Poprzednia

ⓘ Edukacja dwujęzyczna




Edukacja dwujęzyczna
                                     

ⓘ Edukacja dwujęzyczna

Edukacja dwujęzyczna – rodzaj kształcenia korzystający z dwóch języków wykładowych. W literaturze edukacyjnej i lingwistycznej można często spotkać się z pojęciem edukacja bilingwalna wykorzystywanym również do opisu kształcenia korzystającego z więcej niż dwóch języków. UNESCO w 1999 roku określiło edukację wielojęzyczną jako edukację wykorzystującą co najmniej trzy języki:

  • język ojczysty
  • język regionalny lub narodowy
  • język międzynarodowy.

Dokładne zdefiniowanie edukacji dwujęzycznej jest trudne z powodu istnienia wielu definicji dwujęzyczności.

Colin Baker rozróżnił cztery typy edukacji dwujęzycznej:

Powyższe rozróżnienie dotyczy głównie dzieci imigrantów w nowym kraju i nie bierze pod uwagę innych sytuacji.

Edukacja dwu- i wielojęzyczna występuje także w państwach wielojęzycznych, w których istnieje więcej niż jeden język urzędowy, np. Szwajcaria, Luksemburg lub Indie. W Katalonii i Kraju Basków edukacja może być prowadzona w języku hiszpańskim lub języku regionalnym język kataloński lub język baskijski.

Edukacja dwujęzyczna może przybierać wielorakie formy w zależności od prestiżu danego języka w poszczególnych społeczeństwach i klasy społecznej rodziców.

  • Elitarna dwujęzyczność elite bilingualism występuje zazwyczaj u wysoko wykształconych, społecznie mobilnych i dobrze sytuowanych uczniów. W tym przypadku uczony język jest najczęściej jednym z międzynarodowych języków przydatnych w biznesie, nauce lub polityce.
  • Dwujęzyczność popularna folk / popular bilingualism występuje najczęściej u imigrantów lub ludzi posługującym się mniej prestiżowym językiem w danym państwie np. ludy tubylcze w Ameryce Południowej.
                                     

1. Edukacja dwujęzyczna w Polsce

W Polsce powszechna edukacja dwujęzyczna nie została wprowadzona jako rozwiązanie systemowe z uwagi na brak większych mniejszości językowych. Jednak istnieje szereg publicznych i niepublicznych placówek edukacyjnych z dwoma lub więcej językami wykładowymi. W roku 2008 istniały w Polsce 123 szkoły publiczne licea, gimnazja i – na zasadzie eksperymentu – szkoły podstawowe z klasami dwujęzycznymi. Łącznie uczęszczało do nich 11500 uczniów. Drugim językiem wykładowym był język: angielski 41, niemiecki 30, francuski 29, hiszpański 16, rosyjski 1. Projekt reformy szkolnictwa w roku 2017 przewidywał możliwość tworzenia oddziałów dwujęzycznych od klasy VII szkoły podstawowej oraz klas wstępnych dla oddziałów dwujęzycznych w szkołach ponadpodstawowych.

Do tego należy dodać pewną liczbę szkół niepublicznych społecznych i prywatnych prowadzących edukację dwujęzyczną lub trójjęzyczną.

Niestety, ani Ministerstwo Edukacji Narodowej, ani kuratoria oświaty ani Główny Urząd Statystyczny nie udostępniają na swoich stronach internetowych wydzielonych statystyk dotyczących liczby szkół i uczniów wielojęzycznych w Polsce, dlatego brak kompletnej, systematycznej i aktualnej informacji na ten temat.

                                     

2. Mity nt. edukacji dwujęzycznej

Wokół tematu edukacji dwujęzycznej przez lata narosło wiele mitów. Polscy naukowcy jako najczęstsze wytypowali przekonania:

  • że dwujęzyczność dzieci ma szkodliwy wpływ na rozwój językowy i poznawczy, co ma prowadzić do gorszych wyników w nauce;
  • że wielojęzyczność jest osiągalna tylko dla ludzi, którzy z więcej niż jednym językiem mieli styczność od pierwszych miesięcy życia;
  • że najkorzystniejsze dla dziecka jest dorastanie w środowisku jednojęzycznym;
  • że dziecko nie ma czasu na naukę więcej niż jednego języka, więc najlepiej, żeby przyswoiło tylko język otoczenia.
  • że ludzie wielojęzyczni władają wszystkimi swoimi językami "perfekcyjnie”, na takim samym poziomie, jak osoby jednojęzyczne;
  • że osoby dwu-/wielojęzyczne są wyjątkami na tle jednojęzycznej "normy”;
  • że wprowadzenie więcej niż jednego języka może skutkować zaburzeniami językowymi lub innymi brakami;

Są to szkodliwe stereotypy dawno obalone przez naukę, niestety wciąż podzielane przez wielu rodziców.