Poprzednia

ⓘ Akademia Nauk Technicznych




                                     

ⓘ Akademia Nauk Technicznych

Akademia Nauk Technicznych, ANT – ogólnopolskie stowarzyszenie naukowe założone w 1920 roku w Warszawie jako instytucja użyteczności publicznej, którego celem było popieranie rozwoju w Polsce nauk technicznych oraz związanych z nimi nauk matematyczno-fizycznych i rolniczych. Ustawą z 25 maja 1939 r. zostało przekształcone w stowarzyszenie pozostające pod opieką państwa. Członkowie PANT złożyli mandaty w roku 1949.

                                     

1. Historia

Stowarzyszenie zostało założone wkrótce po odzyskaniu niepodległości Polski z inicjatywy pracowników Politechniki Warszawskiej i Politechniki Lwowskiej. Jego celem było wspieranie rozwoju młodego państwa w dziedzinie nauk technicznych i związanych z nimi nauk podstawowych, matematyczno-fizycznych i rolniczych.

W pierwszej grupie członków założycieli było sześciu przedstawicieli Politechniki Warszawskiej i sześciu – Politechniki Lwowskiej. Posiedzenie organizacyjne odbyło się w Warszawie 26 listopada 1920 roku. Uczestnicy posiedzenia wybrali kolejnych 12. członków założycieli. W następnych dniach 27 i 28 listopada statutowo określano Akademię jako instytucję użyteczności publicznej – społeczne towarzystwo naukowe dotowane z budżetu Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Pierwszym prezesem został Gabriel Narutowicz. Utworzono cztery wydziały:

  • Technicznych Technologicznych.
  • Nauk Inżynierskich w tym budownictwo),
  • Nauk Matematyczno-Fizycznych,
  • Nauk Mechanicznych w tym elektrotechnika,

W ramach wydziałów działały komisje i komitety. Najwyższymi organami ANT były Walne Zebranie i Zarząd.

W roku 1932 członkami czynnymi Akademii było 36. a w 1937 – 52. przedstawicieli nauki ANT też wówczas 58 członków korespondentów – 26. krajowych i 32. zagranicznych. Członkiem honorowym był Ignacy Mościcki, a kolejnymi prezesami: Maksymilian Thullie, Maksymilian T. Huber, Maksymilian Matakiewicz i Aleksander Wasiutyński.

Rozwój ANT napotykał na opór tradycyjnego środowiska uniwersyteckiego. W Polskiej Akademii Umiejętności rozważano inkorporację ANT, mimo że nauki techniczne nie były tam reprezentowane. Uważano za wystarczające istnienie Wydziału V Nauk Technicznych w Towarzystwie Naukowym Warszawskim. Członkowie ANT weszli jednak w skład Komitetu Porozumiewawczego Towarzystw Akademickich 1931 i Rady Nauk Ścisłych i Stosowanych 1936. W roku 1937 podjęto prace legislacyjne, zmierzające do zwiększenia rangi ANT poprzez nadanie jej charakteru instytucji państwowej. Dnia 25 maja 1939 roku – krótko przed wybuchem II wojny światowej – została uchwalona ustawa o utworzeniu Polskiej Akademii Nauk Technicznych PANT, będącej "zespołem osób pracujących twórczo”, której zadaniem miało być "pielęgnowanie, popieranie i szerzenie nauk technicznych i ich nauk podstawowych”. Wybór władz PANT miał zatwierdzać Prezydent RP. Ustawa weszła w życie 1 czerwca 1939 roku. W skład PANT weszli członkowie ANT”.

W czasie okupacji niemieckiej w Polsce działalność Akademii była wstrzymana. Utraciła 35. członków i cały majątek.

Po wojnie zamierzano rozpocząć pracę od wznowienia "Annales”. Dnia 28 grudnia 1945 r. powołano w Krakowie Komitet Redakcyjny pod przewodnictwem Tadeusza Banachiewicza, jednak okazało się niezbędne przekazanie sprawy do Warszawy, gdzie Czesław Wycech powołał 29 grudnia 1946 Komitet Organizacyjny PANT w składzie: Kazimierz Bassalik przewodniczący, Wacław Paszkowski, Witold Pogorzelski, Kazimierz Żórawski Wojciech Świętosławski. W grudniu odbyło się "ostatnie Walne Zebranie Akademii Nauk Technicznych”, w którym uczestniczyło 60 członków. Tego samego dnia odbyło się "Organizacyjne Zebranie PANT”, które aprobowało tekst statutu i wybrało Prezydium Akademii: Kazimierz Bassalik – prezes, Józef Zawadzki – wiceprezes, Janusz Groszkowski – sekretarz generalny, Witold Wierzbicki – zastępca sekretarza generalnego. Wznowienie działalności napotkało na trudności, m.in. związane z niechętną postawą ówczesnego ministra oświaty, Stanisława Skrzeszewskiego PPR oraz Ministerstwa Przemysłu. Wyrażając swój protest Janusz Groszkowski złożył w grudniu 1947 r. mandat sekretarza generalnego PANT nie przyjęty przez Zarząd Akademii a w lutym 1948 r. wystąpił do Ministerstwa Oświaty o "prowizoryczne upoważnienie Prezydium PANT do uruchomienia agend Akademii” m.in. Komitetu Redakcyjnego "Rocznika PANT”. Przedłużające się negocjacje z ministerstwem ostatecznie zablokował Henryk Golański, co spowodowało złożenie mandatów przez członków Prezydium PANT, o czym członkowie Akademii i Ministerstwo Oświaty zostali powiadomieni 18 stycznia 1949 roku.

                                     

2. Zakres działalności Akademii

W zakres działalności ANT wchodziło:

  • organizowanie zjazdów i innych spotkań o charakterze naukowo-technicznym,
  • tworzenie bibliotek naukowych i pracowni, gromadzenie zbiorów,
  • wspomaganie finansowania prac naukowych, przyznawanie nagród i zapomóg,
  • ustalanie słownictwa technicznego i wydawanie słowników,
  • utrzymywanie współpracy z władzami państwowymi dotyczącej problemów technicznych wymiana informacji, opracowywanie opinii.
  • ułatwianie kontaktów wybitnych uczonych, których badania prace teoretyczne lub doświadczalne wzbogacają dorobek naukowo-techniczny,
  • publikowanie wyników prac badawczych oraz podręczników technicznych,
  • nawiązywanie i utrzymywanie współpracy z zagranicznymi akademiami i towarzystwami naukowymi,

W latach 1920–1939 wydano ponad 50 prac członków ANT wcześniej prezentowanych na posiedzeniach naukowych, publikowano prace doktorskie o charakterze naukowo-technicznym. Wydano też 6 tomów "Annales”, wykaz "Polskie placówki badawcze. Nauki fizyczne. Technika”, dwa informatory ANT za lata 1920–1932 i 1933–1937 i 5 słowników wyrazów technicznych.

Użytkownicy również szukali:

jednostki pomocnicze pan,

...
...
...