uznawanych poglądów. Błąd logiczny występuje wówczas, gdy ktoś argumentuje, że coś musi być prawdziwe