Poprzednia

ⓘ Wanda Pełczyńska




Wanda Pełczyńska
                                     

ⓘ Wanda Pełczyńska

Wanda Izabela Pełczyńska, z domu Filipkowska, ps.: "Brzeziewiczówna”, "Makryna” – polska publicystka, działaczka społeczna, posłanka na Sejm IV kadencji w II Rzeczypospolitej.

                                     

1. Życiorys

Ukończyła prywatną szkołę średnią M. Łojki i Kursy Pedagogiczne Jana Miłkowskiego w Warszawie. W latach 1912–1914 odbyła studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W czasie studiów należała do "Zarzewia” oraz Polskich Drużyn Strzeleckich, w których ukończyła kurs podoficerski, W 1914 była komendantką żeńskiego oddziału sanitarnego PDS. Członkini kierownictwa krakowskiego okręgu PDS. Była członkinią "Znicza” i Legii Niepodległości w tej ostatniej była członkinią kierownictwa w Warszawie. Uczestniczyła także w pracach tajnego skautingu, organizując żeńskie patrole skautowe w Kielcach.

Po wybuch I wojny światowej od 1914 roku była kurierką I Brygady Legionów Polskich do kierownictwa Polskiej Organizacji Wojskowej w Warszawie. Organizatorka a potem przewodnicząca koła kieleckiego Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego 1915-1918. Prezeska Zarządu Okręgu Kieleckiego LK PW 1916-1918 oraz członkini Prezydium Naczelnego Zarządu Ligi VI 1917-IV 1918. Członkini prezydium Rady Okręgowej Ziemi Kieleckiej i redakcji jej organu "Ziemia Kielecka” 1915-1917. Była także przedstawicielką LK PW we władzach Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Niepodległościowych w Kielcach.

Uczestniczka wojny polsko-bolszewickiej.W 1919 roku była komendantką kurierek Frontu Litewsko-Białoruskiego, następnie komendantką główną Wydziału Instruktorek Oświatowych przy Naczelnym Dowództwie Armii. Po 1920 roku pracowała jako nauczycielka w Seminarium Nauczycielskim w Warszawie, w latach 1923–1927 była redaktorką naczelną "Bluszczu”, następnie, w latach 1927–1931 redaktorką "Kobiety Współczesnej”, a w okresie 1927–1934 – współredaktorką "Młodej Matki” oraz tomów wspomnień Wierna służba. 1910-1915 1927 i Służba Ojczyźnie. 1915-1918 1929.

Od 1932 roku mieszkała z mężem w Wilnie. Była członkinią zarządu sekcji polskiej FIDAC, członkinią zarządu Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. Politycznie była związana z BBWR. W 1934 roku była matką chrzestną polskiego transatlantyka MS Piłsudski, bliźniaczego statku MS Batorego.

W wyborach parlamentarnych w 1935 roku została wybrana posłanką na Sejm IV kadencji 1935–1938 12 360 głosami z okręgu nr 46, obejmującego obwody III, IV i V Wilna. W kadencji tej pracowała w komisjach: oświatowej, pracy i spraw zagranicznych.

Podczas II wojny światowej od przełomu lat 1939/1940 była związana ze ZWZ w Wilnie. Została aresztowana przez władze radzieckie w lipcu 1940 roku, była więziona na Łukiszkach do czerwca 1941 roku, od jesieni tego roku przebywała w Warszawie. Pracowała w Biurze Informacji i Propagandy, od 1943 roku działała w VII Oddziale Komendy Głównej AK. W czasie Powstania Warszawskiego opiekowała się rannymi na trasie Warszawa-Milanówek, od listopada do grudnia 1944 roku pracowała w V Oddziale KG AK.

Od jesieni 1945 roku przebywała na emigracji, mieszkała w Londynie. Była organizatorką i pierwszą prezeską Zjednoczenia Polek na emigracji w 1946 roku, wspólnie z mężem w latach 1951–1959 prowadziła dom dla zasłużonych Polaków "Antokol” koło Londynu. W 1968 roku była kandydatką PPS do Rady Trzech. Zmarła 5 września 1976 w Londynie.

W 1955 roku Lidia Ciołkoszowa wspominała:

                                     

2. Rodzina i życie prywatne

Ur. 6 stycznia 1894 w Portoryko jako córka inżyniera kolejowego Józefa Filipkowskiego i Zofii z Jaxa-Kwiatkowskich. W 1923 wyszła za mąż za Tadeusza Pełczyńskiego, późniejszego generała i szefa sztabu Armii Krajowej.Mieli 2 dzieci: syn Krzysztof Pełczyński 1924–1944 – żołnierz pułku AK "Baszta”, zginął w powstaniu warszawskim; córka Maria zamężna Bobrowska była architektką w Londynie.Po śmierci Wanda Pełczyńska została pochowana na cmentarzu Gunnersbury w Londynie. W listopadzie 1995 roku prochy jej i męża zostały przeniesione do grobu ich syna Krzysztofa w kwaterze Zgrupowania Pułku Baszta na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie kwatera A26-2-15.

                                     

3. Odznaczenia

  • Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari 1922
  • Złoty Krzyż Zasługi.
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż Niepodległości z Mieczami 1931
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski