Poprzednia

ⓘ Nevoľné




Nevolné
                                     

ⓘ Nevolné

Nevolné – wieś na środkowo-zachodniej Słowacji, w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Żar nad Hronem. Powierzchnia: 3.1 km², 405 mieszkańców.

                                     

1. Położenie

Nevolné leży w Górach Kremnickich, tuż pod płaskim działem wodnym Ihráčskiego Potoku i Švábskiego Potoku słow. Švábsky potok, dopływ Kremnickiego Potoku, ok. 4 km na południowy wschód od Kremnicy. Centrum wsi leży na wysokości ok. 700 m n.p.m.

Przez wieś biegnie lokalna droga z Kremnicy przez Ihráč i Jastrabą do Trnavý Hory w dolinie Hronu.

                                     

2. Historia

Nevolné jest jedną z najmłodszych wsi w rejonie Kremnicy. Powstała najprawdopodobniej na gruntach znacznie starszej wsi Kremnička, z której wydzielono nową wieś o nazwie Bartošova Lehôtka, osadzoną na nowym prawie i wolną od szeregu danin. Niewielki skrawek, pozostały w północno-wschodnim narożniku gruntów Kremnički, lecz już z nią nie związany, utworzył zapewne z końcem XIV w. nową wieś, nazwaną Niewolne – zapewne dla odróżnienia od "wolnej” Bartošovej Lehôtki. Pierwotnie należała do arcybiskupów ostrzyhomskich, w 1776 r. na mocy decyzji cesarzowej Marii Teresy przeszła na własność nowego biskupstwa bańskobystrzyckiego. Nie posiadała własnej parafii: wraz z Klačanami i początkowo Bartošovą Lehôtką należała do fary w Jastrabej.

Najstarsza wzmianka archiwalna o Nevolném pochodzi ze spisu majątku biskupstwa ostrzyhomskiego z 1487 r.: jego mieszkańcy płacili tytułem użytkowania gruntów podatek w wysokości 1 złotego. Pierwsze szersze wiadomości o wsi zawiera urbarz z roku 1571, w którym spisano wielkość i terminy składania danin z wszystkich 13 półról wsi.

Nevolné było małą wsią, nie miało własnych łąk ani lasów. Na słabych glebach udawał się jedynie owies, więc mieszkańcy trudnili się hodowlą, pszczelarstwem i pracą w lesie. Część migrowała okresowo do prac polowych na Nizinę Węgierską. Zimą zajmowano się tkactwem wyrób sukna i płótna oraz wyrobem przedmiotów gospodarstwa domowego z drewna. W 1726 r. aż 17 mieszkańców wsi zajmowało się wypalaniem węgla drzewnego. W 1765 r. wieś liczyła 80 mieszkańców i miała młyn wodny na Ihráčskim Potoku z 4 kamieniami młyńskimi. V 1825 r. liczba mieszkańców wzrosła do 230. Nevolné miało wtedy 22 domy, w których żyły 24 rodziny. W 1910 r. wieś liczyła 310 mieszkańców. Szkoła wybudowana została w 1936 r. W 1940 r. mieszkańcy wsi zbudowali pierwszy wodociąg grawitacyjny.

W okresie słowackiego powstania narodowego 34 mieszkańców wsi trafiło pod broń, wielu innych brało udział w budowie umocnień polowych w rejonie wsi. Po ustąpieniu powstańców w góry wieś zajęli Niemcy. Oswobodziły ją 1 kwietnia 1945 r. wojska rumuńskie pod dowództwem generała Descalescu.

W 1951 r. w miejscowym młynie zainstalowano turbinę z generatorem prądu, który zasilił pierwsze żarówki. W 1959 r. wieś zelektryfikowano. Kościół katolicki pw. Przemienienia Pańskiego został wybudowany w latach 1968-1970 konsekracja 13 września 1970. Wyróżnia się nowoczesną architekturą oraz dobrymi organami o 1724 piszczałach.

                                     

3. Postacie związane z miejscowością

Z Nevolnégo pochodził katolicki ksiądz Rudolf Baláž 1940-2011, od 1990 r. biskup diecezji bańskobystrzyckiej, w latach 1994-2000 przewodniczący Konferencji Biskupów Słowacji. Tu także urodził się w 1958 r. Blažej Baláž – artysta malarz, pracownik dydaktyczny Uniwersytetu Trnawskiego w Trnawie.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...